Bullet Train Project Controversy: भारत आणि जपान यांच्यातील सर्वात महत्त्वाचा प्रकल्प असलेल्या मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन कॉरिडॉरवरून सध्या राजकीय आणि तांत्रिक चर्चांना उधाण आले आहे. जपानचे माजी न्यायमंत्री हिदेकी माकिहारा यांनी भारतावर या प्रकल्पाच्या अंमलबजावणीत निष्काळजीपणा आणि चालढकल केल्याचा आरोप केला आहे.
माकिहारा यांनी सोशल मीडियाच्या माध्यमातून दावा केला की, भारतीय अधिकारी आश्वासनांचे पालन करत नाहीत आणि वाटाघाटींदरम्यान केवळ स्वार्थाचा विचार करतात.
या आरोपांना भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाने कडक शब्दांत उत्तर दिले आहे. प्रवक्ते रणधीर जयस्वाल यांनी स्पष्ट केले की, माकिहारा यांची मते ही पूर्णपणे वैयक्तिक आहेत आणि ती वस्तुस्थितीपासून कोसो दूर आहेत. भारत आणि जपान यांच्यात या प्रकल्पाबाबतची चर्चा अतिशय सकारात्मक दिशेने सुरू असून त्यात कोणताही अडथळा नाही, असे त्यांनी नमूद केले.
प्रकल्पाचे प्रमुख टप्पे आणि जपानचे सहकार्य
मुंबई-अहमदाबाद हाय-स्पीड रेल (MAHSR) प्रकल्प हा जपानच्या अत्याधुनिक शिनकानसेन तंत्रज्ञानावर आधारित आहे. या प्रकल्पाचे स्वरूप आणि तांत्रिक बाबींबाबतचे काही मुख्य मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत:
- पहिली सेवा: या कॉरिडॉरचा पहिला टप्पा गुजरातच्या सुरत आणि बिलीमोरा दरम्यान असून तो १५ ऑगस्ट २०२७ पासून प्रवाशांसाठी खुला केला जाईल.
- तंत्रज्ञान हस्तांतरण: जपान सुरुवातीला भारताला तांत्रिक सहकार्य देणार आहे. भविष्यात भारतीय रेल्वेची इंटिग्रल कोच फॅक्टरी आणि बीईएमएल लिमिटेडच्या माध्यमातून भारतातच अशा ट्रेनचे उत्पादन करण्याचे भारताचे नियोजन आहे.
- ई-सिरीज ट्रेन: जपानकडून ई-२० श्रेणीतील ट्रेन मिळतील, परंतु त्या २०३० च्या सुरुवातीच्या काळात उपलब्ध होतील. तोपर्यंत भारत आपल्या उच्च-वेगवान ट्रेनद्वारे सेवा सुरू करण्याच्या ध्येयावर काम करत आहे.
सिग्नलिंग यंत्रणेबाबतचे आरोप फेटाळले
जपानच्या माजी मंत्र्यांनी असाही दावा केला होता की, भारताने सिग्नलिंग यंत्रणेतून जपानला वगळले आहे. मात्र, भारतीय परराष्ट्र मंत्रालयाने हे दावे फेटाळून लावले आहेत. सिग्नलिंग उपकरणांची ऑर्डर आंतरराष्ट्रीय मानकांनुसार दिली गेली असून, या संदर्भात जपानकडून कोणतीही ऑफर प्राप्त झाली नव्हती. सध्याचे काम हे हाय-स्पीड ट्रेन लवकरात लवकर सुरू करण्याच्या सामाईक उद्दिष्टाशी सुसंगत आहे.
प्रकल्पाचे महत्त्व आणि सद्यस्थिती
५०८ किलोमीटर लांबीचा हा कॉरिडॉर मुंबईच्या वांद्रे कुर्ला कॉम्प्लेक्सला अहमदाबादशी जोडणार आहे. यामुळे दोन्ही शहरांमधील प्रवासाचा वेळ ८ तासांवरून केवळ २ तासांवर येणार आहे. प्रकल्पाच्या महत्त्वाच्या वैशिष्ट्यांकडे एक नजर:
- वेग: बुलेट ट्रेन ताशी ३२० किलोमीटर वेगाने धावणार आहे.
- स्टेशन्स: या मार्गावर एकूण १२ स्टेशन्स असून ती महाराष्ट्र, गुजरात आणि दादरा व नगर हवेली भागातून जातील.
- प्रगती: जमिनीचे संपादन आणि राजकीय बदलांमुळे सुरुवातीच्या काळात काही विलंब झाला असला, तरी सध्या बोगदे, पूल आणि स्टेशन्सचे बांधकाम युद्धपातळीवर सुरू आहे.
जपानचे माजी मंत्री माकिहारा यांनी केलेल्या विधानांमागे काही तांत्रिक मतभेद असू शकतात, परंतु भारताने हा प्रकल्प निर्धारित वेळेत पूर्ण करण्यासाठी सर्व स्तरावर तयारी केली आहे. या यशस्वी अंमलबजावणीमुळे भविष्यात दिल्ली, वाराणसी, बेंगळुरू, चेन्नई आणि हैदराबाद यांसारख्या शहरांना जोडणाऱ्या व्यापक हाय-स्पीड रेल नेटवर्कचा मार्ग मोकळा होणार आहे.
