India Pakistan Peace Appeal: ‘ऑपरेशन सिंदूर’ या लष्करी मोहिमेला 1 वर्ष पूर्ण होत आले असतानाच, भारत आणि पाकिस्तानमधील संबंध सुधारण्यासाठी दोन्ही बाजूंच्या दिग्गजांनी पुढाकार घेतला आहे. दोन्ही देशांतील राजकारणी, माजी मुत्सद्दी आणि विचारवंतांसह एकूण 117 नामवंत व्यक्तींनी एकत्र येत भारताचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी आणि पाकिस्तानचे पंतप्रधान शेहबाज शरीफ यांना एक भावनिक आणि महत्त्वाचे आवाहन केले आहे. या दोन्ही नेत्यांनी कटुता विसरून परस्पर संवाद, शांतता आणि द्विपक्षीय संबंध पूर्ववत करण्यासाठी ठोस पावले उचलावीत, अशी मागणी पत्राद्वारे करण्यात आली आहे.
‘सेंटर फॉर पीस अँड प्रोग्रेस’ या संस्थेने हे संयुक्त पत्र जारी केले आहे. यावर स्वाक्षरी करणाऱ्यांमध्ये भारताचे 61 आणि पाकिस्तानच्या 56 दिग्गजांचा समावेश आहे. गेल्या अनेक वर्षांपासून सुरू असलेल्या शत्रुत्वामुळे दोन्ही देशांतील कोट्यवधी तरुणांचे भविष्य, रोजगाराच्या संधी आणि समृद्धी धोक्यात आली आहे, अशी चिंता या पत्रात व्यक्त करण्यात आली आहे.
पत्रकावर स्वाक्षरी करणारे दोन्ही देशांतील प्रमुख चेहरे
या शांतता आवाहनाला दोन्ही देशांतील अत्यंत वजनदार नेत्यांचा आणि विचारवंतांचा पाठिंबा मिळाला आहे:
- भारतीय स्वाक्षरीकर्ते: नॅशनल कॉन्फरन्सचे प्रमुख फारुख अब्दुल्ला, फुटीरतावादी नेते मिरवाईज उमर फारुख, पीडीपी प्रमुख मेहबूबा मुफ्ती, आरजेडी खासदार मनोज झा आणि माजी टीएमसी मंत्री हुमायूं कबीर.
- पाकिस्तानी स्वाक्षरीकर्ते: माजी परराष्ट्र मंत्री खुर्शिद महमूद कसुरी, माजी मुत्सद्दी अशरफ जहांगीर काझी, नॅशनल असेंब्लीचे सदस्य इस्फान्यार भंडारा आणि प्रसिद्ध अणू शास्त्रज्ञ परवेझ हुदभॉय.
संबंध सुधारण्यासाठी कोणत्या मागण्या केल्या?
दोन्ही देशांमधील विश्वास पुन्हा निर्माण करण्यासाठी या पत्रात काही महत्त्वाचे उपाय सुचवण्यात आले आहेत:
- नवी दिल्ली आणि इस्लामाबादमध्ये पुन्हा एकदा पूर्णवेळ उच्चायुक्तांची नियुक्ती करून राजनैतिक संबंध मजबूत करणे.
- दोन्ही देशांमधील विमानांसाठी हवाई क्षेत्र खुले करणे आणि सामान्य व्हिसा सेवा पूर्ववत करणे.
- व्यापार आणि पर्यटनासाठी ऐतिहासिक अट्टारी-वाघाह जमीन सीमा खुली करणे.
- श्रीनगर-मुझफ्फराबाद बस सेवा आणि इतर सीमापार वाहतूक व्यवस्था पुन्हा सुरू करणे.
- कर्तारपूर साहिब कॉरिडॉर पूर्ण क्षमतेने सुरू करणे आणि पाकिस्तानच्या नीलम व्हॅलीतील शारदा पीठासह दोन्ही बाजूंच्या धार्मिक व सांस्कृतिक स्थळांना भेट देण्याची प्रक्रिया सोपी करणे.
दहशतवाद आणि चर्चा एकत्र नाही; भारताची भूमिका कायम
हे शांतता आवाहन अशा वेळी आले आहे, जेव्हा भारताने पाकिस्तानबाबत आपली भूमिका अत्यंत स्पष्ट आणि कडक ठेवली आहे. आंतरराष्ट्रीय मंचावर भारताने अनेकदा ठणकावून सांगितले आहे की, “दहशतवाद आणि चर्चा कधीही एकत्र चालू शकत नाही.” तसेच जोपर्यंत पाकिस्तान सीमापार दहशतवादाला मिळणारा पाठिंबा पूर्णपणे आणि कायमचा बंद करत नाही, तोपर्यंत व्यापारी किंवा राजनैतिक संबंध सुधारणे अशक्य असल्याचे भारताने म्हटले आहे.
परंतु, या पत्रात दिग्गजांनी दावा केला आहे की, संपूर्ण दक्षिण आशियातील 2 अब्ज जनतेचे कल्याण आणि प्रगती ही केवळ शांततेच्या मार्गानेच साध्य होऊ शकते. वर्ष 2004 ते 2007 दरम्यान दोन्ही देशांमध्ये झालेल्या चर्चेच्या चौकटीचा पुनर्विचार करून जम्मू-काश्मीरसह सर्व प्रलंबित मुद्द्यांवर पुन्हा व्यापक द्विपक्षीय चर्चा सुरू करण्याची विनंती या पत्रात करण्यात आली आहे.
