SBI Bank Closed : देशातील अग्रगण्य सार्वजनिक क्षेत्रातील बँक असलेल्या स्टेट बँक ऑफ इंडियाच्या (SBI) कोट्यवधी ग्राहकांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. शाखेशी संबंधित कोणतीही तातडीची किंवा प्रलंबित कामे असल्यास ती आज, २२ मे रोजीच पूर्ण करून घेण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे, उद्यापासून म्हणजेच २३ मे ते २८ मे २०२६ या सहा दिवसांच्या कालावधीत बँकेच्या शाखांमधील प्रत्यक्ष कामकाज पूर्णपणे बंद राहण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे.
कामकाज बंद राहण्यामागची प्रमुख कारणे
बँकेच्या सेवा विस्कळीत होण्यामागे एकामागून एक येणाऱ्या सुट्ट्या आणि कर्मचाऱ्यांचे आंदोलन ही दोन प्रमुख कारणे आहेत. २३ मे रोजी महिन्याचा चौथा शनिवार असून २४ मे रोजी रविवारची साप्ताहिक सुट्टी आहे. या ‘वीकेंड’नंतर लगेचच २५ आणि २६ मे रोजी बँक कर्मचाऱ्यांच्या विविध संघटनांनी आपल्या प्रलंबित मागण्यांसाठी दोन दिवसांच्या देशव्यापी संपाचा प्रस्ताव दिला आहे. या संपामुळे सोमवार आणि मंगळवारी बँकांचे व्यवहार ठप्प होऊ शकतात. त्यानंतर २७ आणि २८ मे रोजी रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाने (RBI) ‘बकरी ईद’ (ईद-उल-अजहा) निमित्त सार्वजनिक सुट्टी घोषित केल्यामुळे सलग सहा दिवस बँकांचे दरवाजे ग्राहकांसाठी बंद राहतील.
सेवांवर होणारा परिणाम आणि उपलब्ध पर्याय
या सहा दिवसांच्या प्रदीर्घ सुट्ट्यांमुळे बँकेच्या शाखांमध्ये जाऊन पैसे काढणे, नवीन खाते उघडणे, मुदत ठेव (FD) करणे किंवा चेक क्लिअरिंग यांसारख्या सेवा पूर्णपणे थांबतील. तसेच, बँक काउंटरवरून पासबुक प्रिंट करणे किंवा प्रत्यक्ष कर्ज प्रक्रियेची कामे रखडण्याची शक्यता आहे. मात्र, ग्राहकांनी घाबरून जाण्याचे कारण नाही; कारण बँकेच्या डिजिटल सेवा या काळात अविरत सुरू राहतील. स्टेट बँकेचे ‘योनो’ (YONO) ॲप, इंटरनेट बँकिंग आणि यूपीआय (UPI) द्वारे होणारे व्यवहार सामान्यपणे सुरू राहतील. याशिवाय, एटीएम (ATM) सुविधेद्वारे रोख रक्कम काढण्याचे व्यवहारही सुरळीत सुरू राहतील, असा विश्वास वर्तवण्यात आला आहे.
नियोजन करण्याचे आवाहन
बँकेच्या शाखा सलग सहा दिवस बंद राहिल्यामुळे ऐनवेळी आर्थिक अडचण निर्माण होऊ शकते. विशेषतः व्यापारी वर्ग आणि ज्यांचे व्यवहार प्रामुख्याने चेक किंवा बँक ड्राफ्टवर अवलंबून आहेत, त्यांनी आपले नियोजन आजच पूर्ण करून घेणे आवश्यक आहे.
स्टेट बँक ऑफ इंडियाच्या सेवा सलग सहा दिवस विस्कळीत; प्रत्यक्ष शाखांमधील कामकाज ठप्प, मात्र डिजिटल पर्याय खुले-
देशातील सर्वात मोठी सार्वजनिक बँक असलेल्या स्टेट बँक ऑफ इंडियाच्या (SBI) ग्राहकांसाठी येणारे सहा दिवस आव्हानात्मक ठरणार आहेत. २३ मे ते २८ मे २०२६ या कालावधीत बँकेच्या शाखांमधील प्रत्यक्ष सेवांवर मोठा परिणाम होणार असल्याने, ग्राहकांनी आपल्या दैनंदिन आर्थिक व्यवहारांचे नियोजन करणे आवश्यक झाले आहे. या काळात बँकेच्या शाखांमध्ये जाऊन रोख रक्कम काढणे किंवा जमा करणे यांसारखी मूलभूत कामे पूर्णपणे बंद राहतील. तसेच, प्रस्तावित संप आणि लागोपाठ येणाऱ्या सुट्ट्यांमुळे धनादेश वटवण्याच्या (Check Clearing) प्रक्रियेला नेहमीपेक्षा अधिक विलंब लागण्याची शक्यता आहे.
