Saptashrungi Devi : महाराष्ट्रातील साडेतीन शक्तीपीठांपैकी एक महत्त्वाचे तीर्थक्षेत्र असलेल्या सप्तशृंगी गडावरील श्री सप्तशृंगी निवासिनी देवी ट्रस्टच्या कारभारावर आता संशयाचे ढग दाटले आहेत. मंदिराच्या नक्षीकामासाठी आणि सुशोभीकरणासाठी वापरण्यात आलेल्या चांदीच्या साठ्यामध्ये तब्बल २२ किलोची तफावत आढळल्याचा धक्कादायक प्रकार उघडकीस आला आहे. या कथित ‘चांदी अपहार’ प्रकरणामुळे भाविकांमध्ये संतापाची लाट असून, संपूर्ण प्रशासन हादरून गेले आहे.
अधिकच्या माहितीनुसार, देवीच्या मंदिरातील गाभारा आणि बाहेरील नक्षीकामासाठी भाविकांनी दान केलेली तसेच ट्रस्टच्या तिजोरीतील चांदी वापरण्यात आली होती. या कामाचा लेखाजोखा आणि प्रत्यक्ष वापरलेली चांदी यांची पडताळणी केली असता, त्यामध्ये २२ किलो चांदी गहाळ असल्याचे निदर्शनास आले. साडेतीन शक्तीपीठांपैकी एक असलेल्या या पवित्र स्थानी इतक्या मोठ्या प्रमाणावर मौल्यवान धातूची तफावत आढळणे, हे ट्रस्टच्या अंतर्गत सुरक्षेवर आणि व्यवस्थापनावर मोठे प्रश्नचिन्ह उपस्थित करणारे आहे.
प्रशासकीय स्तरावर तीव्र हालचाली-
या प्रकरणाचे गांभीर्य लक्षात घेऊन नाशिक विभागीय आयुक्त कार्यालय आणि जिल्हाधिकारी कार्यालयाने तातडीने दखल घेतली आहे. या संभाव्य घोटाळ्याची व्याप्ती किती आहे आणि यामध्ये कोणाचा सहभाग आहे, याचा शोध घेण्यासाठी सखोल चौकशीचे आदेश देण्यात आले आहेत. जिल्हा प्रशासनाकडून एका विशेष समितीची स्थापना करण्यात येण्याची शक्यता असून, ही समिती मंदिरातील चांदीच्या प्रत्येक ग्रॅमचा हिशोब तपासणार आहे.
२२ किलो चांदीचा गूढ अपहार; सामाजिक कार्यकर्त्याच्या तक्रारीनंतर सप्तशृंगी मंदिर प्रशासनाचे वाभाडे-नेमकं प्रकरण काय?
उत्तर महाराष्ट्राचे आराध्य दैवत असलेल्या सप्तशृंगी गडावरील श्री सप्तशृंगी निवासिनी देवी ट्रस्टच्या कारभारातील संशयास्पद व्यवहार आता चव्हाट्यावर आले आहेत. मंदिरातील चांदीच्या साहित्यात मोठ्या प्रमाणावर तफावत असल्याचे अधिकृत मोजणीतून स्पष्ट झाले असून, या प्रकरणाने मंदिर प्रशासनाच्या पारदर्शकतेवर गंभीर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे.
पुराव्यासह तक्रार आणि सत्याचा उलगडा-
या संपूर्ण प्रकरणाचा छडा सामाजिक कार्यकर्ते विठोबा लच्छिराम द्यानद्यान यांच्या सतर्कतेमुळे लागला आहे. त्यांनी यासंदर्भात केवळ संशय व्यक्त न करता, प्रशासनाकडे पुराव्यासह रीतसर तक्रार दाखल केली होती. जुन्या सरकारी नोंदी आणि मंदिराच्या ताळेबंदानुसार, गाभाऱ्यातील नक्षीकामासाठी एकूण ४०६ किलो चांदीचा विनियोग करण्यात आला होता. मात्र, द्यानद्यान यांनी दिलेल्या माहितीच्या आधारे जेव्हा प्रत्यक्ष भौतिक मोजणी (Physical Verification) करण्यात आली, तेव्हा समोर आलेली आकडेवारी धक्कादायक होती.
मोजणीतील धक्कादायक तफावत-
प्रशासकीय देखरेखीखाली करण्यात आलेल्या मोजणीत असे आढळले की, ४०६ किलो नोंद असलेल्या साठ्यापैकी केवळ ३८३ किलो ७०३ ग्रॅम चांदी प्रत्यक्ष स्वरूपात उपलब्ध आहे. साध्या गणितातून पाहिल्यास, सुमारे २२ किलो ४९० ग्रॅम चांदी कोठे गेली, याचा कोणताही हिशोब मंदिर प्रशासनाकडे नाही. ही घट केवळ नैसर्गिक झीज असू शकत नाही, तर तो नियोजित अपहार असावा, असा संशय आता अधिक बळावला आहे.
