Lord Shiva : हिंदू धर्मशास्त्रामध्ये भगवान शिव म्हणजेच महादेव हे अत्यंत साधे, भोळे आणि भक्तांच्या साध्या पुकारानेही प्रसन्न होणारे दैवत मानले गेले आहेत. म्हणूनच त्यांना ‘आशुतोष’ आणि ‘भोलेनाथ’ असे म्हटले जाते. केवळ तांब्याभर शुद्ध पाणी आणि बेलपत्र अर्पण केले तरी महादेव प्रसन्न होतात, अशी भाविकांची श्रद्धा आहे. मात्र, शिवपूजेचे काही कडक नियम शास्त्रात आणि वास्तू विज्ञानात सांगण्यात आले आहेत. अनावधानाने किंवा माहितीअभावी पूजेदरम्यान घडणाऱ्या काही चुकांमुळे शिवपूजक पुण्याच्या ऐवजी दोषाचा धनी बनू शकतो. महादेवाची पूजा करताना कोणत्या चुका कधीच करू नयेत, याविषयीची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे.
१. केतकी आणि चंपक फुले कधीही अर्पण करू नका
शिवपूजेत फुलांना अनन्यसाधारण महत्त्व आहे, परंतु सर्वच फुले महादेवाला प्रिय नसतात.
निषिद्ध फुले: महादेवाला चुकूनही केतकी (केवडा) आणि चंपक (चाफा) ही फुले वाहू नयेत.
धार्मिक कारण: पौराणिक कथेनुसार, एका प्रसंगी केतकीच्या फुलाने भगवान ब्रह्मदेवाच्या खोट्या विधानाला पाठिंबा दिला होता. या असत्य वर्तनामुळे संतप्त होऊन महादेवाने केतकीच्या फुलाला आपल्या पूजेतून कायमचे वर्ज्य केले होते. त्यामुळे शिवपूजेत केतकी वाहिल्यास पूजेचे फळ मिळत नाही.
२. तुळशीपत्राचा (Basil) वापर टाळा
बहुतांश सर्व देवांच्या पूजेत आणि नैवेद्यात तुळशीला सर्वोच्च स्थान आहे, मात्र महादेवाच्या पूजेत तुळशीचा वापर पूर्णपणे निषिद्ध मानला गेला आहे.
धार्मिक कारण: पौराणिक कथेनुसार, जालंधर नावाच्या महाप्रतापी दैत्याची पत्नी ‘वृंदा’ ही अत्यंत पतिव्रता होती आणि तिच्याच तपश्चर्येच्या बळावर जालंधर देवगणांना त्रास देत होता. पुढे सृष्टीच्या कल्याणासाठी भगवान शिवांनी जालंधरचा वध केला. जालंधरच्या वधानंतर संतप्त झालेल्या वृंदेने (जी पुढे तुळशीच्या रूपात प्रगट झाली) महादेवाचा आपल्या पूजेत समावेश न होण्याचा निर्णय घेतला. म्हणूनच शिवपिंडीवर कधीही तुळशीपत्र वाहू नये.
३. हळद आणि कुंकू अर्पण करणे टाळा
सर्वसाधारण देवपूजेत हळद आणि कुंकू यांना अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाते, परंतु शिवलिंगावर हे लावणे शास्त्राच्या नियमांच्या विरुद्ध आहे.
हळद (Turmeric): हळद हे मुख्यतः स्त्रियांच्या सौंदर्यात आणि मांगल्यात वापरले जाणारे द्रव्य मानले जाते, तर भगवान शिव हे वैराग्याचे प्रतीक आहेत. शिवलिंग हा पुरुषत्वाचा आणि ऊर्जेचा स्त्रोत मानला जातो, त्यामुळे शिवलिंगावर हळद चढवली जात नाही.
कुंकू किंवा शेंदूर: कुंकू हे सौभाग्याचे प्रतीक आहे, तर महादेव हे संहारक आणि विरक्त देव आहेत. त्यामुळे शिवलिंगाला कुंकू वाहण्याऐवजी पांढरे चंदन किंवा भस्म लावावे, जे महादेवाला अत्यंत प्रिय आहे.
४. तुटलेली किंवा छिन्नभिन्न बेलपत्रे वाहू नका
“त्रिदल त्रिगुणाकारं त्रिनेत्रं च त्रिधायुधम्…” या मंत्रानुसार बेलपत्र हे महादेवाच्या तीन नेत्रांचे आणि त्रिगुणांचे प्रतीक मानले जाते.
बेलपत्राचा नियम: महादेवाला बेलपत्र वाहताना ते कुठेही फाटलेले, कोरडे किंवा त्याला छिद्र पडलेले नसावे. नेहमी ताजे, स्वच्छ आणि सुबक तीन पाने असलेले बेलपत्रच महादेवाला अर्पण करावे. बेलपत्र वाहताना त्याचा गुळगुळीत भाग नेहमी पिंडीला स्पर्श करेल अशा पद्धतीने वाहावे.
५. शिवलिंगाची पूर्ण प्रदक्षिणा कधीही करू नका
भगवान शिवालयात गेल्यानंतर प्रदक्षिणा घालताना एक अत्यंत महत्त्वाचा नियम पाळणे आवश्यक आहे, जो अनेक भाविकांकडून नकळतपणे मोडला जातो.
अर्धप्रदक्षिणेचा नियम: शिवलिंगाची प्रदक्षिणा नेहमी डाव्या बाजूने सुरू करावी आणि जिथून अभिषेक केलेले पाणी बाहेर पडते (ज्याला ‘शाळुंखा’ किंवा ‘सोमसूत्र’ म्हणतात), तिथपर्यंत गेल्यावर तिथेच थांबावे. सोमसूत्राला कधीही ओलांडू नये (उलांडू नये). तिथूनच मागे फिरून पुन्हा प्रदक्षिणा पूर्ण करावी. शास्त्रात याला ‘चंद्र प्रदक्षिणा’ किंवा ‘अर्ध प्रदक्षिणा’ असे म्हटले जाते. सोमसूत्र ओलांडल्याने शरीरातील ऊर्जा चक्रांवर नकारात्मक परिणाम होतो, असे वास्तू आणि ऊर्जा शास्त्र सांगते.
टीप – वरील बातमी केवळ माहिती म्हणून वाचकांपर्यंत पोहोचवत आहोत. या बातमीची पुष्टी आम्ही करत नाही