शाखांमधील कामकाजावर होणारा परिणाम केवळ रोख व्यवहारांपुरता मर्यादित नसून, बँक काउंटरवरून पासबुक प्रिंट करणे किंवा खात्याचे स्टेटमेंट काढणे या सुविधाही या काळात उपलब्ध नसतील. नवीन बँक खाते उघडणे, मुदत ठेव (FD) करणे किंवा कर्जाशी संबंधित महत्त्वाची कागदपत्रांची पूर्तता करणे यांसारखी कामेही पूर्णपणे ठप्प राहतील. याशिवाय, डिमांड ड्राफ्ट (DD) तयार करणे किंवा सरकारी कर चलनाचा भरणा करणे यांसारखी तातडीची कामे करण्यासाठी ग्राहकांना शाखा पुन्हा सुरू होईपर्यंत प्रतीक्षा करावी लागेल.
शाखांमधील कामकाज जरी बंद असले, तरी बँकेने आपल्या डिजिटल व्यासपीठांद्वारे ग्राहकांना दिलासा दिला आहे. या सहा दिवसांच्या कालावधीत एसबीआयचे सर्व एटीएम (ATM) कार्यान्वित राहतील, जेथून नागरिक आवश्यकतेनुसार रोख रक्कम काढू शकतील. तसेच, बँकेचे अधिकृत ‘योनो’ (YONO) ॲप आणि नेट बँकिंग सेवा पूर्णपणे सुरू राहतील. या माध्यमातून निधी हस्तांतरण (NEFT, RTGS, IMPS) यांसारखे व्यवहार कोणत्याही अडथळ्याशिवाय करता येतील. ग्राहकांना त्यांच्या खात्यातील शिल्लक तपासण्यासाठी किंवा स्टेटमेंट पाहण्यासाठी मोबाईल बँकिंग आणि ईमेलचा आधार घेता येईल.
स्टेट बँक ऑफ इंडियाच्या कामकाजावर मे अखेरीस परिणाम; सलग सहा दिवस बँका बंद राहण्याची शक्यता आणि त्याची कारणे-
स्टेट बँक ऑफ इंडियाच्या (SBI) ग्राहकांसाठी मे महिन्याचा शेवटचा आठवडा काहीसा अडचणीचा ठरू शकतो. २३ मे ते २८ मे २०२६ या सहा दिवसांच्या कालावधीत बँकेच्या शाखांमधील कामकाज विविध कारणांमुळे विस्कळीत किंवा पूर्णपणे बंद राहण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. यामध्ये साप्ताहिक सुट्ट्या, कर्मचाऱ्यांचे नियोजित आंदोलन आणि धार्मिक सण अशा त्रिसूत्रीचा समावेश असल्याने ग्राहकांनी आपल्या आर्थिक व्यवहारांचे आगाऊ नियोजन करणे गरजेचे आहे.
साप्ताहिक सुट्ट्या आणि शनिवार-रविवारचा अडथळा-
बँकिंग कामकाज बंद राहण्याच्या या प्रदीर्घ कालावधीची सुरुवात २३ मे पासून होत आहे. मे महिन्याचा हा ‘चौथा शनिवार’ असल्याने नियमानुसार बँकांना सार्वजनिक सुट्टी असेल. त्यापाठोपाठ २४ मे रोजी रविवारची साप्ताहिक सुट्टी येत असल्याने, सलग दोन दिवस बँकांचे दरवाजे बंद राहतील. या दोन दिवसांत शाखेशी संबंधित कोणतेही प्रत्यक्ष व्यवहार होऊ शकणार नाहीत.