सप्तशृंगी मंदिर ‘चांदी’ घोटाळा: प्रशासनाचा दणका; लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागामार्फत सखोल चौकशीचे आदेश-
सप्तशृंगी गडावरील श्री सप्तशृंगी निवासिनी देवी ट्रस्टमध्ये उघडकीस आलेल्या २२ किलो चांदीच्या अपहार प्रकरणाने आता गंभीर वळण घेतले आहे. या प्रकरणातील संशयास्पद व्यवहारांची दखल घेत प्रशासनाने अत्यंत कडक पावले उचलली असून, संपूर्ण प्रकरणाचा तपास आता लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाकडे (ACB) सोपवण्यात आला आहे. यामुळे मंदिर प्रशासनातील दोषी अधिकारी आणि कर्मचाऱ्यांचे धाबे दणाणले आहेत.
विभागीय आयुक्तांची आक्रमक भूमिका-
२५ मार्च २०२६ रोजी या घोटाळ्याबाबतची तक्रार प्राप्त झाल्यानंतर, नाशिक विभागीय आयुक्त कार्यालयाने तत्काळ हालचाली सुरू केल्या. अपर आयुक्त (महसूल) जीतेन्द्र वाघ यांनी या तक्रारीची गांभीर्याने दखल घेत, हे प्रकरण केवळ लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाकडेच नव्हे, तर विभागीय भ्रष्टाचार निर्मूलन समितीकडेही वर्ग केले आहे. या संदर्भात अधिकृत लेखी आदेश निर्गमित करण्यात आले असून, भ्रष्टाचाराच्या या मुळापर्यंत पोहोचण्याचे स्पष्ट संकेत प्रशासनाने दिले आहेत.
जिल्हा प्रशासनाकडून अहवालाची मागणी-
विभागीय आयुक्तांच्या आदेशानंतर जिल्हाधिकारी कार्यालयानेही आपली यंत्रणा कार्यान्वित केली आहे. निवासी उपजिल्हाधिकारी रोहितकुमार राजपूत यांनी या प्रकरणाचा तातडीने पाठपुरावा सुरू केला असून, त्यांनी कळवणचे सहाय्यक जिल्हाधिकारी, स्थानिक तहसीलदार आणि सप्तशृंगी निवासिनी देवी ट्रस्टच्या कार्यकारी अधिकाऱ्यांना या घटनेचा सविस्तर अहवाल सादर करण्याचे निर्देश दिले आहेत. या अहवालात चांदीच्या वापराचा हिशोब, प्रत्यक्ष मोजणीतील तफावत आणि याला जबाबदार असणाऱ्या घटकांची माहिती असणे अनिवार्य करण्यात आले आहे.
पारदर्शक तपासाचे आश्वासन-
साडेतीन शक्तीपीठांपैकी एक असलेल्या या पवित्र स्थानी झालेल्या या गैरव्यवहारामुळे भाविकांच्या श्रद्धेला तडा गेला आहे. त्यामुळेच, प्रशासनाने या तपासात कोणतीही कसर न सोडण्याचा निर्धार केला आहे. एसीबीच्या (ACB) हस्तक्षेपामुळे आता या प्रकरणातील आर्थिक गैरव्यवहाराचे पदर आणि पडद्यामागचे सूत्रधार लवकरच उघड होण्याची शक्यता आहे. मोजणीत आढळलेली २२ किलो ४९० ग्रॅम चांदीची तफावत ही केवळ तांत्रिक चूक नसून, तो एक संघटित अपराध असल्याचा प्राथमिक संशय बळावला आहे.
नियम धाब्यावर बसवून ‘नियोजित’ अपहार? व्यवस्थापकांच्या खुलाशानंतर खळबळ-
सप्तशृंगी गडावरील श्री सप्तशृंगी निवासिनी देवी ट्रस्टमध्ये उघडकीस आलेल्या २२ किलो चांदीच्या तफावतीने आता अधिक गंभीर वळण घेतले आहे. या प्रकरणात केवळ हिशोबाची चूक नसून, जाणीवपूर्वक नियम धाब्यावर बसवून हा अपहार करण्यात आल्याचा प्रबळ संशय व्यक्त केला जात आहे. विशेष म्हणजे, ट्रस्टच्याच जबाबदार पदाधिकाऱ्यांनी चौकशी समितीसमोर दिलेल्या माहितीमुळे या प्रकरणातील संशयाची सुई आता व्यवस्थापनाकडे वळली आहे.
कायदेशीर प्रक्रियेला हरताळ; व्यवस्थापकांचा धक्कादायक कबुलीजबाब-
ट्रस्टचे व्यवस्थापक सुदर्शन दहातोंडे यांनी चौकशी समितीसमोर सादर केलेल्या खुलाशामध्ये प्रशासकीय गलथानपणाचा कळस पाहायला मिळाला. त्यांच्या जबाबातून असे समोर आले आहे की, मंदिरातील नक्षीकामाची चांदी काढताना कोणत्याही कायदेशीर नियमांचे पालन करण्यात आले नाही. मौल्यवान धातू हाताळताना जो ‘पंचनामा’ करणे अनिवार्य असते, तो करण्यात आला नाही. तसेच, चांदीचे अधिकृत वजन करणे आणि ती सुरक्षितपणे ‘सीलबंद’ करण्याची प्रक्रियाही पूर्णपणे डावलण्यात आली. नियमावलीला अशा प्रकारे हरताळ फासल्यामुळे, हा केवळ तांत्रिक घोळ नसून एक थंड डोक्याने केलेला नियोजित कट असल्याची शक्यता आता बळावली आहे.
