Crop Damage : राज्यात उन्हाळ्याच्या झळा तीव्र होत असतानाच निसर्गाच्या लहरीपणाचा मोठा फटका महाराष्ट्रातील बळीराजाला बसला आहे. नैऋत्य बंगालच्या उपसागरातील कमी दाबाचे क्षेत्र आणि दक्षिण मध्य महाराष्ट्रापर्यंत विस्तारलेल्या द्रोणीय स्थितीमुळे राज्याच्या विविध भागांत काल मध्यरात्रीपासून मुसळधार अवकाळी पावसाने हजेरी लावली. मराठवाडा, पश्चिम महाराष्ट्र, कोकण आणि विदर्भातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये झालेल्या या पावसाने आणि वादळी वाऱ्याने रब्बी हंगाम पूर्णतः उद्ध्वस्त केला असून, आधीच कर्जाच्या ओझ्याखाली दबलेला शेतकरी आता पूर्णपणे हवालदिल झाला आहे.
विदर्भात धान्याची नासाडी आणि पिकांचे नुकसान-
विदर्भातील नागपूर, भंडारा आणि गोंदिया जिल्ह्यांना पावसाचा सर्वाधिक तडाखा बसला आहे. नागपूरच्या प्रसिद्ध कळमना बाजार समितीमध्ये प्रशासकीय अनागोंदीचा फटका शेतकऱ्यांना सोसावा लागला. विक्रीसाठी आणलेली धान्याची हजारो पोती सुरक्षित साठवणुकीची व्यवस्था नसल्याने उघड्यावरच होती, जी पावसात भिजून चिंब झाली. यामुळे शेतकऱ्यांनी बाजार समिती व्यवस्थापनावर तीव्र संताप व्यक्त केला आहे. हिंगोली आणि नागपूर जिल्ह्यात काढणीला आलेला गहू जमिनीदोस्त झाला आहे. गोंदियातील गोरेगाव, देवरी आणि सालेकसा भागातही पिकांचे अतोनात नुकसान झाले असले, तरी उन्हाळी भात शेतीसाठी हा पाऊस काहीसा दिलासादायक ठरेल, अशी चिन्हे आहेत.
कोकण आणि पश्चिम महाराष्ट्रात बागायतदार हवालदिल-
कोकणातील रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांत सोसाट्याच्या वाऱ्यासह झालेल्या पावसाने आंबा आणि काजू बागायतदारांचे कंबरडे मोडले आहे. ऐन बहरात असलेला आंब्याचा मोहर करपून गेल्याने यंदाच्या हंगामात उत्पादनात मोठी घट होण्याची भीती व्यक्त होत आहे. नाशिक जिल्ह्यातील बागलाणसह अनेक भागांत गारपिटीने थैमान घातले. यामध्ये कांदा, पपई, द्राक्ष, टरबूज आणि कोथिंबीर यांसारखी नगदी पिके नष्ट झाली आहेत. यवतमाळच्या महागाव तालुक्यातही उभ्या पिकांचे नुकसान झाल्याने, सुरू असलेल्या विधिमंडळ अधिवेशनात लोकप्रतिनिधींनी यावर आवाज उठवून नुकसान भरपाई मिळवून द्यावी, अशी मागणी शेतकऱ्यांनी केली आहे.
मराठवाड्यात पूरसदृश स्थिती आणि पिकांची हानी-
मराठवाड्यातील हिंगोली, लातूर आणि धाराशिव जिल्ह्यांत पावसाने रौद्र रूप धारण केले. हिंगोलीच्या वसमत तालुक्यात मुसळधार पावसामुळे पूरसदृश परिस्थिती निर्माण झाली होती; तिथे कापूस, हळद, गहू आणि हरभरा या पिकांचे प्रचंड नुकसान झाले आहे. लातूर शहर आणि ग्रामीण भागात, विशेषतः उदगीर, जळकोट आणि निलंगा परिसरात गारपीट झाली. धाराशिवमध्ये ज्वारीचे पीक हातचे गेले असून, परळी वैजनाथसह मांडेखेल भागातही पावसाचा जोर कायम होता.
हवामान विभागाचा इशारा आणि नैसर्गिक कारणे-
भारतीय हवामान खात्याने पूर्व विदर्भातील चंद्रपूर आणि गडचिरोली जिल्ह्यांसाठी ‘यलो अलर्ट’ जारी केला आहे. विजांच्या कडकडाटासह आणि वादळी वाऱ्यासह पावसाची शक्यता अद्याप कायम आहे. हवामान तज्ज्ञांनुसार, बंगालच्या उपसागरातील कमी दाबाच्या पट्ट्यामुळे ही स्थिती निर्माण झाली असून, येत्या काही तासांत विदर्भाच्या काही भागांत पुन्हा पावसाचा जोर वाढू शकतो.
शेतकऱ्यांची आर्जवे आणि सरकारकडून अपेक्षा-
नैसर्गिक आपत्तीमुळे हातातोंडाशी आलेला घास हिरावला गेल्याने शेतकरी वर्ग पूर्णपणे खचला आहे. पीक कर्जाचे हप्ते कसे फेडायचे आणि कुटुंबाचा उदरनिर्वाह कसा करायचा, असा यक्षप्रश्न त्यांच्यासमोर उभा ठाकला आहे. सरकारने तातडीने पंचनामे करून हेक्टरी भरीव मदत द्यावी, अशी आर्त हाक महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यातून येत आहे.
