Tipu Sultan Controversy : मालेगाव महानगरपालिकेतील वादग्रस्त छायाचित्र प्रकरणाने आता पुन्हा एकदा नवीन वळण घेतले आहे. महानगरपालिकेच्या उपमहापौर शान-ए-हिंद निहाल अहमद यांनी या संदर्भात अत्यंत आक्रमक आणि स्पष्ट भूमिका मांडली असून, टिपू सुलतानचे छायाचित्र पुन्हा लावण्याचा निर्धार व्यक्त केला आहे. एका सार्वजनिक स्वागत समारंभात बोलताना त्यांनी हे विधान केल्याने शहरात राजकीय आणि सामाजिक संघर्षाची चिन्हे पुन्हा एकदा गडद झाली आहेत.
दालनाच्या नूतनीकरणानंतर छायाचित्र पुनर्स्थापित होणार-
उपमहापौर शान-ए-हिंद यांनी स्पष्ट केले की, सध्या महानगरपालिकेतील संबंधित दालनाच्या दुरुस्तीचे आणि नूतनीकरणाचे काम प्रगतीपथावर आहे. हे काम पूर्ण होताच टिपू सुलतान यांचे छायाचित्र पूर्वीप्रमाणेच सन्मानाने त्या ठिकाणी पुन्हा लावले जाईल. त्यांच्या या विधानाने प्रशासकीय वर्तुळात खळबळ उडाली आहे. यापूर्वी याच छायाचित्रावरून शहरात मोठ्या प्रमाणावर वादंग निर्माण झाले होते, तरीही उपमहापौरांनी आपल्या भूमिकेचा पुनरुच्चार केल्याने या प्रकरणातील तणाव निवळण्याऐवजी अधिकच वाढताना दिसत आहे.
मालेगाव शहराचे राजकारण नेहमीच संवेदनशील राहिले आहे. अशा परिस्थितीत ऐतिहासिक व्यक्तिमत्त्वांच्या छायाचित्रावरून होणारी विधाने शहराच्या शांततेला बाधा आणू शकतात, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे.
“स्वातंत्र्ययोद्ध्याचा गौरव करण्यात गैर काय?” – टिपू सुलताच्या छायाचित्रावरून मालेगावात उपमहापौरांची आक्रमक भूमिका
ऐतिहासिक मालेगाव किल्ल्याच्या सानिध्यात पार पडलेल्या एका स्वागत सोहळ्यात बोलताना उपमहापौर शान-ए-हिंद निहाल अहमद यांनी टिपू सुलतान यांच्याबद्दल उघडपणे गौरवोद्गार काढले आहेत. महानगरपालिकेच्या दालनातून टिपू सुलतान यांचे छायाचित्र काढल्याच्या वादावर भाष्य करताना त्यांनी आपल्या भूमिकेचे ठाम समर्थन केले. “ज्या योद्ध्याने ब्रिटिशांच्या जुलमी राजवटीविरुद्ध लढा दिला, ज्यांनी इंग्रजांना सळो की पळो करून सोडले, अशा पराक्रमी व्यक्तिमत्वाचे छायाचित्र सार्वजनिक ठिकाणी लावण्यात गैर काय?” असा थेट सवाल त्यांनी उपस्थित केला आहे. त्यांच्या या विधानामुळे स्थानिक राजकारणात नव्या वादाची ठिणगी पडली आहे.
देशव्यापी वादाचे मालेगावात पडसाद
सध्या संपूर्ण देशभरात टिपू सुलतान यांच्या ऐतिहासिक वारशावरून राजकीय आणि सामाजिक स्तरावर मतमतांतरे व्यक्त केली जात आहेत. अनेक ठिकाणी या विषयावरून आंदोलने आणि वादविवाद सुरू असतानाच, मालेगावच्या उपमहापौरांनी हे दुसरे विधान केल्याने शहरात तणावाचे वातावरण निर्माण होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे. प्रशासकीय दालनातील छायाचित्र हा केवळ महापालिकेचा अंतर्गत विषय न राहता, आता त्याला अस्मितेचे स्वरूप प्राप्त होताना दिसत आहे. शान-ए-हिंद यांनी घेतलेल्या या भूमिकेमुळे शहरातील सामाजिक ध्रुवीकरण अधिक तीव्र होण्याची चिन्हे आहेत.
