Hantavirus Infection : अटलांटिक महासागराच्या अथांग प्रवासावर निघालेल्या ‘एमव्ही होंडियस’ या आलिशान क्रूझ जहाजावर हंता व्हायरसच्या (Hantavirus) संशयास्पद संसर्गाने भीषण परिस्थिती निर्माण झाली आहे. या प्राणघातक विषाणूच्या विळख्यात सापडल्यामुळे जहाजावरील तीन प्रवाशांचा दुर्दैवी मृत्यू झाला असून, अन्य किमान तीन जणांची प्रकृती चिंताजनक असल्याची माहिती समोर आली आहे. या घटनेमुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर खळबळ उडाली असून, जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) आणि दक्षिण आफ्रिकेच्या आरोग्य विभागाने या वृत्ताला अधिकृत दुजोरा दिला आहे.
जहाज किनार्यावरच रोखले; प्रवाशांना उतरण्यास बंदी-
संसर्गाचे गांभीर्य लक्षात घेऊन हे जहाज सध्या आफ्रिकेतील केप व्हर्डे बेटावरील प्राया या राजधानीच्या शहरात थांबवण्यात आले आहे. प्रशासनाने खबरदारीचा उपाय म्हणून जहाजाला विलगीकरणात (Quarantine) ठेवले असून, कोणत्याही प्रवाशाला किंवा कर्मचाऱ्याला जहाजावरून खाली उतरण्याची परवानगी नाकारण्यात आली आहे. संसर्गाचा प्रसार जमिनीवर होऊ नये, यासाठी स्थानिक आरोग्य यंत्रणा आणि आंतरराष्ट्रीय वैद्यकीय पथके अत्यंत सावधगिरी बागत आहेत.
वैद्यकीय देखरेख आणि प्रवाशांची स्थिती-
अधिकच्या माहितीनुसार, ‘एमव्ही होंडियस’वर एकूण १७० प्रवासी आणि ७१ कर्मचारी असा एकूण २४१ जणांचा ताफा आहे. सध्या या सर्वांना वैद्यकीय निरीक्षणाखाली ठेवण्यात आले असून त्यांच्या प्रकृतीची वेळोवेळी तपासणी केली जात आहे. जहाजावर आवश्यक औषधसाठा आणि वैद्यकीय उपकरणे पुरवण्यात आली असून, बाधित रुग्णांवर उपचार करण्यासाठी तज्ज्ञ डॉक्टरांचे पथक तैनात करण्यात आले आहे. हंता व्हायरसचा प्रसार प्रामुख्याने उंदरांच्या माध्यमातून होत असल्याने, जहाजावर हा संसर्ग नेमका कसा पोहोचला, याचा शोध आता आरोग्य यंत्रणा घेत आहेत.
अटलांटिक महासागरात ‘हंता’ व्हायरसचा प्रादुर्भाव; जहाजावरील मृत्यूने आरोग्य यंत्रणा सतर्क-
अटलांटिक महासागरातून प्रवास करणाऱ्या ‘एमव्ही होंडियस’ या क्रूझ जहाजावर हंता व्हायरसच्या (Hantavirus) संसर्गामुळे आणीबाणीची स्थिती निर्माण झाली आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेने (WHO) दिलेल्या ताज्या माहितीनुसार, जहाजावरील सहा प्रवाशांमध्ये या जीवघेण्या आजाराची लक्षणे दिसून आली आहेत. त्यापैकी एका रुग्णाला हंता व्हायरसची लागण झाल्याची अधिकृत पुष्टी प्रयोगशाळेतील तपासणीअंती करण्यात आली आहे. या भीषण संसर्गामुळे जहाजावर आतापर्यंत तिघांचा मृत्यू झाला असून, मृतांमध्ये एका ७० वर्षीय ज्येष्ठ प्रवाशाचा समावेश आहे.
प्रवासाचा मार्ग आणि सद्यस्थिती-
नेदरलँडच्या ध्वजाखाली नोंदणीकृत असलेले हे जहाज २० मार्च रोजी अर्जेंटिनातील उशुआया येथून आपल्या प्रवासासाठी निघाले होते. अंटार्क्टिक क्षेत्राचा प्रवास पूर्ण करून अटलांटिक महासागर ओलांडून युरोपकडे जात असताना हा संसर्ग फैलावला. हे जहाज अखेर स्पेनच्या कॅनरी बेटांवर पोहोचणार होते, परंतु तत्पूर्वीच उद्भवलेल्या वैद्यकीय संकटामुळे ते आफ्रिकेतील केप व्हर्डे येथे थांबवण्यात आले आहे.
