NCP Merger : उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या अकाली निधनानंतर महाराष्ट्राच्या राजकीय पटलावर अनेक धक्कादायक खुलासे समोर येत आहेत. विशेषतः दोन्ही राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या विलीनीकरणाबाबत केल्या जाणाऱ्या दाव्या-प्रतिदाव्यांमुळे संभ्रमाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. या पार्श्वभूमीवर, राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरद पवार गट) पक्षाचे प्रदेशाध्यक्ष शशिकांत शिंदे यांनी केलेल्या एका विधानाने राज्याच्या राजकारणात नव्या वादाला आणि चर्चेला तोंड फोडले आहे.
शशिकांत शिंदे यांचा खळबळजनक दावा-
विलीनीकरणाच्या मुद्द्यावर भाष्य करताना शशिकांत शिंदे यांनी सांगितले की, दोन्ही गट एकत्र आल्यानंतर निर्माण होणाऱ्या एकसंध राष्ट्रवादी काँग्रेसचे नेतृत्व अजित पवार यांच्याकडेच सोपवण्याचे निश्चित झाले होते. “पक्ष एकवटल्यानंतर त्याची धुरा समर्थपणे सांभाळण्यासाठी अजितदादांचे नाव सर्वसंमतीने पुढे आले होते,” असा दावा शिंदे यांनी केला आहे. त्यांच्या या विधानामुळे, विलीनीकरणाची प्रक्रिया केवळ प्राथमिक स्तरावर नसून ती निर्णयाच्या अंतिम टप्प्यात होती, असे संकेत मिळत आहेत.
अजित पवार गटाची सावध भूमिका आणि हसन मुश्रीफांची कबुली-
अजित पवार गटातील अनेक नेते सुरुवातीला विलीनीकरणाच्या चर्चेबाबत पूर्णपणे अनभिज्ञता दर्शवत होते. पक्षातील फूट मिटवण्याबाबत कोणतीही चर्चा झाली नसल्याचे सांगत अनेक नेत्यांनी ‘कानावर हात’ ठेवले होते. मात्र, आज राज्याचे मंत्री आणि अजित पवार गटाचे ज्येष्ठ नेते हसन मुश्रीफ यांनी प्रथमच या विषयावर मौन सोडले. विलीनीकरणाबाबत खरोखरच पडद्याआड चर्चा सुरू होती, हे त्यांनी मान्य केले आहे. मुश्रीफ यांच्या या कबुलीमुळे अजित पवार गटातील इतर नेत्यांच्या भूमिकेवर आता प्रश्नचिन्ह उपस्थित झाले असून विलीनीकरणाच्या वृत्ताला अधिकृत पुष्टी मिळाली आहे.
नेतृत्वाबाबतचा ‘तो’ मोठा निर्णय
शशिकांत शिंदे यांनी साप्ताहिकातील आपल्या ‘अध्यक्षीय मनोगतात’ नमूद केले आहे की, ज्या वेळी राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या दोन्ही गटांच्या विलीनीकरणाबाबत प्राथमिक चर्चा सुरू होती, त्या वेळी एक महत्त्वपूर्ण धोरणात्मक निर्णय घेण्यात आला होता. “विलीनीकरण प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर पक्षाची संपूर्ण धुरा आणि नेतृत्वाची जबाबदारी अजित पवार यांच्याकडे सोपवण्याचा आमचा मानस होता,” असा दावा शशिकांत शिंदे यांनी केला आहे. या विधानामुळे विलीनीकरणाच्या पडद्यामागे नेमक्या काय हालचाली सुरू होत्या, याबाबत आता नव्याने चर्चा सुरू झाली आहे.
साप्ताहिकातील लेखातून खळबळ
पक्षाच्या ध्येयधोरणांचा प्रचार करणाऱ्या साप्ताहिकातून प्रदेशाध्यक्षांनीच असा दावा केल्यामुळे या विधानाला विशेष राजकीय वजन प्राप्त झाले आहे. याआधी विलीनीकरणाच्या बातम्या केवळ वावड्या असल्याचे बोलले जात होते; मात्र शिंदे यांच्या लेखामुळे या प्रक्रियेला अधिकृत संदर्भाची जोड मिळाली आहे. विशेषतः अजित पवार यांच्या नेतृत्वावर शरद पवार गटातील नेत्यांचे एकमत होते, हा दावा अनेकांसाठी धक्कादायक ठरत आहे.