ऐतिहासिक संघर्षाचे राजकीय वळण
उपमहापौरांच्या मते, टिपू सुलतान यांनी भारतीय मातीचे रक्षण करण्यासाठी इंग्रजांशी निकराचा लढा दिला होता आणि ही बाब विसरता कामा नये. मात्र, दुसरीकडे विरोधी विचारसरणीच्या गटांकडून त्यांच्या या विधानाचा निषेध होण्याची शक्यता आहे. इतिहासातील पात्रांकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन राजकीय सोयीनुसार बदलत असल्याने, मालेगाव महानगरपालिकेत हे प्रकरण आता सत्तेच्या संघर्षाचे निमित्त ठरू शकते. एका विशिष्ट समुदायाला उद्देशून आणि इतिहासाचा हवाला देऊन केलेले हे वक्तव्य आगामी महानगरपालिका निवडणुकांच्या पार्श्वभूमीवर राजकीयदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहे.
२ दिवसांपूर्वी उपमहापौर शान-ए-हिंद यांनी आपल्या दालनात पदभार स्वीकारताच त्या ठिकाणी टिपू सुलतान यांचे छायाचित्र लावल्याने वादाला सुरुवात झाली. प्रशासकीय इमारतीमध्ये अशा प्रकारचे ऐतिहासिक आणि संवेदनशील मानले जाणारे छायाचित्र लावणे हे नियमांना धरून आहे की नाही, यावरून महापालिकेत दोन तट पडले आहेत. नवनिर्वाचित उपमहापौरांनी आपली राजकीय विचारधारा आणि ऐतिहासिक आदर म्हणून हे छायाचित्र लावल्याचे स्पष्ट केले असले, तरी विरोधकांनी या कृतीला ‘नव्या वादाची नांदी’ म्हणत कडाडून विरोध दर्शवला आहे. यामुळे पदभार स्वीकारल्यानंतरच्या पहिल्याच आठवड्यात महापालिकेचे कामकाज चर्चेऐवजी वादाच्या भोवऱ्यात अडकले होते.
मालेगावात छायाचित्र वादाचा दुसरा अंक; शिवसेनेचा (शिंदे गट) तीव्र विरोध डावलून फोटो पुन्हा लावण्याच्या निर्धाराने तणाव वाढला
मालेगाव महानगरपालिकेच्या उपमहापौर दालनातील टिपू सुलतान यांच्या छायाचित्रावरून सुरू झालेला संघर्ष आता अधिक तीव्र होताना दिसत आहे. या प्रकरणाची गंभीर दखल घेत शिवसेना (शिंदे गट) आणि विविध हिंदुत्ववादी संघटनांनी आक्रमक पवित्रा घेतला असून, शहराच्या राजकीय वर्तुळात त्याचे तीव्र पडसाद उमटत आहेत. प्रशासनाने यापूर्वी वाढता तणाव पाहून हे छायाचित्र हटवले असले, तरी उपमहापौरांनी ते पुन्हा लावण्याचा मनोदय व्यक्त केल्याने संघर्षाची ही ठिणगी पुन्हा एकदा पडली आहे.
शिवसेनेचा आयुक्त कार्यालयावर धडक मोर्चा
या प्रकरणाची सुरुवात होताच शिवसेनेचे (शिंदे गट) नगरसेवक आणि कार्यकर्ते मोठ्या संख्येने महानगरपालिका आयुक्त कार्यालयात धडकले होते. “प्रशासकीय दालनांमध्ये अशा प्रकारची वादग्रस्त छायाचित्रे लावून सामाजिक सलोखा बिघडवण्याचा प्रयत्न खपवून घेतला जाणार नाही,” अशी स्पष्ट भूमिका त्यांनी मांडली. “संबंधित छायाचित्र तात्काळ सन्मानाने हटवावे, अन्यथा लोकशाही मार्गाने तीव्र आंदोलन छेडले जाईल,” असा इशारा शिवसेनेच्या लोकप्रतिनिधींनी दिला होता. हिंदुत्ववादी संघटनांनीही या कृतीचा निषेध करत, हा केवळ ऐतिहासिक गौरव नसून राजकीय चिथावणी असल्याचा आरोप उपमहापौरांवर केला होता.
