Heatwave Alert : महाराष्ट्रात उन्हाळ्याचा आरंभ होताच निसर्गाची विविध रूपे पाहायला मिळत असून, उन्हाचा तडाखा आता नागरिकांसाठी असह्य होऊ लागला आहे. भारतीय हवामान विभागाने (IMD) राज्यातील हवामानात होणाऱ्या अत्यंत टोकाच्या बदलांचा अंदाज वर्तवला आहे. विशेषतः कोकण किनारपट्टीवरील जिल्ह्यांमध्ये सूर्याचा प्रकोप वाढणार असून, नागरिकांनी आरोग्याची काळजी घेण्याचे आवाहन प्रशासनाकडून करण्यात आले आहे.
कोकणात ‘तीव्र उष्णतेच्या लाटेचा’ (Heat Wave) इशारा-
हवामान खात्याने पालघर, ठाणे, मुंबई आणि रायगड या चार जिल्ह्यांसाठी ‘तीव्र उष्णतेच्या लाटेचा’ इशारा जारी केला आहे. यामध्ये ९ आणि १० मार्च हे दोन दिवस हवामानाच्या दृष्टीने अत्यंत कठीण राहण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. या कालावधीत कमाल तापमानात मोठी वाढ होऊन उष्ण व कोरडे वारे वाहण्याची शक्यता आहे. दुपारच्या वेळी विनाकारण घराबाहेर पडणे टाळावे आणि शरीरातील पाण्याचे प्रमाण टिकवून ठेवावे, अशा सूचना आरोग्य विभागाने दिल्या आहेत.
मराठवाडा आणि उत्तर महाराष्ट्रात उकाड्याचा त्रास-
दुसरीकडे, उत्तर महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यातील हवामानाची स्थिती काहीशी वेगळी असेल. या भागात हवेतील आर्द्रता वाढल्यामुळे दमट हवामान निर्माण होणार आहे. उष्णतेसोबतच घामामुळे होणारा उकाडा नागरिकांना हैराण करेल. तापमानाचा पारा चढलेला असतानाच वाऱ्याचा वेग मंदावल्याने रात्रीच्या वेळीही उकाड्यापासून दिलासा मिळण्याची शक्यता कमी आहे.
पश्चिम महाराष्ट्र आणि दक्षिण कोकणात पावसाचे संकेत-
राज्याच्या एका भागात उष्णतेची लाट असतानाच, दक्षिण कोकण आणि पश्चिम महाराष्ट्रातील काही जिल्ह्यांमध्ये निसर्गाचे वेगळेच चित्र पाहायला मिळेल. सिंधुदुर्ग, कोल्हापूर आणि सांगली जिल्ह्यांत काही ठिकाणी हलक्या ते मध्यम स्वरूपाच्या पावसाची शक्यता हवामान विभागाने वर्तवली आहे.
कोकण किनारपट्टीवर सूर्याचा प्रकोप; मुंबईसह ठाणे, पालघर आणि रायगडला ‘तीव्र उष्णतेच्या लाटेचा’ तडाखा-
भारतीय हवामान विभागाने कोकण किनारपट्टीवरील जिल्ह्यांसाठी अत्यंत महत्त्वाचा इशारा जारी केला असून, राज्याची आर्थिक राजधानी मुंबईसह लगतच्या जिल्ह्यांमध्ये उष्णतेचा कडाका आता शिगेला पोहोचला आहे. ९ मार्च रोजी पालघर, ठाणे, मुंबई आणि रायगड या चार प्रमुख जिल्ह्यांमध्ये ‘उष्णतेची लाट ते तीव्र उष्णतेची लाट’ येण्याची दाट शक्यता (सुमारे ५१ ते ७५ टक्के) वर्तवण्यात आली आहे. वाढत्या तापमानामुळे जनजीवन विस्कळीत होण्याची चिन्हे असून, प्रशासनाने नागरिकांना विशेष सतर्कतेचा इशारा दिला आहे.
दोन दिवस हवामान अत्यंत प्रतिकूल हवामान खात्याच्या अंदाजानुसार, केवळ आजच नव्हे तर उद्या म्हणजेच १० मार्च रोजी देखील या जिल्ह्यांमध्ये उष्णतेची ही लाट कायम राहणार आहे. अरबी समुद्रावरून येणाऱ्या वाऱ्यांच्या दिशेत झालेला बदल आणि हवेतील आर्द्रतेचे प्रमाण घटल्यामुळे तापमानाचा पारा सरासरीपेक्षा ५ ते ६ अंशांनी वाढण्याची शक्यता आहे. विशेषतः दुपारच्या वेळी तापमानाची तीव्रता सर्वाधिक राहणार असल्याने, ही स्थिती नागरिकांच्या आरोग्यासाठी आव्हानात्मक ठरू शकते.
