Rahul Gandhi : काँग्रेस पक्षाचे ज्येष्ठ नेते आणि लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी आज वयाची ५५ वर्षे पूर्ण करून ५६ व्या वर्षात पदार्पण केले. आपल्या वाढदिवसाचे औचित्य साधून त्यांनी नवी दिल्लीतील २४, अकबर रोड येथील काँग्रेस पक्षाच्या केंद्रीय मुख्यालयाला भेट दिली. यावेळी पक्षाच्या सरचिटणीस प्रियांका गांधी आणि देशभरातून आलेले शेकडो उत्साही कार्यकर्ते त्यांच्यासोबत उपस्थित होते. मुख्यालयात पोहोचताच कार्यकर्त्यांनी राहुल गांधी यांचे जोरदार स्वागत केले, तसेच पक्षाच्या वतीने एका विशेष केकचे कापून त्यांचा वाढदिवस साजरा करण्यात आला. या मंगल प्रसंगी दिल्लीतील काँग्रेस मुख्यालय ‘इंदिरा भवन’च्या बाहेर राहुल गांधी यांच्या संघर्षाची आणि प्रवासाची झलक दाखवणारे भव्य बॅनर्स व पोस्टर्स लावण्यात आले असून, सकाळपासूनच समर्थकांनी तेथे मोठी गर्दी केली होती.
राहुल गांधी यांच्या वाढदिवसानिमित्त देशाचे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म ‘X’ वरून त्यांना शुभेच्छा दिल्या. पंतप्रधान मोदी आपल्या संदेशात म्हणाले, “लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधीजी यांना वाढदिवसाच्या हार्दिक शुभेच्छा. मी त्यांच्या उत्तम आरोग्यासाठी आणि दीर्घायुष्यासाठी ईश्वरचरणी प्रार्थना करतो.” पंतप्रधानांच्या या संदेशाव्यतिरिक्त ‘इंडिया’ (INDIA) आघाडीतील सर्वच घटक पक्षांच्या प्रमुख नेत्यांनी आणि विविध राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांनी राहुल गांधी यांना दूरध्वनीवरून तसेच समाजमाध्यमांतून दीर्घायुष्यासाठी शुभेच्छा दिल्या.
काँग्रेसचे राष्ट्रीय अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खरगे यांनी राहुल गांधी यांच्या राजकीय प्रवासाचे आणि लोकसेवेचे कौतुक करताना गौरवोद्गार काढले. खरगे म्हणाले की, “राहुल गांधी हे भारतीय संविधानाच्या आदर्शांना आणि मूल्यांना पूर्णपणे समर्पित आहेत. त्यांनी नेहमीच देशातील अशा घटकांचा आवाज बनण्याचे काम केले आहे, ज्यांना मुख्य प्रवाहातून अनेकदा दुर्लक्षित केले गेले.सर्वसमावेशकता, सामाजिक न्याय, धार्मिक सलोखा आणि करुणा यांसारख्या काँग्रेसच्या मूळ मूल्यांची स्पष्ट झलक राहुल गांधी यांच्या सार्वजनिक जीवनात आणि एकूणच नेतृत्वात पाहायला मिळते, असेही खरगे यांनी नमूद केले.
याच पार्श्वभूमीवर तेलंगणाचे मुख्यमंत्री अनुमुला रेवंत रेड्डी यांनीही राहुल गांधींचे विशेष कौतुक केले. मुख्यमंत्री रेड्डी म्हणाले की, “लोकशाही मूल्ये टिकवून ठेवणे, सामाजिक न्याय मिळवून देणे आणि तळागाळातील लोकांच्या कल्याणासाठी अहोरात्र काम करणे ही राहुल गांधी यांची बांधिलकी देशातील लाखो युवकांना आणि राजकीय कार्यकर्त्यांना प्रेरणा देणारी आहे.
सुरक्षेच्या साहाय्यात गेलेलं बालपण ते संसदेतील विरोधी पक्षनेतेपद; जाणून घ्या राहुल गांधींचा संघर्षमय आणि रंजक राजकीय प्रवास-
काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते राहुल गांधी यांच्या ५६ व्या वाढदिवसाच्या निमित्ताने देशभरातून त्यांच्यावर शुभेच्छांचा वर्षाव होत असतानाच, त्यांच्या वैयक्तिक आयुष्याबद्दल आणि राजकीय प्रवासाबद्दल जाणून घेण्याची अनेकांना कमालीची उत्सुकता आहे. देशाचे पहिले पंतप्रधान पंडित जवाहरलाल नेहरू यांचे पणतू आणि देशाच्या पहिल्या महिला पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांचे नातू असलेल्या राहुल गांधी यांचा पूर्वायुष्यापासून ते आजपर्यंतचा प्रवास अत्यंत आव्हानात्मक आणि चढ-उतारांचा राहिला आहे. एका महान राजकीय घराण्यात जन्म झाला असूनही, बालपणापासूनच लाभलेल्या अतीव संवेदनशील पार्श्वभूमीमुळे त्यांना अनेक कठीण प्रसंगांचा सामना करावा लागला.
