Pune Shaniwarwada : पुण्याच्या वैभवशाली इतिहासाची साक्ष देणाऱ्या ऐतिहासिक शनिवारवाडा परिसरात आज दुपारी अचानक अग्नीतांडव पाहायला मिळाले. वाड्याच्या मुख्य प्रवेशद्वाराच्या नजीक असलेल्या मोकळ्या जागेत ही आग लागल्याने परिसरात मोठी खळबळ उडाली. वाड्याच्या तटबंदीजवळ साठलेला कचरा, पालापाचोळा आणि तेथे पडलेल्या वाळलेल्या लाकडांनी अचानक पेट घेतल्यामुळे आगीचा भडका उडाला. भरवस्तीत आणि वर्दळीच्या ठिकाणी असलेल्या या ऐतिहासिक वास्तूजवळून धुराचे लोट आकाशात झेपावू लागल्याने पर्यटकांमध्ये आणि स्थानिक नागरिकांमध्ये काही काळ दहशतीचे वातावरण निर्माण झाले होते.
घटनेचा थरार आणि स्थानिकांची धावपळ-
दुपारच्या कडक उन्हात वाळलेल्या कचऱ्याला आग लागताच ती वेगाने पसरू लागली. आगीची तीव्रता इतकी मोठी होती की, काही क्षणांतच मुख्य प्रवेशद्वाराचा परिसर धुराने व्यापला गेला. शनिवारवाडा पाहण्यासाठी आलेल्या पर्यटकांची यावेळी मोठी गर्दी होती, आगीचे भीषण स्वरूप पाहून त्यांची एकच पळापळ झाली. सुदैवाने, वाड्याच्या मुख्य वास्तूला किंवा लाकडी दरवाजाला आगीची झळ बसण्यापूर्वीच स्थानिक नागरिक आणि तेथील सुरक्षा रक्षकांनी सतर्कता दाखवली.
अग्निशमन दलाची कामगिरी आणि परिस्थितीवर नियंत्रण-
घटनेची माहिती मिळताच पुणे महानगरपालिकेच्या अग्निशमन दलाच्या गाड्या तातडीने घटनास्थळी दाखल झाल्या. जवानांनी अत्यंत कौशल्याने पाण्याचा मारा करून अवघ्या काही वेळातच आगीवर पूर्णपणे नियंत्रण मिळवले. वाळलेली लाकडे आणि कचरा असल्यामुळे आग विझवल्यानंतरही धुराचे प्रमाण अधिक होते, मात्र कुलिंगची प्रक्रिया करून धोका पूर्णपणे टळल्याची खात्री करण्यात आली. या दुर्घटनेत सुदैवाने कोणतीही जीवितहानी झाली नाही आणि ऐतिहासिक वास्तूलाही मोठी हानी पोहोचली नाही, ज्यामुळे प्रशासनाने सुटकेचा नि:श्वास सोडला आहे.
सुरक्षेच्या दृष्टीने स्वच्छतेचा प्रश्न ऐरणीवर-
या घटनेमुळे शनिवारवाड्यासारख्या महत्त्वाच्या ऐतिहासिक वास्तूंच्या परिसरात साठणाऱ्या कचऱ्याचा आणि सुरक्षेचा प्रश्न पुन्हा एकदा चर्चेत आला आहे. अशा वास्तूंच्या सभोवताली ज्वलनशील पदार्थांचा किंवा कचऱ्याचा ढिगारा साचू न देण्याची जबाबदारी संबंधित विभागाची असल्याचे मत नागरिकांनी व्यक्त केले आहे.
४० ते ५० मीटरपर्यंत ज्वाला पसरल्याने खळबळ-
पुणे: पुण्याच्या वैभवशाली इतिहासाची साक्ष देणाऱ्या ऐतिहासिक शनिवारवाडा परिसरात आज भरदुपारी अग्नीतांडवाचा थरार पाहायला मिळाला. दुपारी साडेबाराच्या सुमारास वाड्याच्या मुख्य प्रवेशद्वाराच्या नजीक असलेल्या मोकळ्या जागेत ही भीषण आग लागली. वाड्याच्या तटबंदीजवळ साठलेला वाळलेला पालापाचोळा आणि तिथे पडलेल्या जुन्या वाळलेल्या लाकडांनी अचानक पेट घेतल्यामुळे आगीचा भडका उडाला. ऐतिहासिक वास्तूच्या मुख्य प्रवेशद्वाराजवळून धुराचे काळे लोट आकाशात झेपावू लागल्याने परिसरात आणि पर्यटकांमध्ये काही काळ दहशतीचे वातावरण निर्माण झाले होते.
आगीचे रौद्र रूप आणि विस्तार-
दुपारच्या कडक उन्हात वाळलेल्या कचऱ्याला आग लागताच ती वाऱ्याच्या वेगाने पसरू लागली. पाहता पाहता या आगीने रौद्र रूप धारण केले आणि जमिनीत पसरलेल्या पालापाचोळ्यामुळे ही आग तब्बल ४० ते ५० मीटर अंतरापर्यंत पसरली. मुख्य दरवाजाच्या परिसरातील मोठा भूभाग आगीच्या विळख्यात सापडल्याने आगीच्या ज्वाळांचे स्वरूप भीषण होते. या आगीमुळे निर्माण झालेल्या धुराच्या प्रचंड लोटामुळे परिसरातील दृश्यमानता कमी झाली होती, ज्यामुळे वाहनचालक आणि पादचाऱ्यांची मोठी धावपळ उडाली.