राजकीय पुनर्रचनेचे संकेत?
शशिकांत शिंदे यांच्या या दाव्यामुळे आगामी काळात राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या दोन्ही गटांमधील संबंधांना नवे वळण मिळण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. जर नेतृत्वाबाबत असा निर्णय झाला होता, तर मग विलीनीकरणाची प्रक्रिया नेमकी कोठे अडकली, असा प्रश्न आता उपस्थित केला जात आहे. या विधानावर आता अजित पवार गट किंवा खुद्द शरद पवार काय प्रतिक्रिया देतात, याकडे संपूर्ण राज्याचे लक्ष लागले आहे.
विलीनीकरणाच्या हालचालींना नवी गती
अजित पवार यांच्या निधनानंतर राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या दोन्ही गटांमधील दुरावा कमी होऊन पुन्हा एकदा एकत्रीकरण (विलीनीकरण) होण्याच्या चर्चांनी राजकीय वर्तुळात जोर धरला आहे. दोन्ही गटांतील कार्यकर्ते आणि काही वरिष्ठ नेत्यांमध्ये सध्याच्या अस्थिर परिस्थितीत ‘एकसंध राष्ट्रवादी’ हीच काळाची गरज असल्याची भावना प्रबळ होत आहे. या विलीनीकरणाच्या शक्यतेमुळे राज्याच्या आगामी राजकारणाची दिशा पूर्णपणे बदलण्याचे संकेत मिळत आहेत.
शरद पवारांची भूमिका आणि पडद्यामागची रणनीती
विशेष म्हणजे, राष्ट्रवादी काँग्रेसचे संस्थापक अध्यक्ष शरद पवार यांनी सार्वजनिकरित्या स्वतःला या विलीनीकरणाच्या चर्चांपासून अलिप्त ठेवले आहे. जाहीर सभा किंवा मुलाखतींमध्ये त्यांनी अद्याप कोणतीही स्पष्ट भूमिका मांडलेली नाही. मात्र, सूत्रांच्या माहितीनुसार, पडद्यामागे दोन्ही गटांना पुन्हा एका छताखाली आणण्यासाठी जोरदार हालचाली आणि वाटाघाटी सुरू आहेत. कुटुंबातील व्यक्तीचे निधन आणि पक्षाची भविष्यातील ताकद या दोन्ही गोष्टींचा विचार करून दोन्ही बाजूंचे ज्येष्ठ नेते समन्वय साधण्याचा प्रयत्न करत असल्याचे दिसून येत आहे.
‘पक्षाचे नेतृत्व अजितदादांकडे सोपवण्याचा आमचा मानस होता’; शशिकांत शिंदे यांचा साप्ताहिकातून भावूक गौप्यस्फोट
राष्ट्रवादी काँग्रेस शरदचंद्र पवार पक्षाचे प्रदेशाध्यक्ष शशिकांत शिंदे यांनी पक्षाच्या अधिकृत साप्ताहिकात लिहिलेल्या एका विशेष लेखामुळे राजकीय वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली आहे. दिवंगत नेते अजित पवार यांच्या निधनानंतर निर्माण झालेल्या परिस्थितीत, शिंदे यांनी विलीनीकरणाच्या प्रक्रियेवर भाष्य करताना काही महत्त्वपूर्ण गुपिते उघड केली आहेत. “पक्ष एकसंध झाल्यानंतर त्याचे संपूर्ण नेतृत्व अजितदादांकडे देण्याचा आमचा निर्णय झाला होता,” असे विधान त्यांनी या लेखात केले आहे.
अजित पवारांचे स्वप्न आणि विलीनीकरणाचा संकल्प-
शशिकांत शिंदे यांनी आपल्या लेखात अजित पवार यांच्याबद्दल अत्यंत कृतज्ञता व्यक्त केली आहे. त्यांनी नमूद केले की, “राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या दोन्ही गटांचे विलीनीकरण करून एक समर्थ आणि एकसंध पक्ष उभा करण्याचे आमचे स्वप्न होते. विशेष म्हणजे, या नव्या रचनेत पक्षाची सर्व धुरा अजितदादांच्या खांद्यावर सोपवून त्यांच्या नेतृत्वाखाली काम करण्याचे आम्ही निश्चित केले होते. दुर्दैवाने, काळाने घाला घातला आणि दादांचे हे स्वप्न अपूर्णच राहिले.” दादांच्या निधनामुळे पक्षाचे आणि राज्याचे मोठे नुकसान झाले असल्याची भावनाही त्यांनी व्यक्त केली.
