Vat Purnima 2026 : हिंदू धर्मशास्त्रानुसार, अखंड सौभाग्य आणि पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आचरले जाणारे ‘वटसावित्री व्रत’ यंदा २९ जून २०२६ रोजी ज्येष्ठ महिन्यातील पौर्णिमेला म्हणजेच वटपौर्णिमेला साजरे केले जाणार आहे. या मंगलमयी दिवशी विवाहित स्त्रिया पारंपरिक सोळा शृंगार करून वटवृक्षाची (वडाच्या झाडाची) मनोभावे पूजा करतात आणि उपवास धरतात. भारतीय संस्कृतीत निसर्ग आणि वृक्षांची पूजा करण्याची परंपरा अत्यंत प्राचीन काळापासून चालत आली आहे. धार्मिक कथांनुसार, सती सावित्रीने यमराजाकडून आपले पती सत्यवान यांचे प्राण परत मिळवण्यासाठी याच वटवृक्षाखाली बसून कठोर तपश्चर्या केली होती. तिच्या अढळ पतिव्रता धर्मावर प्रसन्न होऊन यमराजाने सत्यवानाला पुनरुज्जीवन दिले होते. म्हणूनच, या दिवसाला हिंदू धर्मात विशेष स्थान असून, या व्रताचे महत्त्व, वटवृक्षाचे महात्म्य आणि पूजेच्या वेळी परिधान करावयाच्या साड्यांच्या रंगांचे महत्त्व सविस्तरपणे समजून घेणे आवश्यक आहे.
वटपौर्णिमेच्या दिवशी साड्यांचे शुभ रंग आणि त्यांचे महत्त्व:
शास्त्रानुसार, धार्मिक कार्यात रंगांना विशेष महत्त्व असते. वटपौर्णिमेच्या पूजेसाठी महिलांनी खालील शुभ रंगांच्या साड्या परिधान कराव्यात, जे त्यांच्या वैवाहिक जीवनात सकारात्मकता आणतात:
लाल रंग: हा रंग सौभाग्य, प्रेम आणि अथांग ऊर्जेचे प्रतीक मानला जातो. पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि वैवाहिक जीवनातील मांगल्यासाठी लाल रंगाची साडी अत्यंत शुभ मानली जाते.
हिरवा रंग: हिरवा रंग निसर्ग, समृद्धी आणि सुबत्तेचे प्रतीक आहे. हा रंग परिधान केल्याने कुटुंबात सुख-शांती नांदते आणि सकारात्मक ऊर्जेचा संचार होतो.
पिवळा रंग: हा रंग ज्ञान, निरामय आनंद आणि भरभराटीचे प्रतीक आहे. पिवळ्या रंगामुळे घरात धनधान्याची वृद्धी होते आणि मन प्रसन्न राहते.
केशरी रंग: केशरी रंग उत्साह, धैर्य आणि आध्यात्मिक शक्तीचे प्रतिनिधित्व करतो. हा रंग नकारात्मकता दूर करून महिलांचा आत्मविश्वास वाढवतो.
गुलाबी रंग: गुलाबी रंग सौम्यता, प्रेम आणि कौटुंबिक आनंदाचे प्रतीक आहे. या रंगामुळे पती-पत्नीमधील नाते अधिक दृढ आणि मधुर बनते.
(टीप: हिंदू धर्मशास्त्रातील नियमांनुसार, वटपौर्णिमेसारख्या अत्यंत शुभ मंगल कार्यात महिलांनी काळ्या किंवा पांढऱ्या रंगाच्या साड्या परिधान करणे वर्ज्य मानले आहे.)
वटपौर्णिमा व्रताचे आध्यात्मिक महत्त्व:
सौभाग्यवती महिलांनी या दिवशी पूर्ण श्रद्धेने व्रत आणि वटवृक्षाची प्रदक्षिणा केल्यास त्यांना अखंड सौभाग्याचे वरदान लाभते, अशी धार्मिक श्रद्धा आहे. हे व्रत केवळ पती-पत्नीमधील प्रेम, विश्वास आणि कौटुंबिक बंध अधिक घट्ट करत नाही, तर कुटुंबाच्या कल्याणासाठीही फलदायी ठरते. या व्रताच्या प्रभावाने मनातील सर्व सात्विक इच्छा पूर्ण होतात, घरात सुख-समृद्धीचे आगमन होते आणि माता लक्ष्मीच्या कृपेने आर्थिक उन्नतीचे मार्ग मोकळे होतात.
वडाच्या झाडाचे (वटवृक्षाचे) धार्मिक व औषधी महात्म्य:
सनातन परंपरेत वटवृक्षाला देववृक्ष मानले गेले आहे. या विशाल वृक्षाच्या मुळांमध्ये सृष्टीचे निर्माते भगवान ब्रह्मा, खोडामध्ये आणि सालामध्ये प्रभू विष्णू, तर फांद्या आणि पानांमध्ये देव Structural त्रिमूर्तींचे म्हणजेच भगवान शिवाचे वास्तव्य असते, असा विश्वास आहे. हा वृक्ष कित्येक शतके जिवंत राहत असल्यामुळे याला ‘अक्षयवट’ असेही संबोधिले जाते. भगवान शिव स्वतः या वृक्षाच्या छायेत ध्यानधारणा करत असत, म्हणूनच या झाडाची पूजा केल्याने दीर्घायुष्यासोबतच उत्तम आरोग्याचे वरदान मिळते. धार्मिक महत्त्वाखेरीज, वटवृक्ष हा नैसर्गिकदृष्ट्या २४ तास ऑक्सिजन देणारा आणि अनेक औषधी गुणधर्मांनी समृद्ध असलेला वृक्ष आहे, जो मानवी जीवनाला आणि पर्यावरणाला संजीवनी देतो. अशा या सर्व मनोकामना पूर्ण करणाऱ्या मंगलमयी व्रताची तयारी सध्या महिला वर्गात मोठ्या उत्साहाने सुरू आहे.
(टीप : वरील बातमी केवळ माहिती म्हणून वाचकांपर्यंत पोहोचवत आहोत. बातमीत आम्ही कोणताही दावा करत नाही)
