Maharashtra Rain : राज्यभरात तब्बल २० दिवस उशिरा आलेल्या पावसाने यंदा नागरिकांना आणि बळीराजाला प्रदीर्घ प्रतीक्षा करायला लावली. दरवर्षी साधारणपणे ४ जूनच्या सुमारास कोकण किनारपट्टीवर धडकणारा मान्सून यंदा सोलापूर आणि हर्णे परिसरातच रेंगाळला होता. प्रशांत महासागरातील ‘अल निनो’च्या प्रभावामुळे नैऋत्य मोसमी वाऱ्यांच्या प्रगतीचा मार्ग खडतर झाला होता. मात्र, सर्व अडथळे पार करत अखेर मान्सून संपूर्ण महाराष्ट्रात सक्रिय झाला आहे. येत्या काही दिवसांत पावसाचा जोर अधिक वाढण्याची शक्यता असून, भारतीय हवामान विभागाने (IMD) २७ जुलैपर्यंत राज्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आणि गंभीर इशारे जारी केले आहेत.
मुंबईसह कोकणात मुसळधार हजेरी; विदर्भ-मराठवाड्यातही दिलासा-
मान्सूनचे पुनरागमन होताच कोकण किनारपट्टीसह संपूर्ण मुंबईत पहिल्याच दिवशी पावसाने तुफान हजेरी लावली. मुंबई आणि उपनगरांना पावसाने अक्षरशः झोडपून काढले. मुंबईशिवाय पुणे, मराठवाडा आणि विदर्भातील अनेक जिल्ह्यांमध्येही जोरदार पावसाने हजेरी लावल्यामुळे हवेत गारवा निर्माण झाला असून, रखडलेल्या शेतीकामांना वेग आला आहे.
मान्सूनचा वेगवान प्रवास; हवामान विभागाचा नवा अंदाज
देशभरात नैऋत्य मान्सूनची वाटचाल अत्यंत वेगाने सुरू आहे. २३ जून रोजी मान्सूनने मध्य अरबी समुद्राचा उर्वरित भाग व्यापला असून, मुंबईसह महाराष्ट्रातील आणखी काही भागांत तसेच तेलंगणा आणि ओडिशामध्ये यशस्वी घोडदौड केली आहे. हवामान विभागाच्या ताज्या अंदाजानुसार, पुढील दोन ते तीन दिवसांत हा मान्सून उत्तर अरबी समुद्राच्या काही भागांत, संपूर्ण गुजरातमध्ये, महाराष्ट्रातील उर्वरित क्षेत्रांत तसेच छत्तीसगड आणि मध्य प्रदेशच्या काही भागांमध्ये अधिक पुढे सरकण्यासाठी अनुकूल परिस्थिती निर्माण झाली आहे.
हवामान तज्ज्ञांच्या माहितीनुसार, पश्चिमेकडून येणारे वारे पृथ्वीच्या पृष्ठभागापासून सुमारे १.५ किलोमीटर उंचीपर्यंत अधिक गतिमान झाले आहेत. तसेच, उत्तर सोमालिया किनारपट्टीलगत कमी दाबाचा ‘जेट प्रवाह’ (Jet Stream) सक्रिय झाला आहे. या दोन्ही प्रमुख हवामान प्रणालींमुळे महाराष्ट्रात मोसमी पाऊस अधिक तीव्र होणार आहे.
प्रादेशिक हवामान अंदाज: कुठे कसा असेल पावसाचा प्रभाव?
हवामान विभागाने महाराष्ट्रातील वेगवेगळ्या विभागांसाठी खालीलप्रमाणे सविस्तर अंदाज वर्तवला आहे:
उत्तर कोकण: या भागात बहुतांश ठिकाणी मुसळधार पावसाची शक्यता असून, काही विशिष्ट जिल्ह्यांमध्ये अतिजोरदार ते अत्यंत मुसळधार पाऊस पडू शकतो. किनारपट्टीवरील नागरिकांना दक्ष राहण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत.
घाटमाथा आणि मध्य महाराष्ट्र: पर्वतांच्या घाटमाथ्यावर आणि मध्य महाराष्ट्रातील अनेक भागांत बहुतांश ठिकाणी मुसळधार ते अतिमुसळधार पावसाचा अंदाज आहे. घाट रस्त्यांवरून प्रवास करताना चालकांनी काळजी घेणे आवश्यक आहे.
मराठवाडा: दुष्काळाच्या छायेत असलेल्या मराठवाड्यातील काही भागांतही वादळी वाऱ्यासह जोरदार ते अतिजोरदार पावसाची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.
विजांच्या कडकडाटासह ताशी ५० किमी वेगाने वारे वाहणार
पावसाच्या तीव्रतेसोबतच कोकण, मध्य महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यात काही ठिकाणी मेघगर्जनेसह विजांचा कडकडाट होण्याची दाट शक्यता आहे. या काळात ताशी ४० ते ५० किलोमीटर वेगाने वादळी वारे वाहू शकतात, असा इशारा देण्यात आला आहे.