कार्यकर्त्यांना ‘मन मोठे’ करण्याचे आवाहन
पक्षाच्या भविष्याबाबत बोलताना शशिकांत शिंदे यांनी कार्यकर्त्यांना आणि पदाधिकाऱ्यांना भावनिक साद घातली आहे. “दादांचे स्वप्न पूर्ण करणे ही आता आपली नैतिक जबाबदारी आहे. त्यासाठी प्रत्येकाने स्वतःचे मन मोठे करणे आवश्यक आहे. व्यक्तिगत मतभेद, अहंकार आणि कटुता बाजूला ठेवून राष्ट्रवादी काँग्रेसचे विलीनीकरण घडवून आणण्यासाठी प्रामाणिकपणे प्रयत्न व्हायला हवेत. जर आपण पुन्हा एकदा एकत्रित होऊन पक्ष मजबुतीने उभा करू शकलो, तर तीच अजितदादांना वाहिलेली खरी श्रद्धांजली ठरेल,” असे आवाहन शिंदे यांनी केले आहे.
राजकीय पुनर्गठनाचे नवे संकेत
शशिकांत शिंदे यांच्या या लेखामुळे राजकीय विश्लेषकांमध्ये नव्या चर्चांना उधाण आले आहे. विलीनीकरणानंतर नेतृत्व कोणाकडे जाणार, याबाबत शरद पवार गटात असलेल्या मानसिकतेचे दर्शन या लेखामुळे घडले आहे. अजित पवारांच्या निधनानंतर निर्माण झालेली पोकळी भरून काढण्यासाठी आणि पक्षाची ताकद एकवटण्यासाठी आता विलीनीकरणाची प्रक्रिया अधिक वेगाने पुढे सरकण्याची चिन्हे आहेत.
१२ फेब्रुवारीचा ‘तो’ मुहूर्त आणि शरद पवारांचे विधान
या संपूर्ण वादाला तोंड फुटले ते ज्येष्ठ नेते शरद पवार यांच्या एका खळबळजनक विधानानंतर. “येत्या १२ फेब्रुवारी रोजी राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या दोन्ही गटांच्या विलीनीकरणाचा ऐतिहासिक निर्णय अधिकृतपणे जाहीर होणार होता,” असे वक्तव्य शरद पवारांनी केले होते. या विधानामुळे राजकीय वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली आहे. या संवेदनशील विषयावर भाष्य करताना खासदार सुप्रिया सुळे यांना आपल्या भावना अनावर झाल्या; त्या अत्यंत भावूक झाल्याचे पाहायला मिळाले, ज्यामुळे या प्रक्रियेमागील कौटुंबिक आणि राजकीय गुंतागुंत अधिक ठळक झाली.
साप्ताहिकातील ‘अध्यक्षीय मनोगतात काय म्हणाले शशिकांत शिंदे ?
राष्ट्रवादी काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते शशिकांत शिंदे यांनी साप्ताहिकातील आपल्या ‘अध्यक्षीय मनोगतातून’ दिवंगत नेते अजितदादा पवार यांना अत्यंत भावपूर्ण शब्दांत श्रद्धांजली अर्पण केली आहे. अजितदादांच्या अकाली निधनामुळे निर्माण झालेली पोकळी ही केवळ पवार कुटुंबाची किंवा एका पक्षाची नसून, ती संपूर्ण महाराष्ट्राची कधीही भरून न येणारी हानी असल्याचे शिंदे यांनी नमूद केले. या मनोगतात त्यांनी दादांच्या कार्यपद्धतीवर प्रकाश टाकतानाच, दोन्ही राष्ट्रवादी काँग्रेसच्या विलीनीकरणाबाबतच्या महत्त्वाच्या घडामोडींचा उलगडा केला आहे.
