Raigad Ganesh Idol Crisis: गणेशोत्सवाला अवघे काही आठवडे शिल्लक असताना, महाराष्ट्राची बाप्पाची नगरी म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या रायगड जिल्ह्यावर निसर्गाचा मोठा कोप झाला आहे. जिल्ह्यात आलेल्या अचानक पुरामुळे शेकडो कारखान्यांमध्ये वर्षभराची पुंजी आणि सहा महिन्यांची अखंड मेहनत एका रात्रीत वाहून गेली आहे.
एका मुर्तिकाराने संपूर्ण महाराष्ट्रात पाठवण्यासाठी तयार केलेल्या सुमारे 500 देखण्या मातीच्या मूर्ती महापुरात विरघळल्या आहेत. या मूर्तींची किंमत जवळपास 8,00,000 रुपये होती. आता त्यांच्याकडे ना मूर्ती उरल्या आहेत, ना साचे आणि ना कच्चा माल. ग्राहकांच्या मागण्या कशा पूर्ण करायच्या, या चिंतेने त्यांना आणि त्यांच्यासारख्या हजारो कलाकारांना ग्रासले आहे.
रायगडच्या अर्थव्यवस्थेचा मुख्य कणाच मोडला; १0 लाख मूर्तींचे नुकसान
रायगड जिल्ह्यातील गणेशमूर्ती उद्योगाची भव्यता आणि या पुरामुळे बसलेल्या फटक्याची आकडेवारी खालीलप्रमाणे आहे:
- मोठा उद्योग: रायगड जिल्ह्यात दरवर्षी सुमारे 20,000 कारखान्यांमधून तब्बल 80 लाख गणेशमूर्ती तयार केल्या जातात.
- रोजगार आणि उलाढाल: या व्यवसायावर सुमारे 1,50,000 लोकांचा मोसमी रोजगार अवलंबून असून वार्षिक 3.5 अब्ज रुपयांची आर्थिक उलाढाल होते.
- नुकसानीची तीव्रता: अतिवृष्टी आणि पुरामुळे जिल्ह्यातील सुमारे 3,000 कारखान्यांना फटका बसला असून तब्बल 10 लाख गणेशमूर्तींचे नुकसान झाले आहे.
- शासकीय मदत: स्थानिक प्रशासनाने नुकसानीचे पंचनामे सुरू केले असून, अहवाल प्राप्त झाल्यानंतर शासकीय नियमांनुसार आर्थिक मदत दिली जाईल, असे आश्वासन सरकारी अधिकारी तानाजी शेजळ यांनी दिले आहे.
केवळ ३ दिवसांत पडला संपूर्ण जुलै महिन्याइतका पाऊस
रायगडचे मूर्तिकार दरवर्षी पावसापासून मूर्तींचे रक्षण करण्यासाठी प्लॅस्टिकचे आवरण आणि उंचावर मंचाची रचना करतात. मात्र, यावर्षी पावसाच्या रौद्ररूपाने सर्व बचावात्मक यंत्रणा मोडीत काढल्या:
- विक्रमी पाऊस: हवामान विभागाच्या नोंदीनुसार, 5 ते 7 जुलै या अवघ्या 3 दिवसांत रायगडमध्ये तब्बल 548 मिमी इतका पाऊस झाला. गेल्या वर्षी संपूर्ण जुलै महिन्यात 663 मिमी पाऊस झाला होता, म्हणजेच एका महिन्याचा पाऊस अवघ्या 3 दिवसांत पडल्याने नद्यांना महापूर आला.
- साचे आणि माती वाहून गेली: पुराचे पाणी कारखान्यांमध्ये अनेक फूट चढल्याने केवळ तयार मूर्तीच नव्हे, तर मूर्ती बनवण्याचे मुख्य साचे, शाडूची माती आणि प्लास्टर ऑफ पॅरिस देखील वाहून गेले. त्यामुळे काम नव्याने सुरू करणे अशक्य झाले आहे.
