CM To Unfurl Tricolour : परंपरेला अपवाद म्हणून यंदाच्या प्रजासत्ताक दिनी राज्यातील मुख्य शासकीय समारंभात राष्ट्रध्वज फडकविण्याचा मान राज्यपाल आचार्य देवव्रत यांच्याऐवजी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांना देण्यात आला आहे. सर्वसाधारणपणे प्रजासत्ताक दिनी राज्यपालांच्या हस्ते राष्ट्रध्वज फडकविण्याची प्रथा असते; मात्र विशेष परिस्थितीमुळे यंदा या परंपरेला अपवाद करण्यात आला आहे.
राज्य शासनाकडून या निर्णयाची अधिकृत माहिती देण्यात आली असून, प्रशासनाच्या दृष्टीने आवश्यक त्या सर्व तयारीचे निर्देश संबंधित यंत्रणांना देण्यात आले आहेत. प्रजासत्ताक दिनाचा मुख्य सोहळा नेहमीप्रमाणे अत्यंत शिस्तबद्ध आणि सन्मानपूर्वक पद्धतीने पार पडणार असून, त्यात पोलीस दलाची मानवंदना, संचलन, तसेच विविध सांस्कृतिक कार्यक्रमांचा समावेश असणार आहे. मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस राष्ट्रध्वज फडकवून उपस्थितांना संबोधित करतील.
या सोहळ्याला राज्य मंत्रिमंडळातील सदस्य, वरिष्ठ प्रशासकीय अधिकारी, लोकप्रतिनिधी, तसेच विविध क्षेत्रांतील मान्यवरांची उपस्थिती अपेक्षित आहे. प्रजासत्ताक दिनाचे औचित्य साधून देशाच्या संविधानिक मूल्यांवर, लोकशाही परंपरेवर आणि राष्ट्रीय एकात्मतेवर भर देण्यात येणार आहे. स्वातंत्र्य, समता आणि बंधुता या संविधानिक तत्त्वांचा गौरव करत नागरिकांमध्ये राष्ट्रभक्तीची भावना दृढ करण्याचा उद्देश या समारंभामागे आहे. हा सोहळा नेहमीप्रमाणेच गौरवशाली वातावरणात आणि अत्यंत सुसंस्कृत पद्धतीने साजरा केला जाणार आहे.
प्रचलित परंपरेनुसार, स्वातंत्र्यदिनाच्या सोहळ्यात राष्ट्रध्वज फडकविण्याचा मान मुख्यमंत्री यांना देण्यात येतो, तर प्रजासत्ताक दिनाच्या मुख्य समारंभात हा मान राज्यपाल यांच्याच हस्ते असतो. तथापि, यावर्षी ही परंपरा अपवादात्मक ठरली आहे. कारण राज्यपाल आचार्य देवव्रत यांच्याकडे महाराष्ट्राबरोबरच गुजरात राज्याचा अतिरिक्त कार्यभारही आहे. त्यानुसार ते या वर्षी गांधीनगरमध्ये राष्ट्रध्वज फडकविणार आहेत. त्यामुळे मुंबईत प्रजासत्ताक दिनी राष्ट्रध्वज फडकवण्याची जबाबदारी मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्यावर आली आहे.
प्रजासत्ताक दिनाचा समारंभ दरवर्षी शिवाजी पार्क येथे आयोजित केला जातो. या समारंभात राष्ट्रध्वज फडकविण्याबरोबरच परेड, सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि शिस्तबद्ध मिरवणूक यांचा समावेश असतो. या कार्यक्रमात राज्य मंत्रिमंडळातील सदस्य, वरिष्ठ प्रशासकीय अधिकारी, लोकप्रतिनिधी तसेच विविध क्षेत्रातील मान्यवर उपस्थित राहतात. समारंभाच्या माध्यमातून देशाच्या संविधानिक मूल्यांची, लोकशाही परंपरेची आणि राष्ट्रीय ऐक्याची दखल घेतली जाते.
दरम्यान, राज्य शासनाने जिल्हा मुख्यालयांवर प्रजासत्ताक दिनाच्या समारंभात राष्ट्रध्वज फडकविणाऱ्या मंत्र्यांची अधिकृत यादी जाहीर केली आहे. या यादीत प्रत्येक जिल्ह्यासाठी त्या जिल्ह्याचे सन्माननीय मंत्री निश्चित करण्यात आले आहेत, जे नागरिकांमध्ये सन्मान आणि जबाबदारी याची जाणीव निर्माण करतील.
