Two Indians fined £2,800 for Spitting : परदेशात स्थायिक होऊनही सार्वजनिक शिस्तीचे उल्लंघन करणाऱ्या दोन भारतीय वंशाच्या व्यक्तींना लंडनमध्ये मोठा आर्थिक फटका बसला आहे. लंडनच्या ब्रेंट (Brent) उपनगरात सार्वजनिक रस्त्यावर पान थुंकल्याप्रकरणी (Paan Spitting) स्थानिक प्रशासनाने या दोघांवर कठोर कायदेशीर कारवाई केली आहे. न्यायालयाने या दोन्ही व्यक्तींना प्रत्येकी १,३९१ पाऊंड, म्हणजेच एकूण २,७८२ पाऊंड (भारतीय चलनानुसार सुमारे २ लाख ८० हजार रुपयांहून अधिक) दंड आणि कायदेशीर खर्च भरण्याचे आदेश दिले आहेत.
विलेस्डेन मॅजिस्ट्रेट न्यायालयाचा कठोर निर्णय-
सार्वजनिक स्वच्छतेचे नियम धाब्यावर बसवणाऱ्या या दोन्ही व्यक्तींविरुद्ध ब्रेंट कौन्सिलने सक्त अंमलबजावणीची मोहीम उघडली होती. हे प्रकरण विलेस्डेन मॅजिस्ट्रेट न्यायालयात (Willesden Magistrates’ Court) पोहोचल्यानंतर, न्यायालयाने कौन्सिलचा निर्णय कायम ठेवला. सार्वजनिक ठिकाणी थुंकणे हे केवळ अस्वच्छता पसरवणारे कृत्य नसून ते ‘असामाजिक वर्तन’ (Anti-social behavior) असल्याचे ताशेरे न्यायालयाने ओढले आहेत. नागरिकांच्या आरोग्याशी खेळणाऱ्या आणि शहराचे विद्रुपीकरण करणाऱ्या अशा प्रवृत्तींना चाप लावण्यासाठी हा दंड ठोठावण्यात आला आहे.
ब्रेंट कौन्सिलची ‘शून्य सहिष्णुता’ मोहीम-
ब्रेंट हा परिसर लंडनमधील बहुसांस्कृतिक उपनगर म्हणून ओळखला जातो, जिथे मोठ्या संख्येने दक्षिण आशियाई नागरिक वास्तव्यास आहेत. येथील भिंती, पदपथ आणि सार्वजनिक स्थळांवर पानाचे लाल डाग पडल्यामुळे शहराच्या सौंदर्याला बाधा येत होती. हे डाग काढण्यासाठी प्रशासनाला प्रचंड खर्च करावा लागतो. या पार्श्वभूमीवर, ब्रेंट कौन्सिलने सार्वजनिक ठिकाणी थुंकणे आणि कचरा टाकण्याविरुद्ध ‘शून्य सहिष्णुता’ (Zero-tolerance) धोरण स्वीकारले आहे. या मोहिमेअंतर्गत आता कोणाचीही गय केली जात नसल्याचे या कारवाईतून स्पष्ट झाले आहे.
अंमलबजावणी आणि सार्वजनिक आरोग्याचा प्रश्न-
ब्रेंट कौन्सिलच्या प्रवक्त्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, शहरातील स्वच्छता राखणे आणि नागरिकांना शिस्त लावणे हे प्रशासनाचे प्राथमिक कर्तव्य आहे. “रस्त्यावर पान थुंकणे हे अत्यंत घृणास्पद असून, यामुळे संसर्गजन्य रोगांचा प्रसार होण्याचा धोका असतो. वारंवार आवाहन करूनही नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांविरुद्ध आम्ही अशीच कठोर पावले उचलत राहू,” असे प्रशासनाकडून स्पष्ट करण्यात आले आहे. या कारवाईमुळे सार्वजनिक मालमत्तेचे नुकसान करणाऱ्यांना जरब बसणार आहे.
जागतिक स्तरावर भारतीयांच्या प्रतिमेवर परिणाम-
ब्रिटनमधील या घटनेची जगभरातील भारतीय समुदायात मोठी चर्चा सुरू आहे. आपल्याकडील काही अस्वच्छ सवयी परदेशात नेल्यामुळे केवळ आर्थिक दंडच होत नाही, तर देशाच्या प्रतिमेलाही तडा जातो, अशी भावना व्यक्त केली जात आहे.
लंडनमध्ये भारतीय वंशाच्या व्यक्तींना अडीच लाखांचा दंड; दंड न भरल्याने प्रकरण न्यायालयात, ब्रेंट प्रशासनाचा कठोर पवित्रा
ब्रिटनमधील लंडन शहरात सार्वजनिक ठिकाणी अस्वच्छता पसरवणे भारतीय वंशाच्या दोन रहिवाशांना अत्यंत महाग पडले आहे. ब्रेंट प्रशासनाने (Borough of Brent) वारंवार दिलेल्या सूचना आणि दंडात्मक नोटिसांकडे दुर्लक्ष केल्यामुळे, आता या दोघांना प्रत्येकी १,३९१ पाऊंड (सुमारे १ लाख ४० हजार रुपये) याप्रमाणे एकूण २,७८२ पाऊंडचा प्रचंड दंड भरण्याचे आदेश न्यायालयाने दिले आहेत. सार्वजनिक शिस्तीचे उल्लंघन करणाऱ्यांविरुद्ध ब्रेंट कौन्सिलने उघडलेल्या मोहिमेचा हा एक भाग आहे.