दीर्घ संघर्ष आणि आंदोलनाचे यश-
या गंभीर घोटाळ्याला वाचा फोडण्यासाठी स्थानिक सामाजिक कार्यकर्त्यांनी मोठा लढा दिला आहे. माजी सरपंच बेबीबाई जाधव, सामाजिक कार्यकर्ते छगन जाधव यांनी विधीज्ञ सुरेंद्र सोनवणे यांच्या कायदेशीर मार्गदर्शनाखाली जानेवारी २०२६ पासून या अन्यायाविरोधात आंदोलनाचे हत्यार उपसले होते. सुरुवातीला प्रशासकीय स्तरावर त्यांच्या तक्रारींकडे दुर्लक्ष करण्यात आले होते. वारंवार पाठपुरावा करूनही दाद मिळत नसल्याने कार्यकर्त्यांमध्ये अस्वस्थता होती. मात्र, हे प्रकरण जेव्हा राज्य माहिती आयोगाच्या नाशिक खंडपीठाकडे पोहोचले, तेव्हा आयोगाच्या कठोर भूमिकेनंतर सुस्त पडलेली प्रशासकीय यंत्रणा खडबडून जागी झाली.
दोषींवर फौजदारी गुन्हे दाखल करण्याची मागणी; ‘चांदीची किंमत व्याजासह वसूल करा’-
या गंभीर घोटाळ्याचा छडा लागल्यानंतर, केवळ चौकशीवर समाधान न मानता आता थेट कायदेशीर आणि दंडात्मक कारवाईची मागणी जोर धरू लागली आहे. भाविकांनी अत्यंत भक्तीभावाने अर्पण केलेल्या दागिन्यांची आणि साहित्याची चोरी होणे, हा राज्यातील तमाम हिंदू धर्मीयांच्या श्रद्धेचा अपमान असल्याची भावना व्यक्त केली जात आहे.
विश्वस्त आणि अधिकाऱ्यांवर कारवाईची टांगती तलवार-
तक्रारदार विठोबा द्यानद्यान आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी या प्रकरणात अधिक आक्रमक पवित्रा घेतला आहे. त्यांनी प्रशासनाकडे मागणी केली आहे की, या अपहारासाठी जबाबदार असलेले ट्रस्टचे अध्यक्ष, सर्व संबंधित विश्वस्त आणि दोषी अधिकारी यांच्यावर तत्काळ फौजदारी गुन्हे (Criminal Cases) दाखल करण्यात यावेत. केवळ पदावरून दूर करणे ही शिक्षा पुरेशी नसून, ज्यांच्या देखरेखीखाली हा मौल्यवान साठा लंपास झाला, त्यांना तुरुंगाची हवा दाखवावी, असा पवित्रा आंदोलकांनी घेतला आहे.
आर्थिक वसुलीचा कडक पवित्रा-
केवळ गुन्हे दाखल करण्यावर न थांबता, गायब झालेली २२ किलो ४९० ग्रॅम चांदीची बाजारभावानुसार होणारी रक्कम संबंधित दोषींकडून व्याजासह वसूल करण्यात यावी, अशी मागणीही करण्यात आली आहे. “देवाचा पैसा आणि भाविकांचे दान अशा प्रकारे भ्रष्टाचारात खर्ची पडत असेल, तर त्या पैशाची वसुली ही दोषींच्या वैयक्तिक मालमत्तेतून केली जावी,” अशी ठाम भूमिका तक्रारदारांनी मांडली आहे. या मागणीमुळे मंदिर व्यवस्थापनातील जबाबदार घटकांचे धाबे दणाणले आहेत.
भाविकांमध्ये तीव्र संताप आणि प्रशासनाकडे डोळे-
साडेतीन शक्तीपीठांपैकी एक असलेल्या या गडावर अशा प्रकारचे अपप्रकार घडत असल्याचे समोर आल्याने भाविकांमध्ये प्रचंड संतापाची लाट आहे. गडावर येणारे भाविक आणि स्थानिक ग्रामस्थ आता प्रशासनाच्या भूमिकेकडे मोठ्या आशेने पाहत आहेत. लाचलुचपत प्रतिबंधक विभाग (ACB) आणि जिल्हा प्रशासनाकडून सध्या या प्रकरणाचा जो सखोल तपास सुरू आहे, त्याचा अंतिम अहवाल नेमका काय येतो, यावर पुढील कायदेशीर लढाई अवलंबून असणार आहे.