बँक कर्मचाऱ्यांचा दोन दिवसांचा देशव्यापी संप-
साप्ताहिक सुट्ट्या संपल्यानंतर लगेचच २५ आणि २६ मे (सोमवार आणि मंगळवार) रोजी बँकेच्या कामकाजावर संपाचे सावट असेल. ‘ऑल इंडिया स्टेट बँक ऑफ इंडिया स्टाफ फेडरेशन’ने आपल्या प्रलंबित मागण्यांसाठी या दोन दिवसांच्या देशव्यापी संपाचा प्रस्ताव सादर केला आहे. हा संप यशस्वी झाल्यास सलग तिसऱ्या आणि चौथ्या दिवशीही बँकेचे व्यवहार ठप्प होऊ शकतात. कर्मचाऱ्यांच्या या आंदोलनामुळे विशेषतः चेक क्लिअरिंग आणि रोख रकमेच्या व्यवहारांवर मोठा परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
बकरी ईद निमित्त सार्वजनिक सुट्टी-
संपाच्या नियोजित कालावधीनंतर २७ आणि २८ मे रोजी ‘बकरी ईद’ (ईद-उल-अजहा) या सणानिमित्त बँकांना सुट्ट्या असतील. भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (RBI) या सणासाठी दोन दिवसांची सुट्टी निश्चित केली आहे. भारताच्या बहुतांश भागांत २७ मे रोजी बकरी ईद साजरी होणार असल्याने त्या दिवशी बँका बंद राहतील, तर काही विशिष्ट राज्यांमध्ये २८ मे रोजी सुट्टी जाहीर करण्यात आली आहे. विशेषतः जम्मू-काश्मीर केंद्रशासित प्रदेशात २७ आणि २८ मे असे दोन्ही दिवस बँकांचे कामकाज बंद राहणार आहे.
स्टेट बँक ऑफ इंडियाच्या कर्मचाऱ्यांचा देशव्यापी संप; प्रलंबित मागण्यांसाठी ‘स्टाफ फेडरेशन’ आक्रमक-
भारतीय स्टेट बँकेच्या (SBI) वर्तुळात सध्या संपाचे वारे वाहत असून, ‘ऑल इंडिया स्टेट बँक ऑफ इंडिया स्टाफ फेडरेशन’ने (AISBISF) आपल्या विविध प्रलंबित मागण्यांसाठी एल्गार पुकारला आहे. कर्मचाऱ्यांच्या हक्कांचे संरक्षण करणे, कामाच्या ठिकाणी पोषक वातावरण निर्माण करणे आणि पर्यायाने ग्राहकांच्या हिताचे रक्षण करणे, या त्रिसूत्रीवर आधारित एकूण १६ प्रमुख मागण्यांसाठी हा संप पुकारण्यात आला आहे. बँकिंग क्षेत्रातील हा नियोजित संप व्यवस्थापन आणि कर्मचारी यांच्यातील संघर्षाचा एक मोठा भाग मानला जात आहे.
दैनंदिन कामकाजावर होणारा परिणाम-
हा प्रस्तावित संप प्रामुख्याने ‘वर्कमेन कॅटेगरी’ म्हणजेच लिपिक (Clerical Staff) आणि इतर कनिष्ठ कर्मचाऱ्यांच्या वतीने पुकारण्यात आला आहे. बँकेच्या दैनंदिन कामकाजात या वर्गाची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असते. त्यामुळे, या आंदोलनाचा थेट परिणाम कॅश काउंटरवरील रोख व्यवहारांवर, धनादेश वटवण्याच्या (Check Clearing) प्रक्रियेवर आणि पासबुक अपडेट करण्यासारख्या ग्राहक सेवांवर होण्याची शक्यता आहे. परिणामी, सामान्य ग्राहकांना शाखेत जाऊन व्यवहार करताना मोठ्या अडचणींना सामोरे जावे लागू शकते.
कर्मचाऱ्यांच्या प्रमुख मागण्या आणि रिक्त पदांचा प्रश्न-
स्टाफ फेडरेशनने प्रशासनासमोर मांडलेल्या मागण्यांमध्ये कर्मचारी भरतीचा मुद्दा केंद्रस्थानी आहे. बँकेतील चतुर्थ श्रेणी (मेसेंजर्स) कर्मचाऱ्यांची अनेक पदे रिक्त असून, तिथे तातडीने कायमस्वरूपी भरती करण्याची मागणी करण्यात आली आहे. तसेच, बँकेच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टीने आणि शाखांच्या गरजा लक्षात घेता, पुरेशा प्रमाणात सशस्त्र सुरक्षा रक्षकांची (Armed Guards) नियुक्ती करणे अनिवार्य असल्याचे संघटनेने म्हटले आहे. रिक्त पदांमुळे कार्यरत कर्मचाऱ्यांवर कामाचा अतिरिक्त ताण येत असल्याने ही भरती तातडीने व्हावी, असा कर्मचाऱ्यांचा आग्रह आहे.