आरोग्य विभागाच्या मार्गदर्शक सूचना उष्णतेच्या या लाटेच्या पार्श्वभूमीवर आरोग्य विभागाने खबरदारीच्या सूचना जारी केल्या आहेत. ‘हिट स्ट्रोक’ म्हणजेच उष्माघाताचा धोका लक्षात घेता, नागरिकांनी शक्यतो दुपारी १२ ते ४ या वेळेत थेट उन्हात जाणे टाळावे. कष्टाची कामे करणाऱ्या कामगारांनी, ज्येष्ठ नागरिकांनी आणि लहान मुलांनी विशेष काळजी घेणे आवश्यक आहे. शरीरातील पाण्याचे प्रमाण कमी होऊ नये यासाठी लिंबू पाणी, ताक आणि जास्तीत जास्त पाण्याचे सेवन करण्याचा सल्ला वैद्यकीय तज्ज्ञांनी दिला आहे.
महाराष्ट्रात हवामानाचा लहरीपणा; कोकणात तीव्र उष्णतेची लाट, तर उत्तर महाराष्ट्रात उकाड्याचे साम्राज्य-
भारतीय हवामान विभागाने राज्याच्या विविध विभागांसाठी हवामानाचा नवा अंदाज वर्तवला असून, ९ आणि १० मार्च हे दोन दिवस हवामानाच्या दृष्टीने अत्यंत संवेदनशील मानले जात आहेत. राज्याच्या काही भागांत सूर्याचा दाह जाणवणार आहे, तर काही ठिकाणी ढगाळ वातावरणामुळे आर्द्रतेचे प्रमाण वाढून उकाडा असह्य होणार आहे. विशेषतः कोकण आणि उत्तर महाराष्ट्रात नागरिकांनी आरोग्याची विशेष काळजी घेण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे.
कोकण विभाग: उष्णतेचा प्रकोप आणि पावसाचे संकेत-
कोकण किनारपट्टीवरील पालघर, ठाणे, मुंबई आणि रायगड या जिल्ह्यांसाठी हवामान खात्याने ‘तीव्र उष्णतेच्या लाटेचा’ इशारा दिला आहे. ९ मार्च रोजी या जिल्ह्यांत तापमानाचा पारा सरासरीपेक्षा बराच वर जाण्याची शक्यता असून, १० मार्च रोजी देखील हीच स्थिती कायम राहील. रत्नागिरी जिल्ह्यामध्ये मात्र केवळ उष्णता नसून, हवेतील आर्द्रतेमुळे हवामान अत्यंत दमट आणि त्रासादायक असेल. याउलट, राज्याच्या दक्षिण टोकावर असलेल्या सिंधुदुर्ग जिल्ह्यात ९ मार्च रोजी पावसाच्या हलक्या सरी कोसळण्याची शक्यता आहे, ज्यामुळे काही काळ दिलासा मिळेल; मात्र त्यानंतर हवामान पुन्हा कोरडे होईल.
उत्तर महाराष्ट्र: दमट हवामानाचा विळखा-
उत्तर महाराष्ट्रातील जिल्ह्यांमध्येही उन्हाचा तडाखा आणि दमटपणाचा दुहेरी फटका बसणार आहे. धुळे आणि नंदुरबार जिल्ह्यांत ९ मार्च रोजी उष्ण आणि दमट हवामानाचा इशारा देण्यात आला आहे. खान्देशातील जळगाव जिल्ह्यामध्ये ९ आणि १० मार्च अशा दोन्ही दिवशी हवामानातील आर्द्रता वाढलेली असेल, ज्यामुळे घामाचे प्रमाण वाढून नागरिकांना शारीरिक थकवा जाणवू शकतो. नाशिक जिल्ह्यासाठीही ९ मार्च रोजी अशाच प्रकारच्या उष्ण व दमट हवामानाचा अंदाज वर्तवण्यात आला असून, वाढत्या उकाड्यामुळे जनजीवन प्रभावित होण्याची शक्यता आहे.
