Sunetra Pawar : महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या अकस्मात आणि चटका लावून जाणाऱ्या निधनामुळे राज्याच्या प्रशासकीय आणि राजकीय वर्तुळात जी अभूतपूर्व पोकळी निर्माण झाली आहे, ती भरून काढण्यासाठी आता सत्ताधारी गोटात वेगवान हालचाली सुरू झाल्या आहेत. अजित पवार यांच्याकडे केवळ उपमुख्यमंत्रीपदच नव्हते, तर राज्याच्या तिजोरीच्या चाव्या म्हणजेच अर्थमंत्रालयासोबतच इतर अनेक कळीच्या खात्यांची जबाबदारी होती. ही महत्त्वाची पदे आणि जबाबदारी आता कोणाकडे सोपवायची, याबाबत राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या (अजित पवार गट) वरिष्ठ नेत्यांमध्ये सखोल चर्चा आणि खलबते सुरू झाली आहेत.
या पार्श्वभूमीवर, राष्ट्रवादी काँग्रेसचे ज्येष्ठ आणि अनुभवी नेते छगन भुजबळ यांनी प्रसारमाध्यमांशी संवाद साधताना एक मोठे विधान केले आहे, ज्याने राज्याच्या राजकारणात नव्या चर्चेला उधाण आले आहे. भुजबळ यांनी अजित पवार यांच्या पत्नी सुनेत्रा पवार यांच्या नावाचे स्पष्ट संकेत दिले आहेत. “राज्याचे उपमुख्यमंत्रीपद सध्या रिक्त असून, प्रशासकीय कामात खंड पडू नये यासाठी हे पद तातडीने भरणे आवश्यक आहे. सुनेत्रा वहिनींच्या माध्यमातून ही रिक्त जागा भरून अजितदादांचा वारसा आणि त्यांनी सुरू केलेली विकासकामे पुढे नेण्याकडे आमचे विशेष लक्ष आहे,” असे सूचक वक्तव्य भुजबळ यांनी केले आहे.
छगन भुजबळ यांच्या या भूमिकेला पक्षातील इतर वरिष्ठ नेत्यांचाही पाठिंबा असल्याचे समजते. सुनेत्रा पवार यांना उपमुख्यमंत्रीपद दिल्यास पक्षामध्ये फूट पडणार नाही आणि अजित पवारांना मानणारा मोठा वर्ग भावनिक स्तरावर पक्षाशी जोडून राहील, असा या नेत्यांचा कयास आहे. याशिवाय, कौटुंबिक वारसा जपल्यामुळे कार्यकर्त्यांमध्येही सकारात्मक संदेश जाईल, असे मानले जात आहे. अजित पवार यांच्या निधनानंतर पक्षावर आलेले सावट दूर करण्यासाठी सुनेत्रा पवार यांचे नेतृत्व हा एक आश्वासक पर्याय असल्याचे भुजबळ यांच्या बोलण्यातून ध्वनित होत आहे.
मात्र, या प्रस्तावावर महायुतीमधील इतर घटक पक्ष, विशेषतः भारतीय जनता पक्ष आणि मुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांची शिवसेना काय भूमिका घेते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. अजित पवार यांच्याकडे असलेली अर्थ आणि नियोजनासारखी जड खाती सुनेत्रा पवार यांच्याकडे सोपवण्यास महायुतीचे नेतृत्व अनुकूल आहे का, यावरच राज्याच्या मंत्रिमंडळाचा आगामी चेहरामोहरा अवलंबून असेल.
‘शो मस्ट गो ऑन’: छगन भुजबळांनी स्पष्ट केली पक्षाची भूमिका; उद्याच्या बैठकीत सुनेत्रा पवारांच्या नेतृत्वावर शिक्कामोर्तब?
उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या निधनाच्या धक्क्यातून सावरत असतानाच, राष्ट्रवादी काँग्रेसने (अजित पवार गट) आता भविष्यातील राजकीय आणि प्रशासकीय वाटचालीसाठी कंबर कसली आहे. पक्षाचे ज्येष्ठ नेते छगन भुजबळ यांनी आजच्या परिस्थितीत पक्षाची नेमकी भूमिका काय असेल, यावर भाष्य केले. अजित पवार यांच्या जाण्याने निर्माण झालेले दुःख डोंगराएवढे असले, तरी राज्याचे प्रशासन आणि पक्षाचे कार्य थांबवता येणार नाही, असे स्पष्ट मत त्यांनी व्यक्त केले. “ज्या पद्धतीने ही भीषण दुर्घटना घडली, ते पाहून आमची झोप उडाली आहे, मन विषण्ण झाले आहे; मात्र ‘शो मस्ट गो ऑन’ या उक्तीप्रमाणे आपल्याला कोणाकडे तरी ही धुरा सोपवून सरकार आणि पक्ष पुढे नेणे अनिवार्य आहे,” अशा शब्दांत भुजबळ यांनी आपल्या भावना मांडल्या.
