Pollution in Mumbai : मुंबईतील हवेची गुणवत्ता पुन्हा एकदा धोकादायक पातळीवर पोहोचली असून नागरिकांच्या आरोग्याचा गंभीर प्रश्न निर्माण झाला आहे. जानेवारीपासून मुंबईचा हवेचा गुणवत्ता निर्देशांक (एक्यूआय) २४४ इतक्या धोकादायक स्तरावर पोहोचला आहे. यामुळे मोठ्या प्रमाणात मुंबईकरांना श्वसनाचे त्रास, खोकला, दम लागणे आणि डोळ्यांची जळजळ अशा समस्या जाणवू लागल्या आहेत.
विशेषतः वांद्रे, बोरीवली, कुर्ला, मालाड आणि वडाळा या परिसरात प्रदूषणाचे प्रमाण अधिक असल्याचे चित्र आहे. वाढत्या वायुप्रदूषणामुळे मुंबईची हवा पुन्हा एकदा खराब होत चालली असून त्याचा थेट परिणाम नागरिकांच्या आरोग्यावर होत आहे. दरम्यान, प्रदूषण रोखण्यासाठी मुंबई महानगरपालिकेकडून कारवाई सुरू असल्याचे सांगण्यात येत आहे. नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या आणि आवश्यक नॉर्म्स न पाळणाऱ्या बांधकामांना पालिकेकडून नोटिसा बजावण्यात आल्या आहेत.
मुंबईत पुन्हा एकदा हवेची गुणवत्ता गंभीर पातळीवर पोहोचली असून नागरिकांच्या आरोग्यावर धोकादायक परिणाम होत आहेत. जानेवारी महिन्यापासून मुंबईच्या हवेचा गुणवत्ता निर्देशांक (AQI) २४४ पर्यंत वाढला असून, हा स्तर “धोकादायक” श्रेणीत मोडतो, असा अहवाल वातावरणीय तज्ज्ञांनी दिला आहे. या परिस्थितीमुळे मोठ्या प्रमाणात श्वसनाशी संबंधित त्रास, खोकला, दम लागणे, डोळ्यांची जळजळ तसेच इतर दैनंदिन कार्यात अडचणी निर्माण होत आहेत.
शहरातील विविध भागांत प्रदूषणाची पातळी सतत वाढत असल्याचे निरीक्षण करण्यात आले आहे. विशेषत: औद्योगिक क्षेत्रे, वाहतूक घनता जास्त असलेले रस्ते आणि वायू प्रदूषणाचे केंद्र म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या भागांमध्ये AQI इतक्या उच्च पातळीवर पोहोचल्यामुळे नागरिकांची आरोग्य सुरक्षा गंभीर आव्हानात आली आहे. वातावरणीय तज्ज्ञांनी नागरिकांना शक्य असल्यास बाहेर जाणे टाळण्याचा, मास्कचा वापर करण्याचा तसेच घरात हवेच्या शुद्धतेसाठी आवश्यक उपाययोजना करण्याचा सल्ला दिला आहे.
मासिक तपासणी अहवालानुसार, मुंबईत हवेतील PM२.५ आणि PM१० कणांचे प्रमाण गतवर्षीच्या तुलनेत लक्षणीय प्रमाणात वाढले आहे. यामध्ये वाहनांची धुरयुक्त उत्सर्जने, उद्योगातील धूर आणि घरगुती इंधनाचा वापर मुख्य कारणे मानली जात आहेत. तज्ज्ञांच्या म्हणण्यानुसार, AQI २४० पेक्षा जास्त असताना “धोकादायक” श्रेणीत येते, आणि यामुळे सर्व नागरिक, विशेषतः वृद्ध, लहान मुले आणि श्वसनासंबंधी आजार असलेले लोक अत्यंत संवेदनशील बनतात.
शासकीय आरोग्य विभागाने शहरातील रुग्णालयांना आगाऊ सूचित केले आहे की, श्वसनाचे तक्रारींनी रुग्णालयांमध्ये रुग्णांचे प्रमाण वाढू शकते. याचबरोबर नागरिकांना सार्वजनिक आरोग्य नियमांचे पालन करण्याचे, धूर आणि धुळीकडून बचाव करण्याचे तसेच शारीरिक श्रमाचे प्रमाण कमी करण्याचे मार्गदर्शन देण्यात आले आहे.