नागरिकांसाठी विशेष खबरदारी-
हवामानातील या तीव्र बदलांमुळे शरीरातील पाण्याचे प्रमाण कमी होण्याची (Dehydration) शक्यता असते. त्यामुळे प्रशासनाने नागरिकांना जास्तीत जास्त पाण्याचे सेवन करणे, सुती कपड्यांचा वापर करणे आणि दुपारी प्रखर उन्हात बाहेर पडणे टाळण्याचे आवाहन केले आहे. विशेषतः उत्तर महाराष्ट्रात दमट हवेमुळे होणारा उकाडा टाळण्यासाठी घरांत हवेशीर वातावरण राखणे गरजेचे आहे.
विदर्भात सूर्याचा प्रकोप, तर पश्चिम महाराष्ट्रात पावसाची हजेरी; राज्याच्या हवामानात मोठी उलथापालथ-
महाराष्ट्रातील हवामानाचे स्वरूप सध्या अत्यंत वैविध्यपूर्ण आणि आव्हानात्मक झाले आहे. राज्याच्या एका भागात उष्णतेच्या लाटेने नागरिक होरपळून निघत असताना, दुसऱ्या भागात पावसाच्या सरी कोसळण्याचे संकेत मिळत आहेत. भारतीय हवामान विभागाने विदर्भ, मराठवाडा आणि मध्य महाराष्ट्रासाठी ताज्या मार्गदर्शक सूचना जारी केल्या असून, पुढील ७२ तास अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहेत.
विदर्भ: अकोल्यात सलग तीन दिवस उष्णतेचा तडाखा-
विदर्भातील तापमानाचा पारा चढत असून काही जिल्ह्यांत ‘उष्णतेची लाट’ (Heat Wave) येण्याचा इशारा देण्यात आला आहे. अकोला जिल्ह्यासाठी ९, १० आणि ११ मार्च असे सलग तीन दिवस उष्णतेच्या लाटेचा इशारा असून, येथील तापमान सरासरीपेक्षा जास्त राहण्याची शक्यता आहे. अमरावती जिल्ह्यात ९ आणि १० मार्च रोजी, तर वर्धा जिल्ह्यात १० आणि ११ मार्च रोजी उष्णतेची लाट जाणवेल. याउलट बुलढाणा, चंद्रपूर, गडचिरोली, गोंदिया आणि नागपूर या जिल्ह्यांमध्ये तापमानात वाढ होणार असली, तरी सध्या कोणताही अधिकृत धोक्याचा इशारा (Warning) देण्यात आलेला नाही.
मराठवाडा आणि मध्य महाराष्ट्र: उकाड्याचे साम्राज्य-
मराठवाडा आणि मध्य महाराष्ट्रातील जिल्ह्यांमध्ये ‘उष्ण आणि दमट’ हवामानाचा नागरिकांना त्रास होणार आहे. छत्रपती संभाजीनगर आणि जालना येथे ९ आणि १० मार्च रोजी उकाडा वाढणार आहे. परभणी, बीड आणि हिंगोली या जिल्ह्यांसाठी १० आणि ११ मार्च रोजी उष्ण व दमट हवामानाचा इशारा देण्यात आला आहे. अहिल्यानगर (अहमदनगर) जिल्ह्यात १० मार्च रोजी, तर लातूर जिल्ह्यात ११ मार्च रोजी हवामानातील आर्द्रतेमुळे नागरिक हैराण होण्याची शक्यता आहे. दुसरीकडे, पुणे, धाराशिव आणि नांदेड या जिल्ह्यांमध्ये पुढील पाच दिवस हवामान प्रामुख्याने कोरडे राहणार असून, तिथे सध्यातरी उष्णतेच्या लाटेचा कोणताही विशेष इशारा नाही.
पश्चिम महाराष्ट्र: मेघगर्जनेसह पावसाची शक्यता-
राज्यात एकीकडे उष्णता वाढत असताना, पश्चिम महाराष्ट्रातील काही जिल्ह्यांमध्ये मात्र निसर्गाचे वेगळे रूप पाहायला मिळणार आहे. कोल्हापूर, सातारा आणि सांगली या जिल्ह्यांमध्ये ९ मार्च रोजी आकाश ढगाळ राहून हलक्या पावसाची किंवा मेघगर्जनेसह पावसाची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. या अवकाळी पावसामुळे तापमानात तात्पुरती घट होऊ शकते, मात्र काढणीला आलेल्या पिकांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे.