पर्यटकांची धावपळ आणि भीतीचे वातावरण-
शनिवारवाडा पाहण्यासाठी दररोज शेकडो पर्यटक येत असतात. आज ही घटना घडली तेव्हाही वाड्याच्या परिसरात पर्यटकांची मोठी वर्दळ होती. मुख्य प्रवेशद्वाराजवळच आगीचा तांडव सुरू झाल्याने प्रवेश करणाऱ्या आणि बाहेर पडणाऱ्या नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण पसरले होते. सुदैवाने, वाड्याच्या मुख्य लाकडी दरवाजाला किंवा ऐतिहासिक तटबंदीला आगीची मोठी झळ बसण्यापूर्वीच स्थानिक सुरक्षा रक्षक आणि नागरिकांनी प्रसंगावधान राखून सुरक्षिततेच्या उपाययोजना सुरू केल्या.
अग्निशमन दलाची तत्परता-
घटनेची माहिती मिळताच पुणे महानगरपालिकेच्या अग्निशमन दलाच्या गाड्या तातडीने घटनास्थळी रवाना झाल्या. जवानांनी पाण्याचा मारा करून अवघ्या काही वेळातच या पसरलेल्या आगीवर नियंत्रण मिळवले. ४०-५० मीटरपर्यंत पसरलेली ही आग वेळीच रोखण्यात यश आल्याने मोठा अनर्थ टळला आहे.
अग्निशमन दलाच्या समयसूचकतेमुळे अनर्थ टळला-
पुण्याच्या ऐतिहासिक अस्मितेचे केंद्र असलेल्या शनिवारवाडा परिसरात आज दुपारी अचानक उद्भवलेल्या अग्निकांडाने मोठी खळबळ उडाली. वाड्याच्या मुख्य प्रवेशद्वाराजवळील परिसरात साठलेला पालापाचोळा आणि वाळलेल्या लाकडांनी अचानक पेट घेतल्याने आगीचे लोट आकाशात झेपावू लागले. या घटनेची माहिती मिळताच पुणे महानगरपालिकेच्या अग्निशमन दलाच्या दोन गाड्या तातडीने घटनास्थळी दाखल झाल्या. ऐतिहासिक वास्तूच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न निर्माण झाल्याने प्रशासकीय यंत्रणेची मोठी धावपळ उडाली, मात्र अग्निशमन दलाच्या जवानांनी युद्धपातळीवर प्रयत्न करून ही आग वेळीच आटोक्यात आणली.
अग्निशमन दलाची तत्परता आणि बचावकार्य-
शनिवारवाड्यासारख्या लाकडी बांधकाम असलेल्या आणि संवेदनशील ऐतिहासिक वास्तूच्या परिसरात आग लागल्याने सुरुवातीला चिंतेचे वातावरण होते. मात्र, अग्निशमन दलाचे पथक अवघ्या काही मिनिटांत घटनास्थळी पोहोचले. जवानांनी पाण्याचा जोरदार मारा करून आगीचा विस्तार रोखला. जवानांच्या या समयसूचकतेमुळे आगीची झळ वाड्याच्या मुख्य तटबंदीला किंवा ऐतिहासिक दरवाजांना बसण्यापूर्वीच परिस्थिती नियंत्रणात आली. सध्या घटनास्थळी आग पूर्णपणे विझवण्याची आणि ‘कुलिंग’ करण्याची प्रक्रिया वेगाने सुरू आहे.
प्रचंड उष्णता आणि नैसर्गिक कारणांचा प्राथमिक अंदाज-
या भीषण आगीचे नेमके तांत्रिक कारण अद्याप अधिकृतपणे स्पष्ट झालेले नाही. तथापि, पुण्यात सध्या जाणवत असलेल्या कडाक्याच्या उन्हामुळे आणि वाढत्या तापमानामुळे हा प्रकार घडला असावा, असा प्राथमिक अंदाज वर्तवण्यात येत आहे. वाढलेल्या उष्णतेमुळे वाळलेला पालापाचोळा आणि तेथे पडून असलेली जुनी लाकडे अत्यंत ज्वलनशील बनली होती, ज्यामुळे ठिणगी पडताच आगीने रौद्र रूप धारण केले. प्रशासकीय अधिकारी आता या घटनेमागील नेमक्या कारणांचा सखोल शोध घेत असून, परिसरात इतरत्र कोठे असा कचरा साठला आहे का, याचीही पाहणी केली जात आहे.
ऐतिहासिक वास्तूंच्या सुरक्षेचा प्रश्न ऐरणीवर-
सुदैवाने या घटनेत कोणतीही जीवितहानी झाली नाही आणि ऐतिहासिक वास्तूचेही मोठे नुकसान टळले आहे. तरीही, उन्हाळ्याच्या पार्श्वभूमीवर अशा वास्तूंच्या परिसरात स्वच्छतेचे आणि सुरक्षेचे नियम पाळणे किती आवश्यक आहे, हे या घटनेने स्पष्ट केले आहे.