तज्ज्ञांचे मत आहे की, हवेची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी नागरी भागातील वाहतूक व्यवस्थापन, औद्योगिक उत्सर्जनावर नियंत्रण, हरित क्षेत्रांचा विस्तार आणि घरगुती इंधनाचा कमी वापर अत्यंत आवश्यक आहे. यासोबतच नागरिकांनी देखील स्वतःच्या आरोग्यासाठी मास्क, हवेचे शुद्धीकरण करणारे उपकरणे आणि बाहेरील प्रदूषण टाळण्यासाठी योग्य काळजी घेणे आवश्यक आहे.
मुंबईत हवेचा गुणवत्तेचा घटक सतत वाढत असल्यामुळे ही समस्या एक गंभीर सार्वजनिक आरोग्य आव्हान बनली आहे, आणि यावर तातडीने उपाययोजना करणे गरजेचे असल्याचे तज्ज्ञ वारंवार स्पष्ट करत आहेत.
विशेषतः वांद्रे, बोरीवली, कुर्ला, मालाड आणि वडाळा या भागांत वायुप्रदूषणाचे प्रमाण अधिक असल्याचे तज्ज्ञांचे निरीक्षण आहे. या परिसरांमध्ये वाहनांची घनता जास्त, औद्योगिक क्षेत्रे जवळ असणे आणि बांधकाम कार्यांमुळे धूर व धुळीचे प्रमाण वाढले आहे. परिणामी, नागरिकांना खोकला, दम, श्वसनाचे त्रास, डोळ्यांमध्ये जळजळ आणि सतत अस्वस्थतेचा सामना करावा लागत आहे.
मुंबई महानगरपालिकेने वाढत्या प्रदूषणावर तातडीची नजर ठेवत संबंधित उपाययोजना सुरू केल्या आहेत. नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्या बांधकामांना आणि वायुप्रदूषणाचे नॉर्म्स पाळत न राहणाऱ्या प्रकल्पांना पालिकेकडून नोटिसा बजावण्यात आल्या आहेत. तज्ज्ञांच्या म्हणण्यानुसार, हवेची गुणवत्ता सुधारण्यासाठी फक्त प्रशासनाची कारवाईच पुरेशी नाही; नागरिकांनी देखील वाहतूक, इंधन वापर आणि घरगुती धुर यावर दक्ष राहणे आवश्यक आहे.
पर्यावरणतज्ज्ञांनी नागरिकांना घराबाहेर जास्त वेळ घालवू नये, शक्य असल्यास मास्क वापरावे, घरामध्ये हवेचे शुद्धीकरण करणारी उपकरणे ठेवावी आणि लहान मुले, वृद्ध तसेच श्वसन आजारी व्यक्ती जास्त काळ बाहेर न जाता सुरक्षित राहावे, असा सल्ला दिला आहे. तज्ज्ञांचे मत आहे की, मुंबईत प्रदूषण नियंत्रित करण्यासाठी औद्योगिक उत्सर्जनावर नियंत्रण, वाहतूक व्यवस्थापन, हरित क्षेत्रांचा विस्तार आणि घरगुती इंधनाचा कमी वापर अत्यंत आवश्यक आहे.
शहरातील विविध भागांमध्ये प्रदूषणाचा वाढता स्तर केवळ आरोग्याचा प्रश्न निर्माण करत नाही, तर आर्थिक आणि सामाजिक जीवनावरही परिणाम करत आहे. अनेक नागरिकांना शारीरिक त्रासासोबत दैनंदिन कामकाजात अडचणी निर्माण होत असल्याचे दिसून आले आहे. मुंबई महानगरपालिकेकडून सुरू केलेल्या कारवाईत स्थानिक प्रशासनाच्या पुढाकाराचे दर्शन होत असून, नियमन पाळणाऱ्या प्रकल्पांना सुरक्षित वातावरण मिळवून देण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.
वायुप्रदूषणाच्या वाढत्या समस्येमुळे मुंबईकरांना सतर्क राहणे आणि प्रशासनाच्या सूचना काटेकोर पाळणे आवश्यक आहे. शहरी जीवन आणि औद्योगिकीकरण यामध्ये संतुलन राखत पर्यावरणाचे संरक्षण करणे हीच पुढील काळात सर्वांची प्राथमिक जबाबदारी ठरत आहे.
हे देखील वाचा – MH370 Airlines flight Mystery : 12 वर्षांपूर्वी गायब झालेल्या विमानाचा पुन्हा सुरू झाला शोध! जगातील सर्वात मोठ्या रहस्याचा उलगडा होणार?