पुण्यात मुसळधार पावसाचा ‘यलो अलर्ट’; विदर्भ-मराठवाड्यात पूरस्थिती, तर कोकणात शेतीकामांना वेग-
महाराष्ट्रात मान्सून पूर्णपणे सक्रिय झाला असून, राज्याच्या विविध भागांत सुरू असलेल्या मुसळधार पावसामुळे जनजीवन विस्कळीत झाले आहे. पुणे शहर आणि परिसरात पावसाचा जोर वाढण्याची शक्यता लक्षात घेता हवामान विभागाने पुण्यासाठी ‘यलो अलर्ट’ (Yellow Alert) जारी केला आहे, तर पुणे जिल्ह्यातील काही घाटमाथ्यांच्या तालुक्यांना ‘ऑरेंज अलर्ट’ (Orange Alert) देण्यात आला आहे. हवामान विभागाच्या अंदाजानुसार, पुढील तीन दिवस पुणे शहर आणि जिल्ह्यात अतिमुसळधार पाऊस पडू शकतो. विशेषतः पुण्याची जीवनवाहिनी असलेल्या धरणसाखळी क्षेत्रात आज आणि उद्या अत्यंत जोरदार पावसाची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. मंगळवारी रात्री पुण्यात मुसळधार पाऊस झाला होता, तर बुधवारी दिवसभर ढगाळ वातावरण असून पावसाने अंशतः विश्रांती घेतली होती. मात्र, पुढील तीन दिवस जिल्ह्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहेत.
मराठवाडा आणि विदर्भात ढगफुटीसदृश पाऊस; जळगाव व अमरावतीत जलमय परिस्थिती-
राज्यातील इतर विभागांमध्येही पावसाने रौद्र रूप धारण केले आहे. मराठवाडा आणि विदर्भातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये पूरस्थिती निर्माण झाली आहे:
१. छत्रपती संभाजीनगर: जिल्ह्यातील कन्नड आणि सोयगाव परिसरात ढगफुटीसदृश पाऊस झाला. यामुळे स्थानिक नद्यांना पूर आला असून अनेक रस्ते आणि पूल पाण्याखाली गेले आहेत, परिणामी या भागातील वाहतूक पूर्णपणे ठप्प झाली आहे. पूर आल्यामुळे पुलावरून एक तरुण वाहून जात असल्याचा धक्कादायक व्हिडिओ सध्या सामाजिक माध्यमांवर (Social Media) मोठ्या प्रमाणावर प्रसारित होत आहे.
२. जळगाव: जळगाव जिल्ह्यात झालेल्या अतिवृष्टीमुळे रावेर आणि मुक्ताईनगर परिसरात गंभीर पूरस्थिती निर्माण झाली होती. मध्यरात्री जळगाव शहरात झालेल्या मुसळधार पावसामुळे अनेक सखल भागांत आणि नागरी वस्त्यांमध्ये पाणी शिरले. शहरातील वाल्मीक नगर परिसरातील एका शाळेच्या आवारात मोठ्या प्रमाणावर पाणी साचल्याने शालेय विद्यार्थ्यांना मोठा मनस्ताप सहन करावा लागला.
३. अमरावती: अमरावती जिल्ह्यात गेल्या २४ तासांत सरासरी १७.३ मिलिमीटर पावसाची नोंद झाली असली, तरी अमरावती शहरात मात्र काल अवघ्या दीड तासात तब्बल ९१.५ मिलिमीटर इतका विक्रमी पाऊस कोसळला. या अचानक आलेल्या मुसळधार पावसामुळे अवघ्या काही वेळातच संपूर्ण शहर जलमय झाले होते.
मुंबई आणि वसई-विरारमध्ये नागरिकांना दिलासा; रेल्वे वाहतूक सुरळीत-
मुंबईसह कोकण किनारपट्टीवर दोन दिवस झालेल्या मुसळधार पाऊसानंतर आता परिस्थिती हळूहळू पूर्वपदावर येत आहे. वसई-विरार परिसरात काल झालेल्या धुवांधार पावसानंतर आज नागरिकांना काहीसा दिलासा मिळाला आहे. नालासोपारा पूर्वेकडील सेंट्रल पार्क परिसरातील रस्ते काल पाण्याखाली गेले होते, मात्र आज सकाळी पाण्याचा निचरा झाल्यामुळे हे रस्ते वाहतुकीसाठी पूर्णपणे मोकळे झाले आहेत. मुंबईकरांची जीवनवाहिनी असलेली पश्चिम रेल्वेची वाहतूकही आपल्या नियोजित वेळेनुसार सुरळीत सुरू आहे. असे असले तरी, हवामान विभागाने मुंबई आणि उपनगरांमध्ये दिवसभरात पावसाच्या जोरदार सरी कोसळण्याची शक्यता कायम ठेवली आहे.
सिंधुदुर्गात भातलावणीला प्रारंभ; बळीराजा सुखावला-
दुसरीकडे, सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात गेल्या दोन दिवसांपासून पडत असलेल्या सातत्यपूर्ण पावसामुळे बळीराजा सुखावला असून शेतीच्या कामांना कमालीचा वेग आला आहे. भातलावणीसाठी आवश्यक असणारी रोपे तयार झाल्यामुळे शेतकऱ्यांनी पारंपरिक पद्धतीने लावणीच्या कामांना सुरुवात केली आहे.