मालेगाव उपमहापौरांची दुटप्पी भूमिका? पूर्वीची ‘दिलगिरी’ आणि आता पुन्हा ‘हट्टाहास’-
मालेगाव महानगरपालिकेतील टिपू सुलतान यांच्या छायाचित्राचा वाद शमण्याऐवजी उपमहापौरांच्या परस्परविरोधी विधानांमुळे अधिकच चिघळला आहे. शिवसेना (शिंदे गट) आणि स्थानिक हिंदुत्ववादी संघटनांच्या तीव्र आंदोलनानंतर ज्या उपमहापौरांनी नमती भूमिका घेत दिलगिरी व्यक्त केली होती, त्यांनीच आता पुन्हा छायाचित्र लावण्याचा निर्धार व्यक्त केल्याने त्यांच्या ‘दुटप्पी’ भूमिकेवर गंभीर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात आहे.
काही दिवसांपूर्वी जेव्हा उपमहापौर दालनात हे छायाचित्र लावण्यात आले होते, तेव्हा संपूर्ण मालेगाव शहरात त्याचे तीव्र पडसाद उमटले होते. शिवसेनेच्या शिंदे गटाचे नगरसेवक आणि हिंदुत्ववादी संघटनांनी महापालिका प्रशासनाला धारेवर धरत आक्रमक पवित्रा घेतला होता. शहराची शांतता भंग होऊ नये आणि वाढता जनक्षोभ शांत करण्यासाठी, त्या वेळी उपमहापौर शान-ए-हिंद निहाल अहमद यांनी दिलगिरी व्यक्त केली होती. त्यांच्या या दिलगिरीनंतर आणि प्रशासनाच्या हस्तक्षेपानंतर संबंधित छायाचित्र दालनातून हटवण्यात आले होते. त्यामुळे हा वाद मिटल्याचे चित्र निर्माण झाले होते.
विसंगत वक्तव्यामुळे विश्वासार्हतेवर प्रश्न
मात्र, आता परिस्थिती निवळताच उपमहापौरांनी पुन्हा एकदा यू-टर्न (माघार) घेतल्याचे दिसून येत आहे. “दालनाच्या दुरुस्तीचे काम पूर्ण झाल्यावर टिपू सुलतान यांचे छायाचित्र पुन्हा लावणार,” असे विधान त्यांनी केल्याने राजकीय वर्तुळातून त्यांच्यावर टीकेची झोड उठत आहे.
प्रशासकीय हस्तक्षेप आणि छायाचित्र निष्कासन
शिवसेनेसह विविध संघटनांच्या वाढत्या दबावामुळे आणि शहरात कायदा व सुव्यवस्थेची परिस्थिती उद्भवू नये, या उद्देशाने प्रशासनाने तातडीने हालचाली केल्या. नगरसचिवांनी या प्रकरणात हस्तक्षेप करत, संभाव्य जातीय तणाव टाळण्यासाठी आणि नियमांचे उल्लंघन होऊ नये म्हणून संबंधित छायाचित्र हटवण्याचे आदेश दिले होते. प्रशासनाच्या या निर्णयामुळे काही काळ हे प्रकरण शांत झाले होते असे वाटत असतानाच, उपमहापौरांच्या ताज्या विधानाने या वादाला पुन्हा एकदा फोडणी दिली आहे.
पुनर्स्थापनेचा निर्धार आणि भविष्यातील संघर्षाचे संकेत
उपमहापौर शान-ए-हिंद निहाल अहमद यांनी आता उघडपणे जाहीर केले आहे की, सध्या त्यांच्या कार्यालयाच्या दुरुस्तीचे काम सुरू असल्याने ते छायाचित्र बाजूला ठेवण्यात आले आहे. “दुरुस्तीचे काम पूर्ण होताच टिपू सुलतान यांचा फोटो पुन्हा त्याच दालनात लावला जाईल,” असे वक्तव्य त्यांनी केल्याने शिवसेनेचा शिंदे गट आणि हिंदुत्ववादी संघटना पुन्हा एकदा सावध झाल्या आहेत. उपमहापौरांच्या या आव्हानात्मक भूमिकेमुळे मालेगाव महानगरपालिकेत येत्या काळात सत्ताधारी आणि विरोधी गटांमध्ये मोठा संघर्ष होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे. प्रशासकीय स्तरावर हा पेच कसा सोडवला जातो, याकडे आता संपूर्ण जिल्ह्याचे लक्ष लागले आहे.
