Mpox Virus : जगभरातील आरोग्य तज्ज्ञांसाठी एक चिंतेची बातमी समोर आली आहे. एमपॉक्स व्हायरसचा एक नवा स्ट्रेन आता वेगाने आपले स्वरूप बदलताना दिसत आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेने दिलेल्या माहितीनुसार, एमपॉक्सच्या दोन जुन्या स्ट्रेनच्या जनुकीय मिश्रणातून एक नवीन ‘रिकॉम्बिनंट’ व्हायरस तयार झाला आहे. धक्कादायक बाब म्हणजे या नवीन विषाणूचे रुग्ण भारत आणि युनायटेड किंगडममध्ये आढळून आले आहेत.
नेमके प्रकरण काय आहे?
WHO च्या अहवालानुसार, या नवीन स्ट्रेनचे दोन रुग्ण सापडले आहेत. त्यातील एक रुग्ण भारतात आढळला आहे, ज्याने काही काळापूर्वी अरब द्वीपकल्पातील देशाचा प्रवास केला होता. दुसरा रुग्ण युकेमध्ये सापडला असून त्याने आग्नेय आशियाई देशातून प्रवास केला होता. या दोन्ही रुग्णांमध्ये आढळलेला विषाणू हा एमपॉक्सच्या ‘क्लेड Ib’ आणि ‘क्लेड IIb’ या दोन प्रकारांचे मिश्रण आहे.
हा नवीन स्ट्रेन किती धोकादायक?
भारत आणि युके या दोन्ही देशांतील रुग्णांमध्ये आजाराची लक्षणे फारशी गंभीर नव्हती. या रुग्णांच्या संपर्कात आलेल्या लोकांची चाचणी केली असता, इतर कोणालाही या नवीन विषाणूची लागण झाल्याचे आढळले नाही. मात्र, दोन वेगवेगळ्या देशांत एकाच प्रकारचा नवीन विषाणू सापडणे हे सूचित करते की, या स्ट्रेनचे आणखी काही रुग्ण असू शकतात जे अद्याप तपासणीत समोर आलेले नाहीत.
कशी झाली ओळख?
- भारतातील रुग्ण: सप्टेंबर 2025 मध्ये या रुग्णाला लक्षणे दिसली होती. सुरुवातीला हा सामान्य ‘क्लेड II’ प्रकार वाटला होता, पण जागतिक डेटाबेस अद्ययावत झाल्यावर हा नवीन मिश्रित स्ट्रेन असल्याचे स्पष्ट झाले.
- युकेमधील रुग्ण: डिसेंबर 2025 मध्ये सापडलेल्या या रुग्णाची सखोल तपासणी केली असता, त्यात दोन वेगवेगळ्या स्ट्रेनचे अंश मिळून आले.
एमपॉक्सची लक्षणे आणि प्रसार
एमपॉक्स हा विषाणूजन्य आजार असून तो जवळच्या संपर्कातून पसरतो. यामध्ये प्रामुख्याने खालील लक्षणे दिसतात:
- अंगावर देवीसारखे दाणे येणे किंवा फोड येणे.
- तीव्र ताप, डोकेदुखी आणि अंगदुखी.
- काही रुग्णांना केवळ फोड येतात, तर काहींना सुरुवातीला फ्लूची लक्षणे दिसतात.
आरोग्य संघटनेने स्पष्ट केले आहे की, नवीन स्ट्रेनचे रुग्ण कमी असल्याने लगेच घाबरून जाण्याचे कारण नाही, मात्र आंतरराष्ट्रीय स्तरावर प्रवासाचे नियम आणि आरोग्याची देखरेख वाढवणे गरजेचे आहे.
