Summer Hair Fall : उन्हाळ्याची चाहूल लागताच कडक ऊन आणि वाढत्या तापमानाचा परिणाम केवळ आपल्या त्वचेवरच नव्हे, तर केसांच्या आरोग्यावरही मोठ्या प्रमाणावर होतो. अनेकदा या दिवसांत केस गळण्याचे प्रमाण अचानक वाढते, ज्यामुळे सर्वसामान्यांमध्ये चिंतेचे वातावरण निर्माण होते. प्रखर सूर्यप्रकाश, घामामुळे येणारा चिकटपणा आणि हवेतील आर्द्रता यांमुळे केसांची मुळे कमकुवत होतात. मात्र, योग्य शास्त्रीय दृष्टिकोन आणि केसांची योग्य निगा राखल्यास उन्हाळ्यातही तुमचे केस मजबूत आणि चमकदार राहू शकतात.
केस गळतीची प्रमुख कारणे: घाम आणि अतिनील किरणे
उन्हाळ्यात केस गळण्यामागे प्रामुख्याने दोन तांत्रिक कारणे कार्यरत असतात. पहिले कारण म्हणजे अतिप्रमाणात येणारा घाम. टाळूवर सतत घाम साचल्यामुळे त्वचा तेलकट होते. या तेलकट थरावर वातावरणातील धूळ आणि प्रदूषणाचे कण लवकर चिकटतात, ज्यामुळे केसांच्या मुळाशी संसर्ग होण्याची किंवा मुळे कमकुवत होण्याची शक्यता वाढते. दुसरे महत्त्वाचे कारण म्हणजे सूर्याची प्रखर अतिनील किरणे (UV Rays). ही किरणे केसांमधील ‘कॅराटिन’ नावाचे नैसर्गिक प्रथिन नष्ट करतात, परिणामी केस मुळापासून ठिसूळ होऊन गळू लागतात.
केसांचा पोत आणि ‘क्युटिकल’ थराचे नुकसान-
वाढत्या तापमानामुळे केसांमधील नैसर्गिक ओलावा शोषला जातो. केसांच्या सर्वात बाहेरील संरक्षणात्मक कवचाला ‘क्युटिकल’ असे म्हटले जाते. प्रखर उष्णतेमुळे हा थर विरळ किंवा खराब होतो, ज्यामुळे केस कोरडे, निस्तेज आणि विस्कळीत (Frizzy) दिसू लागतात. हवेतील आर्द्रतेमुळे केसांमध्ये गुंता होण्याचे प्रमाण वाढते आणि विंचरताना केस तुटण्याचे प्रमाणही अधिक असते. म्हणूनच या काळात केसांना बाह्य संरक्षणासोबतच अंतर्गत ‘हायड्रेशन’ची नितांत गरज असते.
सौर संरक्षण आणि स्वच्छतेचे महत्त्व-
ज्याप्रमाणे आपण त्वचेचे रक्षण करण्यासाठी सनस्क्रीनचा वापर करतो, त्याचप्रमाणे केसांचेही उन्हापासून संरक्षण करणे अनिवार्य आहे. घराबाहेर पडताना छत्री, स्कार्फ किंवा टोपीचा वापर केल्यास सूर्याची किरणे थेट केसांच्या संपर्कात येत नाहीत. उन्हाळ्यात टाळू स्वच्छ ठेवण्यासाठी मृदू (Mild) शॅम्पूचा वापर करून नियमितपणे केस धुवावेत. यामुळे टाळूवर साचलेला घाम आणि विषारी घटक निघून जातात, ज्यामुळे केसांच्या मुळांना मोकळा श्वास घेता येतो. तसेच, या दिवसांत हेअर ड्रायर किंवा स्ट्रेटनिंग मशिन यांसारख्या कृत्रिम उष्णता देणाऱ्या उपकरणांचा वापर टाळणे हिताचे ठरते.
अंतर्गत पोषण आणि नैसर्गिक तेलांचा वापर-
शरीरातील पाण्याचे प्रमाण कमी झाल्यास त्याचा सर्वात आधी परिणाम केसांवर आणि नखांवर दिसून येतो. पुरेसे पाणी प्यायल्याने टाळूची त्वचा हायड्रेटेड राहते आणि केसांना नैसर्गिक आर्द्रता मिळते. केसांच्या मजबुतीसाठी आठवड्यातून किमान एकदा नारळ तेल किंवा ‘आर्गन ऑइल’ने हलक्या हाताने मालिश करावी. यामुळे रक्ताभिसरण सुधारून केसांना आवश्यक पोषक तत्वे मिळतात. केसांमधील ओलावा टिकवून ठेवण्यासाठी दर्जेदार हेअर सीरमचा वापर करणेही फायदेशीर ठरते.
सकस आहार: केसांच्या मजबुतीचा आधार-
केसांचे आरोग्य केवळ बाह्य उपचारांवर अवलंबून नसून ते तुमच्या आहारावरही तितकेच अवलंबून असते. प्रथिनांनी युक्त आहार केसांच्या वाढीसाठी संजीवनी ठरतो. आपल्या रोजच्या भोजनात अक्रोड, बदाम, अळशीच्या बिया (Flax seeds), पालेभाज्या आणि ताजी फळे यांचा समावेश असावा.