सुरक्षेच्या गराड्यात बालपण आणि उच्च शिक्षण
राहुल गांधी यांचे बालपण आणि तारुण्य हे अत्यंत कडक सुरक्षा व्यवस्थेत आणि बंदुकांच्या गराड्यातच व्यतीत झाले. घराण्याला असलेल्या ऐतिहासिक धोक्यांमुळे त्यांना बालपणात अनेक वेळा शाळा बदलाव्या लागल्या; अखेर सुरक्षेच्या कारणास्तव त्यांचे शालेय शिक्षण घरातूनच पूर्ण करावे लागले. पुढे त्यांचे वडील आणि देशाचे माजी पंतप्रधान राजीव गांधी यांच्या अत्यंत क्रूर हत्येनंतर राहुल यांच्याही जिवाला मोठा धोका निर्माण झाला होता. या गंभीर परिस्थितीमुळे त्यांना अमेरिकेतील फ्लोरिडा येथील ‘रोलिन्स कॉलेज’मध्ये नाव बदलून प्रवेश घ्यावा लागला, जिथून १९९४ मध्ये त्यांनी आपली पदवी पूर्ण केली. त्यानंतर त्यांनी जगप्रसिद्ध केंब्रिज विद्यापीठातून ‘एम.फिल.’ (M.Phil) ही उच्च पदवी यशस्वीरीत्या संपादित केली.
निवडणुकीच्या रिंगणात पदार्पण आणि अमेठीतील विजय-पराजय
सन २००४ मध्ये राहुल गांधी यांनी अधिकृतपणे सक्रिय राजकारणात प्रवेश केला आणि आपल्या कुटुंबाचा पारंपरिक गड असलेल्या उत्तर प्रदेशातील अमेठी लोकसभा मतदारसंघातून पहिल्यांदा निवडणूक लढवली. पहिल्याच प्रयत्नात त्यांनी १ लाखापेक्षा अधिक मताधिक्य मिळवून दणदणीत विजय संपादन केला. त्यानंतर २००९ च्या लोकसभा निवडणुकीत त्यांनी याच मतदारसंघातून आपला विजयाचा आलेख उंचावत तब्बल ३ लाख ७० हजारांहून अधिक मतांनी विजय मिळवला. २०१४ च्या लोकसभा निवडणुकीत भारतीय जनता पक्षाने त्यांच्या विरोधात स्मृती इराणी यांना मैदानात उतरवून मोठे आव्हान दिले; मात्र या अटीतटीच्या लढतीतही राहुल गांधी यांनी तिसऱ्यांदा विजय मिळवत संसदेत प्रवेश केला. तथापि, २०१९ च्या निवडणुकीत स्मृती इराणी यांच्याकडून त्यांना अमेठीत पराभवाचा धक्का बसला; परंतु त्याच वेळी केरळच्या वायनाड लोकसभा मतदारसंघातून निवडणूक लढवल्यामुळे तिथल्या जनतेने त्यांना तब्बल ४ लाखांच्या मताधिक्याने विजयी करून संसदेत पाठवले.
पक्षीय जबाबदाऱ्या, पडझड आणि राजीनामा
राहुल गांधी यांच्याकडे २००७ मध्ये काँग्रेस पक्षाने मोठी संघटनात्मक जबाबदारी सोपवली. त्यांना पक्षाचे सरचिटणीसपद देण्यात आले, तसेच ‘भारतीय युवक काँग्रेस’ (Youth Congress) आणि ‘एनएसयूआय’ (NSUI) या विद्यार्थी संघटनेचे प्रभारी म्हणूनही त्यांनी कार्य केले. २००९ मध्ये जेव्हा यूपीए (UPA) सरकार दुसऱ्यांदा सत्तेवर आले, तेव्हा त्यांच्याकडे मानव संसाधन विकास स्थायी समितीचे सदस्यपद सोपवण्यात आले. पुढे २०१३ मध्ये त्यांची काँग्रेसच्या उपाध्यक्षपदी, तर २०१८ मध्ये पक्षाच्या राष्ट्रीय अध्यक्षपदी एकमताने निवड करण्यात आली. मात्र, २०१४ आणि २०१७ ते २०१९ या काळातील सार्वत्रिक निवडणुकांमध्ये काँग्रेस पक्षाला पत्कराव्या लागलेल्या पराभवाची संपूर्ण नैतिक जबाबदारी स्वीकारत, राहुल गांधी यांनी पक्षाच्या अध्यक्षपदाचा राजीनामा देऊन राजकीय परिपक्वतेचे दर्शन घडवले.
‘भारत जोडो यात्रा’ आणि राजकीय पुनरुज्जीवन
काँग्रेस पक्षाला त्यांचे गतवैभव परत मिळवून देण्यासाठी आणि जनतेशी थेट संवाद साधण्यासाठी राहुल गांधी यांनी अत्यंत महत्त्वाकांक्षी अशी ‘भारत जोडो यात्रा’ आयोजित केली. कन्याकुमारीपासून सुरू झालेली ही पदयात्रा तब्बल १३६ दिवस चालली आणि जम्मू-काश्मीरमध्ये तिची सांगता झाली. या यात्रेच्या माध्यमातून त्यांनी हजारो किलोमीटर प्रवास करत देशभरातील सामान्य नागरिक, शेतकरी आणि तरुणांच्या समस्या जाणून घेतल्या. या ऐतिहासिक यात्रेने त्यांच्या राजकीय प्रतिमेत कमालीचा सकारात्मक बदल घडवून आणला असून, सद्यस्थितीत ते संसदेत विरोधी पक्षनेते म्हणून सत्ताधाऱ्यांसमोर प्रखर लोकशाहीचा आवाज बुलंद करत आहेत.