हंता व्हायरस: उंदरांपासून पसरणारा धोका-
हंता व्हायरस हा प्रामुख्याने उंदरांच्या माध्यमातून मानवामध्ये संक्रमित होणारा विषाणू आहे. संक्रमित उंदरांच्या विष्ठा, लघवी किंवा लाळेच्या प्रत्यक्ष संपर्कात आल्यास मानवाला याची लागण होते. १९९३ मध्ये या विषाणूची प्रथम ओळख पटली होती. जरी हा विषाणू हवेतून वेगाने पसरत नसला, तरी त्याचा मृत्यूदर अत्यंत जास्त असल्याने तो अत्यंत धोकादायक मानला जातो. या विषाणूमुळे ‘हंता व्हायरस पल्मोनरी सिंड्रोम’ (HPS) हा गंभीर आजार होतो, जो थेट फुफ्फुसांवर आघात करतो. यामुळे रुग्णास श्वसनास तीव्र त्रास होतो आणि शरीरातील ऑक्सिजनची पातळी खालावते.
आंतरराष्ट्रीय स्तरावर खळबळ-
जहाजावरील १७० प्रवासी आणि ७१ कर्मचारी सध्या वैद्यकीय निगराणीखाली असून, संसर्गाची साखळी तोडण्यासाठी कठोर पावले उचलली जात आहेत. केप व्हर्डे प्रशासनाने खबरदारी म्हणून प्रवाशांना जहाजावरून उतरण्यास पूर्णपणे मज्जाव केला आहे.
हंता व्हायरसचा थरार: ‘एमव्ही होंडियस’ जहाजावर मृत्यूचे तांडव; पती-पत्नीचा दुर्दैवी अंत आणि संसर्गाचे गूढ कायम-
हंता व्हायरसच्या संभाव्य संसर्गामुळे आतापर्यंत तीन व्यक्तींना आपले प्राण गमवावे लागले असून, यातील एका वृद्ध दांपत्याचा मृत्यू अत्यंत हृदयद्रावक ठरला आहे. या घटनेमुळे आंतरराष्ट्रीय आरोग्य यंत्रणांसमोर या विषाणूचा उगम शोधण्याचे मोठे आव्हान उभे राहिले आहे.
दांपत्याचा करुण अंत आणि मृतांची स्थिती-
अधिकच्या माहितीनुसार, मृतांमध्ये एका ७० वर्षीय ज्येष्ठ प्रवाशाचा समावेश आहे, ज्यांचा मृत्यू जहाजावरच झाला होता. त्यांचे पार्थिव दक्षिण अटलांटिकमधील ‘सेंट हेलेना’ बेटावर उतरवण्यात आले. दुर्दैवाची बाब म्हणजे, त्यांच्या निधनानंतर काही काळातच त्यांच्या पत्नीची प्रकृती दक्षिण आफ्रिकेत पोहोचल्यावर अचानक खालावली. त्यांना तातडीने रुग्णालयात दाखल करण्यात आले, मात्र उपचारादरम्यान त्यांचाही मृत्यू झाला. याव्यतिरिक्त, तिसऱ्या मृत व्यक्तीचे पार्थिव अद्याप जहाजावरच असल्याची अधिकृत माहिती क्रूझ कंपनीने दिली आहे. एकाच कुटुंबातील आणि जहाजावरील सदस्यांच्या अशा क्रमिक मृत्यूमुळे इतर प्रवाशांमध्ये भीतीचे वातावरण आहे.
संसर्गाचा उगम: जहाजाच्या अंतर्गत रचनेवर संशय-
या प्रकरणातील सर्वात चिंताजनक बाब म्हणजे हंता व्हायरसच्या संक्रमणाचे नेमके उगमस्थान अद्याप अस्पष्ट आहे. हे जहाज ज्या मार्गावरून आणि ज्या अंटार्क्टिक किंवा सागरी भागातून प्रवास करत होते, तिथे यापूर्वी हंता व्हायरसची एकही नोंद झालेली नाही. सामान्यतः हा विषाणू विशिष्ट भूभागावरील उंदरांच्या माध्यमातून पसरतो. मात्र, सागरी प्रवासात हा संसर्ग कसा झाला, याचा शोध घेताना तज्ज्ञांनी एक महत्त्वाचा निष्कर्ष काढला आहे. तज्ज्ञांच्या मते, हा संसर्ग जहाजाच्या बाहेरून न येता, जहाजाच्या अंतर्गत भागातच (Inside the ship) कुठेतरी उंदरांचा वावर किंवा दूषित वातावरण असल्यामुळे पसरला असण्याची दाट शक्यता आहे.