दंडात्मक नोटिसांकडे दुर्लक्ष आणि न्यायालयीन कारवाई-
ब्रेंट कौन्सिलच्या अंमलबजावणी अधिकाऱ्यांनी या दोन व्यक्तींना सार्वजनिक ठिकाणी पान थुंकताना रंगेहाथ पकडले होते. त्यानंतर नियमानुसार त्यांना घटनास्थळीच ‘फिक्स्ड पेन्ालिटी नोटीस’ (FPN) म्हणजेच जागेवरच दंड भरण्याची नोटीस बजावण्यात आली होती. मात्र, या दोन्ही व्यक्तींनी विहित मुदतीत दंडाची रक्कम भरण्यास टाळाटाळ केली. प्रशासकीय सूचनांना केराची टोपली दाखवल्यामुळे ब्रेंट कौन्सिलने हे प्रकरण न्यायालयात नेण्याचा निर्णय घेतला. परिणामी, मूळ दंडाच्या रकमेत आता मोठ्या प्रमाणात वाढ झाली आहे.
दंडाच्या रकमेचे स्वरूप आणि प्रशासकीय खर्च-
न्यायालयाने ठोठावलेल्या १,३९१ पाऊंडच्या या रकमेमध्ये केवळ मूळ दंडाचा समावेश नाही, तर त्यात अनेक अतिरिक्त शुल्कांचाही समावेश आहे. यामध्ये पीडित अधिभार (Victim Surcharge), ब्रेंट कौन्सिलचा कायदेशीर खर्च (Legal Costs) आणि प्रशासकीय खर्चाचा समावेश आहे. “सार्वजनिक मालमत्तेचे नुकसान करणे आणि आरोग्यास धोका निर्माण करणे ही छोटी बाब नाही. जर तुम्ही नियमांचे पालन केले नाही, तर तुम्हाला त्याची मोठी किंमत मोजावी लागेल,” असा इशारा ब्रेंट कौन्सिलच्या प्रवक्त्यांनी या निकालावर दिला आहे.
‘पान’ विद्रुपीकरणाविरुद्ध ‘झिरो टॉलरन्स’-
लंडनच्या ब्रेंट परिसरात पान आणि तंबाखूच्या थुंकीमुळे भिंती आणि पदपथ लाल होण्याचे प्रमाण वाढले होते. हे डाग काढण्यासाठी उच्च दाबाच्या पाण्याचा आणि रसायनांचा वापर करावा लागतो, ज्यावर स्थानिक प्रशासनाचा लाखो पाऊंडचा खर्च होतो. हे आर्थिक नुकसान टाळण्यासाठी आणि शहराचे सौंदर्य टिकवण्यासाठी ब्रेंट कौन्सिलने आता ‘शून्य सहिष्णुता’ (Zero Tolerance) धोरण अवलंबले आहे. या कठोर कारवाईमुळे सार्वजनिक ठिकाणी घाण करणाऱ्यांमध्ये जरब बसण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
लंडनमध्ये ‘पान’ थुंकणाऱ्यांविरुद्ध ब्रेंट कौन्सिलची विशेष मोहीम; हॉटस्पॉट डेटा आणि हाय-प्रेशर क्लीनिंगचा वापर करून अस्वच्छतेवर प्रहार-
ब्रिटनमधील लंडनच्या ब्रेंट उपनगरात सार्वजनिक ठिकाणी पान आणि तंबाखू थुंकणाऱ्यांविरुद्ध स्थानिक प्रशासनाने (Brent Council) एक अत्यंत प्रगत आणि विशेष मोहीम हाती घेतली आहे. विशेषतः दक्षिण आशियाई समुदायाची मोठी लोकसंख्या असलेल्या भागात ही समस्या अधिक गंभीर असल्याने, प्रशासनाने आता तंत्रज्ञान आणि कडक अंमलबजावणीचा आधार घेतला आहे.
हॉटस्पॉट डेटा आणि चिन्हांकित फलकांचा वापर-
ब्रेंट कौन्सिलने शहरातील ज्या भागांत वारंवार थुंकण्याचे प्रकार घडतात, अशा ठिकाणांचा ‘हॉटस्पॉट’ (Hotspot) डेटा संकलित केला आहे. या माहितीच्या आधारे त्या विशिष्ट ठिकाणी विशेष अंमलबजावणी अधिकाऱ्यांची नियुक्ती करण्यात आली आहे. तसेच, नागरिकांना जागरूक करण्यासाठी आणि नियमांची आठवण करून देण्यासाठी ठिकठिकाणी मार्गदर्शक फलक (Signage) लावण्यात आले आहेत. थुंकणे हे केवळ अस्वच्छ नसून ते एक ‘असामाजिक वर्तन’ असल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.