बदली धोरण आणि निवृत्ती वेतन सुधारणा-
भरती आणि सुरक्षेव्यतिरिक्त, कर्मचाऱ्यांच्या हिताच्या इतर तांत्रिक मुद्द्यांवरही या संपात भर देण्यात आला आहे. नॅशनल पेन्शन सिस्टम (NPS) अंतर्गत येणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना त्यांचा ‘पेन्शन फंड मॅनेजर’ निवडण्याचे स्वातंत्र्य मिळावे, ही एक प्रमुख मागणी आहे.
स्टेट बँक ऑफ इंडियाच्या कर्मचारी संघटनेचा एल्गार; प्रशासनाकडे मांडल्या सेवाशर्ती आणि धोरणात्मक सुधारणांच्या प्रलंबित मागण्या-
भारतीय स्टेट बँकेच्या (SBI) कर्मचारी संघटनेने प्रशासकीय धोरणांविरुद्ध आक्रमक भूमिका घेतली असून, कर्मचाऱ्यांच्या कामाचे स्वरूप, आर्थिक लाभ आणि भविष्यातील सुरक्षितता यांशी संबंधित महत्त्वाच्या मागण्यांचे पत्र सादर केले आहे. या मागण्यांमध्ये प्रामुख्याने बँकेच्या कायमस्वरूपी कामांचे बाह्य एजन्सींना दिले जाणारे कंत्राट, म्हणजेच ‘आउटसोर्सिंग’ पूर्णपणे बंद करण्याची मागणी करण्यात आली आहे. कायमस्वरूपी स्वरूपाची कामे बाह्य संस्थांना देणे हे कर्मचाऱ्यांच्या रोजगाराच्या हक्कावर गदा आणणारे असल्याचे संघटनेचे म्हणणे असून, ही प्रक्रिया त्वरित थांबवण्याचा आग्रह धरण्यात आला आहे.
बँकेच्या कामकाजाचा वाढता विस्तार आणि ग्राहकांच्या वाढत्या संख्येमुळे सर्व शाखांमधील कर्मचाऱ्यांवर कामाचा ताण प्रचंड वाढला आहे. हा ताण कमी करण्यासाठी आणि सेवांचा दर्जा सुधारण्यासाठी सर्व शाखांमध्ये पुरेशा संख्येने कर्मचाऱ्यांची नवीन भरती करावी, अशी मागणी कर्मचारी संघटनेने केली आहे. यासोबतच, बँकेच्या अंतर्गत वेतनातील असमानता दूर करून ‘समानता’ (Parity) प्रस्थापित करण्याचा मुद्दाही उपस्थित करण्यात आला आहे. कर्मचाऱ्यांच्या पदोन्नती आणि करिअर वाढीसाठी सध्या राबवल्या जाणाऱ्या ‘करिअर प्रोग्रेशन’ योजनेचे पुनरावलोकन करून, त्यात अधिक पारदर्शक आणि लवचिक सुधारणा कराव्यात, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली आहे.
निवृत्त कर्मचाऱ्यांच्या हिताचे रक्षण करण्यासाठीही संघटनेने विशेष तरतुदींची मागणी केली आहे. १० व्या द्विपक्षीय करारानुसार सेवानिवृत्त झालेल्या कर्मचाऱ्यांना ‘८ व्या स्टॅग्नेशन इंक्रीमेंट’चा लाभ मिळावा आणि ७ व्या द्विपक्षीय करारानुसार निवृत्त झालेल्यांच्या पेन्शन गणनेत वेतनाचे सर्व घटक समाविष्ट केले जावेत, अशी मागणी लावून धरण्यात आली आहे. याव्यतिरिक्त, वैद्यकीय प्रतिपूर्ती योजना अधिक सुलभ करणे आणि १५ जुलै २०२४ पासून लागू करण्यात आलेल्या फिजिशियन कन्सल्टेशन शुल्काची पुनर्रचना करून त्यात वाढ करणे, या मागण्यांचाही समावेश आहे. कर्मचाऱ्यांच्या दैनंदिन प्रशासकीय कामात येणाऱ्या तांत्रिक अडचणी दूर करण्यासाठी बँकेच्या ‘HRMS’ सॉफ्टवेअरमधील त्रुटी कायमस्वरूपी दूर करण्याची मागणी करण्यात आली आहे.
प्रशासकीय पारदर्शकतेसाठी बँकेच्या संचालक मंडळात कामगार श्रेणीतून एका संचालकाची नियुक्ती करण्याची जुनी परंपरा पुन्हा सुरू करावी आणि भविष्य निर्वाह निधी (PF) विश्वस्त मंडळात कर्मचाऱ्यांच्या प्रतिनिधीचे नामांकन करावे, असे प्रस्तावही देण्यात आले आहेत.