शिंदे यांनी प्रामुख्याने अजितदादांच्या शिस्तीचा आणि जनसंपर्काचा उल्लेख केला. ते म्हणतात की, महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यातून येणाऱ्या सर्वसामान्यांचे प्रश्न सोडवण्यासाठी दादा सकाळी सात वाजल्यापासूनच पक्षाच्या कार्यालयात उपस्थित असायचे. त्यांचा तो ‘जनता दरबार’ केवळ गर्दीचा नसून, तो लोकांच्या विश्वासाचा आणि आशेचा केंद्रबिंदू होता. अदृश्य शक्तींच्या कारवाया, धमक्या आणि राजकीय षडयंत्रांमुळे त्यांना वेगळी चूल मांडावी लागली असली, तरी गेल्या काही महिन्यांपासून ते पुन्हा एकत्रीकरणासाठी आग्रही होते. दोन्ही राष्ट्रवादी काँग्रेसमधील दुरावा मिटवून त्यांना एकत्र आणण्यासाठी त्यांनी ज्येष्ठ नेते शरदचंद्र पवार, जयंत पाटील आणि इतर सहकाऱ्यांशी संवाद सुरू केला होता. विशेष म्हणजे, आगामी स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुकीत त्यांनी जाणीवपूर्वक दोन्ही गटांची युती घडवून आणत प्रचाराची धुरा स्वतःच्या खांद्यावर घेतली होती.
मनोगतातील सर्वात महत्त्वाचा खुलासा म्हणजे, १२ फेब्रुवारी रोजी शरद पवार यांच्या उपस्थितीत दोन्ही राष्ट्रवादी काँग्रेसचे अधिकृत विलीनीकरण होणार होते. या ऐक्याच्या प्रक्रियेनंतर पक्षाची संपूर्ण जबाबदारी अजितदादांकडे सोपवण्याचा निर्णय सर्व नेत्यांनी एकमताने घेतला होता. मात्र, नियतीने या ऐतिहासिक क्षणापूर्वीच झडप घातली आणि विलीनीकरणाचे हे स्वप्न अपूर्ण राहिले. ‘अदृश्य शक्तींच्या’ हस्तक्षेपामुळे आणि विविध राजकीय दबावामुळे पक्ष सोडावा लागला असला, तरी पुन्हा एकसंध कुटुंब निर्माण करण्यासाठी अजित पवार सक्रिय झाले होते. असेही त्यांनी या साप्ताहिकात म्हटले आहे. काही ‘अदृश्य शक्तींच्या’ छुप्या कारवाया, सातत्याने मिळणाऱ्या धमक्या आणि खोट्या आरोपांचे रचले गेलेले षडयंत्र यांमुळे दादांना नाईलाजास्तव मूळ पक्षातून बाहेर पडावे लागले होते. कार्यकर्त्यांमध्ये आणि पक्षात फूट पडल्याची जाणीव त्यांना अस्वस्थ करत होती.. अशी भावना देखील त्यांनी व्यक्त केली. झालेली चूक सुधारून पक्षाला पुन्हा वैभव मिळवून देण्यासाठी अजित पवार गेल्या चार ते पाच महिन्यांपासून सातत्याने प्रयत्न करत होते. दोन्ही राष्ट्रवादी काँग्रेसचे एकत्रीकरण व्हावे, हा एकच निर्धार मनाशी बाळगून त्यांनी पडद्याआड हालचाली सुरू केल्या होत्या. केवळ राजकीय स्वार्थ न पाहता, पक्ष आणि कार्यकर्त्यांचे हित जपण्यासाठी त्यांनी एक पाऊल मागे घेत समन्वयाची भूमिका घेतली होती.
शिंदे यांनी शेवटी सर्व कार्यकर्त्यांना आणि नेत्यांना आवाहन केले आहे की, आता वैयक्तिक मतभेद बाजूला सारून मन मोठे करण्याची वेळ आली आहे. विलीनीकरण पूर्ण करून राष्ट्रवादी काँग्रेस पुन्हा मजबुतीने उभी करणे, हीच अजितदादांच्या आत्म्यास खरी शांती देणारी श्रद्धांजली ठरेल.
रोहित पवारांचा दावा आणि पुराव्यांचे राजकारण-
दुसरीकडे, आमदार रोहित पवार यांनी पत्रकार परिषद घेऊन या वादात उडी घेतली आहे. “विलीनीकरणाबाबतच्या चर्चा केवळ अफवा नसून, त्या संदर्भातील ठोस पुरावे माझ्याकडे उपलब्ध आहेत,” असा दावा त्यांनी केला. रोहित पवारांच्या या दाव्यामुळे अजित पवार गटातील नेत्यांमध्ये संतापाची लाट उसळली. प्रफुल्ल पटेल आणि सुनील तटकरे यांच्या नेतृत्वाखालील गटाने रोहित पवारांना हे पुरावे सार्वजनिक करण्याचे खुले आव्हान दिले. या आव्हानाला उत्तर देताना रोहित पवारांनी संयमी परंतु सूचक भूमिका घेतली. “अजित दादांच्या निधनामुळे सध्या आम्ही अत्यंत दु:खात आहोत आणि म्हणूनच आम्ही संयम बाळगत आहोत,” असे म्हणत त्यांनी तुर्तास आक्रमक पवित्रा टाळला आहे.