अजित पवार यांच्या वारसाहक्काबाबत आणि रिक्त पदांबाबत निर्णय घेण्यासाठी उद्या राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या विधीमंडळ सदस्यांची महत्त्वाची बैठक पाचारण करण्यात आली आहे. या बैठकीत विधीमंडळ पक्षनेते निवडीबाबत अधिकृत चर्चा होऊन अंतिम निर्णय घेतला जाणार आहे. अजित पवारांनंतर पक्षाची एकजूट टिकवून ठेवण्यासाठी आणि कार्यकर्त्यांना दिलासा देण्यासाठी सुनेत्रा पवार यांच्याकडे उपमुख्यमंत्रीपदाची जबाबदारी सोपवावी, असा सूर पक्षातील बहुतांश आमदारांमध्ये आहे. छगन भुजबळ यांनी देखील या मताला पुष्टी दिली असून, “सुनेत्रा वहिनींकडे हे पद द्यावे, असे अनेकांचे प्रामाणिक मत आहे आणि ते मला कुठेही चुकीचे वाटत नाही,” असे सूचक विधान त्यांनी केले आहे.
विधीमंडळाचा नवा प्रमुख निवडणे ही तांत्रिक गरज असली, तरी त्यामागे भावनिक आणि राजकीय स्थैर्य टिकवण्याचा मोठा उद्देश आहे. सुनेत्रा पवार यांनी यापूर्वी अनेक निवडणुकांमध्ये आणि सामाजिक कार्यात अजित पवारांना खंबीर साथ दिली आहे, त्यामुळे त्यांच्याकडे ही जबाबदारी दिल्यास पक्षात कोणताही अंतर्गत कलह निर्माण होणार नाही, असा विश्वास ज्येष्ठ नेत्यांना वाटत आहे. उद्याच्या या ऐतिहासिक बैठकीत सुनेत्रा पवार यांच्या नावावर अधिकृत मोहर उमटवली गेल्यास, महाराष्ट्राच्या राजकारणात एका नव्या पर्वाची सुरुवात होईल.
अजित पवारांच्या अचानक जाण्याने निर्माण झालेल्या अस्थिरतेच्या वातावरणात, भुजबळ यांच्या या स्पष्टोक्तीमुळे पक्षाच्या पुढील दिशेबाबतचे चित्र आता स्पष्ट होऊ लागले आहे. सत्तेतील वाटा आणि जबाबदारीचे संतुलन राखताना पक्ष पुन्हा एकदा सावरण्यासाठी सुनेत्रा पवार यांचे नेतृत्व हाच एकमेव पर्याय असल्याचे सध्यातरी दिसत आहे.
सुनेत्रा पवार उद्याच घेऊ शकतात उपमुख्यमंत्रीपदाची शपथ!
उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या निधनानंतर राज्याच्या राजकारणात निर्माण झालेली अनिश्चितता संपुष्टात आणण्यासाठी सत्ताधारी महायुतीने अत्यंत वेगवान पावले उचलण्यास सुरुवात केली आहे. राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या (अजित पवार गट) सर्व आमदारांची एक अत्यंत महत्त्वाची बैठक उद्या, शनिवार, ३१ जानेवारी २०२६ रोजी मुंबईत आयोजित करण्यात आली आहे. या बैठकीत विधीमंडळ पक्षनेत्याची (CLP) अधिकृत निवड केली जाणार असून, सुनेत्रा पवार यांच्या नावावर शिक्कामोर्तब होण्याची दाट शक्यता आहे. ज्येष्ठ नेते छगन भुजबळ यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, जर उद्याच्या बैठकीत सुनेत्रा वहिनींच्या नावावर सर्व आमदारांचे एकमत झाले, तर विलंब न लावता उद्याच त्यांचा उपमुख्यमंत्री म्हणून राजभवनावर शपथविधी पार पडू शकतो. या शक्यतेमुळे राज्याच्या राजकीय वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली असून सर्वांच्या नजरा आता उद्याच्या घडामोडींकडे लागल्या आहेत.
या महत्त्वाच्या निर्णयाची पूर्वतयारी म्हणून गुरुवारी, २९ जानेवारी रोजी मध्यरात्री राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या प्रमुख नेत्यांनी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांची त्यांच्या ‘वर्षा’ या निवासस्थानी भेट घेतली. या भेटीपूर्वी प्रफुल्ल पटेल, छगन भुजबळ आणि सुनील तटकरे यांसारख्या दिग्गज नेत्यांनी बारामतीला जाऊन सुनेत्रा पवार यांची भेट घेऊन सविस्तर चर्चा केली होती. या भेटीगाठींचे सत्र हे केवळ सांत्वनापुरते मर्यादित नसून, त्यामागे भविष्यातील राजकीय स्थैर्याचा मोठा आराखडा असल्याचे स्पष्ट होत आहे. अजित पवार यांच्या निधनामुळे राज्याच्या अर्थसंकल्पीय प्रक्रियेवर आणि इतर प्रशासकीय निर्णयांवर परिणाम होऊ नये, यासाठी मुख्यमंत्री फडणवीस आणि राष्ट्रवादीच्या नेत्यांमध्ये गहन खलबते सुरू आहेत.