रायगड जिल्ह्यात या सन्मानाचा मान भरत गोगावले यांना देण्यात आला आहे. भरत गोगावले यांना या मानाचा सन्मान देण्यामागे त्यांच्या पालकमंत्रीपदासाठी जोरदार मागणी आणि सक्रिय कार्यशैली या गोष्टींचा विचार केला गेला आहे. रायगड जिल्हा प्रशासनाच्या सूत्रांनी सांगितले की, त्यांनी जिल्ह्यातील विकासकामांमध्ये महत्त्वपूर्ण योगदान दिले असून, त्यामुळे प्रजासत्ताक दिनाच्या औचित्याने राष्ट्रध्वज फडकविण्याचा मान त्यांना देण्यात आला आहे.
जिल्हास्तरीय समारंभात राष्ट्रध्वज फडकविण्याबरोबरच विविध सांस्कृतिक कार्यक्रम, शाळा व महाविद्यालयातील विद्यार्थ्यांच्या सहभागासह शिस्तबद्ध मिरवणूक आणि नागरिकांचे सन्मान यांचा समावेश असतो. राज्य शासनाच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, या सोहळ्याद्वारे नागरिकांमध्ये देशभक्तीची भावना जागृत करण्यास आणि संविधानिक मूल्यांचा गौरव करण्यास मदत होते.
रायगड जिल्ह्यातील पालकमंत्रीपदासाठी सध्या राजकीय वाद सुरू आहे. भरत गोगावले ज्या पक्षाशी संबंधित आहेत, त्या शिवसेनेने या पदावर आपला दावा केला आहे, तर अजित पवार यांच्या नेतृत्वाखालील राष्ट्रवादी काँग्रेसने त्यांच्या मंत्री अदिती तटकरे यांच्यासाठी ही जबाबदारी मागितली आहे.
जानेवारी २०२४ मध्ये राज्य सरकारने जिल्ह्यांच्या पालकमंत्र्यांची यादी जाहीर केली, परंतु रायगडसंबंधी हा वाद अद्याप सुटलेला नाही. प्रशासनाच्या सूत्रांनी सांगितले की, या वादामुळे जिल्ह्यातील पालकमंत्र्यांची नियुक्ती प्रक्रियेत तात्पुरते स्थगन आले आहे. तरीही प्रजासत्ताक दिनाच्या सोहळ्याचे आयोजन यथासांग आणि शिस्तबद्ध पद्धतीने पार पडेल, असा विश्वास अधिकाऱ्यांनी व्यक्त केला.
राजकीय तणाव असूनही, या सणाच्या औचित्याने राष्ट्रध्वज फडकविणे, शाळा आणि महाविद्यालयांच्या विद्यार्थ्यांच्या सहभागासह सांस्कृतिक कार्यक्रम आणि मिरवणूक आयोजित करण्याची तयारी प्रशासनाने पूर्ण केली आहे. यामुळे नागरिकांमध्ये देशभक्तीची भावना वृद्धिंगत होईल, तसेच संविधानिक मूल्यांचा गौरव करण्याचा संदेश दिला जाईल.
त्याचप्रमाणे, नाशिक जिल्ह्यासाठी पालकमंत्री नियुक्त करण्याचा प्रश्न अद्याप प्रलंबित आहे. तरीही, प्रजासत्ताक दिनाच्या औचित्याने राष्ट्रध्वज फडकवण्याचे काम मंत्री गिरीश महाजन यांच्याकडे सोपविण्यात आले आहे. गेल्या वर्षीप्रमाणेच ते नाशिक जिल्ह्यातील प्रमुख समारंभात राष्ट्रध्वज फडकवतील, असे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.
राज्यपाल आचार्य देवव्रत यांच्याकडे गुजरातसह महाराष्ट्र राज्याचा अतिरिक्त कार्यभार असल्यामुळे यंदा परंपरेनुसार राष्ट्रध्वज फडकवण्याचा मान त्यांच्याकडे देणे शक्य झालेले नाही. परिणामी, राज्यपाल आचार्य देवव्रत या वर्षी गांधीनगरमध्ये राष्ट्रध्वज फडकवतील. यामुळे प्रजासत्ताक दिनाच्या सोहळ्यात परंपरेला असलेला हा दुर्मिळ अपवाद उभा राहिला आहे.
राज्य शासनाने या अपवादात्मक बदलाबाबत स्पष्ट केले आहे की, राष्ट्रीय सोहळा, त्याची गरिमा आणि राष्ट्रध्वज फडकवण्याचा सन्मान यामध्ये कोणताही बदल होणार नाही. नागरिकांमध्ये देशभक्तीची भावना जागृत करण्यासाठी आणि संविधानिक मूल्यांचा गौरव करण्यासाठी हा सोहळा नेहमीप्रमाणेच सुसंस्कृत व गौरवशाली पद्धतीने साजरा केला जाईल.