पायाभूत सुविधांचे नुकसान आणि स्वच्छता खर्च-
पानाच्या थुंकीमुळे पडणारे लाल डाग केवळ विद्रूप दिसत नाहीत, तर ते सार्वजनिक मालमत्तेचे कायमस्वरूपी नुकसान करतात. हे डाग काढण्यासाठी ‘हाय-प्रेशर स्टीम क्लीनिंग’ (उच्च दाबाची वाफ) पद्धतीचा वापर करावा लागतो. ही प्रक्रिया अत्यंत खर्चिक असून, वारंवार अशा प्रकारे साफसफाई केल्यामुळे पदपथांचे पृष्ठभाग आणि रस्ते कमकुवत होतात. यामुळे सार्वजनिक करदात्यांच्या पैशांचा अपव्यय होत असल्याचे कौन्सिलने नमूद केले आहे.
लंडन प्रशासनाचा अस्वच्छतेविरुद्ध कठोर पवित्रा; ‘पान’ थुंकणाऱ्यांना अडीच लाखांचा दंड आणि फौजदारी कारवाईचा इशारा-
सार्वजनिक ठिकाणी अस्वच्छता पसरवणाऱ्या रहिवाशांना शिस्त लावण्यासाठी लंडनच्या ब्रेंट प्रशासनाने (Brent Council) आता थेट न्यायालयीन लढाईचा मार्ग स्वीकारला आहे. रस्त्यावर पान थुंकल्यानंतर ठोठावण्यात आलेला दंड भरण्यास नकार देणे दोन भारतीय वंशाच्या व्यक्तींना अत्यंत महागात पडले आहे. न्यायालयाने या दोघांनाही प्रत्येकी १,३९१ पाऊंड (सुमारे १ लाख ४० हजार रुपये) दंड भरण्याचे आदेश दिले असून, नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांसाठी हा एक गंभीर इशारा मानला जात आहे.
दंडाकडे दुर्लक्ष केल्यास ‘फौजदारी’ खटला-
ब्रेंट कौन्सिलच्या नियमांनुसार, सार्वजनिक ठिकाणी थुंकताना आढळल्यास सुरुवातीला ‘फिक्स्ड पेन्ालिटी नोटीस’ (FPN) म्हणजेच घटनास्थळीच दंडात्मक नोटीस बजावली जाते. या दंडाची रक्कम तुलनेने कमी असते. मात्र, जर संबंधित व्यक्तीने हा दंड भरण्यास नकार दिला किंवा त्याकडे दुर्लक्ष केले, तर प्रशासन या प्रकरणाचे रूपांतर फौजदारी खटल्यात (Criminal Prosecution) करते. या दोन व्यक्तींच्या बाबतीतही हाच प्रकार घडला. त्यांनी सुरुवातीच्या दंडाकडे पाठ फिरवल्यामुळे हे प्रकरण न्यायालयात गेले आणि आता त्यांना मूळ दंडापेक्षा कित्येक पटीने जास्त रक्कम भरावी लागणार आहे.
१,३९१ पाऊंडच्या दंडाचे सविस्तर वर्गीकरण-
न्यायालयाने ठोठावलेल्या या मोठ्या रकमेत केवळ गुन्ह्याचा दंड नसून, इतरही अनेक कायदेशीर बाबींचा समावेश आहे:
मूळ दंड: केलेल्या गुन्ह्याबद्दलची एक मोठी दंडात्मक रक्कम.
पीडित अधिभार (Victim Surcharge): गुन्हेगारीमुळे पीडित ठरलेल्या व्यक्तींच्या सेवांसाठी वापरला जाणारा हा अनिवार्य निधी आहे.
कायदेशीर खर्च (Costs): हे प्रकरण न्यायालयापर्यंत नेण्यासाठी कौन्सिलला खर्च करावा लागलेला वेळ, मनुष्यबळ आणि कायदेशीर संसाधनांची पूर्ण भरपाई यातून वसूल केली जाते.
स्वच्छतेसाठी कोट्यवधींचा चुराडा आणि ‘डीप क्लीन’ पथके-
लंडनमधील विविध नगरपालिकांना दरवर्षी रस्ते आणि सार्वजनिक ठिकाणांच्या स्वच्छतेसाठी कोट्यवधी पाऊंड खर्च करावे लागतात. साध्या झाडलोटीने पानाच्या थुंकीचे डाग निघत नाहीत, कारण पानातील नैसर्गिक रंग (Organic Dyes) सिमेंट आणि दगडांमध्ये खोलवर मुरतात. हे डाग काढण्यासाठी प्रशासनाला विशेष ‘डीप क्लीन’ (Deep Clean) पथके तैनात करावी लागतात. ही पथके अत्याधुनिक यंत्रसामग्रीचा वापर करून स्वच्छतेचे काम करतात, ज्यावर प्रचंड खर्च होतो.