प्रशासकीय दृष्टिकोनातून विचार करता, अजित पवार यांच्याकडे असलेल्या वित्त आणि नियोजनासारख्या कळीच्या खात्यांना जास्त काळ रिक्त ठेवणे सरकारसाठी जोखमीचे ठरू शकते. त्यामुळेच, ही जबाबदारी तातडीने सोपवणे गरजेचे आहे. सुनेत्रा पवार यांना उपमुख्यमंत्री करून त्यांच्याकडे ही खाती सोपवल्यास, अजित पवारांचा राजकीय वारसा तर जपला जाईलच, शिवाय प्रशासकीय कामात येणारा खंडही टाळता येईल.
राष्ट्रवादीत संघटनात्मक फेरबदलांचे वारे; प्रफुल्ल पटेल यांच्याकडे राष्ट्रीय अध्यक्षपद, तर सुनेत्रा पवारांकडे उपमुख्यमंत्रिपदाची धुरा?
उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या निधनानंतर राष्ट्रवादी काँग्रेससमोर (अजित पवार गट) निर्माण झालेली नेतृत्वाची पोकळी भरून काढण्यासाठी आता केवळ सत्तेच्या समीकरणांचीच नव्हे, तर पक्षाच्या नवीन रचनेचीही चर्चा सुरू झाली आहे. सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, पक्षात केवळ उपमुख्यमंत्रिपदासाठीच विचारमंथन सुरू नसून, संघटनात्मक पातळीवरही मोठे बदल करण्याच्या हालचालींना वेग आला आहे. पक्षाला राष्ट्रीय स्तरावर टिकवून ठेवण्यासाठी आणि आगामी राजकीय आव्हानांना तोंड देण्यासाठी प्रफुल्ल पटेल यांच्याकडे राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या राष्ट्रीय अध्यक्षपदाची जबाबदारी सोपवावी, असा एक प्रबळ सूर पक्षाच्या कोअर कमिटीमध्ये उमटत आहे. या दुहेरी रचनेमुळे सरकारमध्ये सुनेत्रा पवार यांच्या रूपाने ‘पवार’ नावाचे वलय कायम राहील आणि पक्षीय पातळीवर प्रफुल्ल पटेल यांच्यासारख्या अनुभवी नेत्याचे मार्गदर्शन लाभेल, असा कयास राजकीय विश्लेषकांकडून लावला जात आहे.
अजित पवार यांच्या अकाली निधनामुळे त्यांचे कार्यक्षेत्र असलेले बारामती शहर आणि संपूर्ण महाराष्ट्र आजही शोकसागरात बुडालेला आहे. मात्र, राज्याचे प्रशासन आणि राजकीय स्थैर्य ही सर्वोच्च प्राथमिकता असल्याचे मानून पक्षाच्या धुरिणांनी कटू असले तरी आवश्यक निर्णय घेण्यास सुरुवात केली आहे. प्रफुल्ल पटेल यांच्याकडे राष्ट्रीय अध्यक्षपद सोपवण्याचा विचार हा प्रामुख्याने दिल्लीतील राजकीय वजन आणि पक्षाची कायदेशीर बाजू भक्कम करण्यासाठी केला जात आहे. दुसरीकडे, सुनेत्रा पवार यांना उपमुख्यमंत्री करून त्यांच्याकडे सत्तेची सूत्रे दिल्यास, अजित पवारांच्या निधनानंतर विखुरलेला कार्यकर्ता पुन्हा एकदा जोमाने पक्षाशी जोडून घेता येईल, असा विश्वास ज्येष्ठ नेत्यांना वाटत आहे.
या सर्व पार्श्वभूमीवर, आता सर्वांच्या नजरा शनिवारी, ३१ जानेवारी रोजी होणाऱ्या राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या आमदारांच्या महत्त्वपूर्ण बैठकीकडे खिळल्या आहेत. या बैठकीत होणारे निर्णय पक्षाच्या भविष्यातील वाटचालीची दिशा निश्चित करणारे ठरतील. जर विधीमंडळ पक्षनेते म्हणून सुनेत्रा पवार यांच्या नावावर शिक्कामोर्तब झाले, तर ठरल्याप्रमाणे प्रक्रिया पार पडल्यास त्या महाराष्ट्राच्या नव्या उपमुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेताना दिसतील.
राजकीय आणि प्रशासकीय गरजांची पूर्तता करतानाच पक्षाला नवीन उभारी देण्यासाठी हे संघटनात्मक बदल अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहेत. ‘दादां’च्या निधनानंतर निर्माण झालेली ही संकटकाळातून पक्षाला बाहेर काढण्यासाठी आखली जाणारी ही नवी व्यूहरचना कितपत यशस्वी ठरते, याचे उत्तर लवकरच मिळेल.
हे देखील वाचा – Ajit Pawar : अजित पवार गटाच्या नेत्यांना शरद पवारांचे नेतृत्व नको..