शशिकांत शिंदेंच्या विधानावर सुनील तटकरेंचा तीव्र आक्षेप
शरद पवार गटाचे प्रदेशाध्यक्ष शशिकांत शिंदे यांनी एका लेखाद्वारे अजित पवारांच्या पक्षफुटीमागे ‘अदृश्य शक्ती’ आणि ‘षडयंत्राचा’ हात असल्याचा दावा केला होता. या विधानावर अजित पवार गटाचे प्रदेशाध्यक्ष सुनील तटकरे यांनी तीव्र शब्दांत संताप व्यक्त करत आपली उघड नाराजी प्रकट केली आहे.
शशिकांत शिंदेंचा दावा आणि ‘अदृश्य शक्ती’चा संदर्भ-
शशिकांत शिंदे यांनी आपल्या लेखात असे नमूद केले होते की, अजित पवार यांना राष्ट्रवादी काँग्रेसमधून बाहेर पडून स्वतंत्र गट स्थापन करण्यासाठी काही अदृश्य शक्तींनी बाध्य केले होते. विविध धमक्या, दबाव आणि खोट्या आरोपांच्या षडयंत्रामुळे दादांना नाईलाजास्तव हा टोकाचा निर्णय घ्यावा लागला, असे संकेत शिंदेंनी दिले होते. त्यांच्या या दाव्यामुळे अजित पवारांच्या स्वायत्त निर्णयावर प्रश्नचिन्ह उभे राहिले होते.
सुनील तटकरे यांचे प्रत्युत्तर: “अजितदादांचे निर्णय स्वच्छ मनाचे”-
शशिकांत शिंदेंच्या या मांडणीवर सुनील तटकरे यांनी कडक शब्दांत आक्षेप घेतला आहे. ते म्हणाले की, “शिंदे यांनी केलेले विधान अत्यंत चुकीचे आणि वस्तुस्थितीला धरून नाही. अजितदादांनी जे काही निर्णय घेतले, ते अत्यंत स्वच्छ मनाने आणि केवळ पक्षाच्या हिताचा विचार करूनच घेतले होते. त्यांच्यावर कोणताही दबाव नव्हता.” तटकरे यांनी पुढे असेही नमूद केले की, शिंदे हे एक जबाबदार आणि जुने सहकारी असतानाही त्यांनी अशा प्रकारचे निराधार दावे करणे दुर्दैवी आहे.
निधनानंतरच्या लिखाणावर नाराजी-
अजित पवार यांच्या अपघाती निधनानंतर अशा प्रकारचे लिखाण करणे हे अत्यंत ‘अनाठायी’ असल्याचे तटकरे यांनी म्हटले आहे. “दादा आता आपल्यात नाहीत, अशा वेळी त्यांच्या प्रतिमेला धक्का लावणारे लिखाण करून शशिकांत शिंदे नेमके काय साध्य करू पाहत आहेत? त्यांचा मूळ हेतू काय आहे, हेच मला समजत नाही,” अशा शब्दांत त्यांनी शिंदेंच्या हेतूवर शंका उपस्थित केली आहे.
अखेरचा इशारा आणि संघर्षाचे संकेत-
सुनील तटकरे यांनी या प्रकरणाचा समारोप करताना निर्वाणीचा इशारा दिला आहे. ते म्हणाले की, जर अशा प्रकारचे दिशाभूल करणारे दावे वारंवार केले जाणार असतील, तर राष्ट्रवादी काँग्रेसचा (अजित पवार गट) प्रदेशाध्यक्ष म्हणून मला त्यांना सडेतोड उत्तर द्यावे लागेल. या वादा मुळे दोन्ही गटांतील दरी कमी होण्याऐवजी ती अधिकच रुंदावण्याची शक्यता निर्माण झाली असून, आगामी काळात हा राजकीय संघर्ष अधिक तीव्र होण्याची चिन्हे आहेत.
हे देखील वाचा – MG Majestor: फॉर्च्युनरला टक्कर देण्यासाठी आली MG Majestor! जबरदस्त लूक आणि हाय-टेक फीचर्स; पाहा किंमत
