US F-35 Shot Down: जागतिक हवाई युद्धाच्या इतिहासात 19 मार्च 2026 हा दिवस एक मोठा टर्निंग पॉईंट ठरला आहे. अमेरिकेचे सर्वात प्रगत, रडारलाही न दिसणारे आणि ‘अजेय’ मानले जाणारे F-35 स्टेल्थ फायटर जेट इराणने पाडल्याची धक्कादायक घटना समोर आली आहे.
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणची हवाई सुरक्षा यंत्रणा पूर्णपणे उद्ध्वस्त झाल्याचा दावा केला होता, मात्र या घटनेने अमेरिकेच्या दाव्यांमधील फोलपणा उघड केला आहे.
नेमकी घटना काय?
मध्य इराणच्या आकाशात घिरट्या घालणाऱ्या अमेरिकन F-35 विमानाला इराणच्या संरक्षण यंत्रणेने शोधून काढले आणि त्यावर अचूक निशाणा साधला. इराणच्या दाव्यानुसार हे विमान कोसळले आहे, तर अमेरिकेने हे विमान मध्यपूर्वेतील एका तळावर तातडीने उतरवण्यात आल्याचे मान्य केले आहे.
याशिवाय, बंदर अब्बास जवळ दुसरे F-35 विमानही लक्ष्य करण्यात आल्याचे वृत्त आहे. रडारला चकवा देणारे हे 100 दशलक्ष डॉलर्सचे विमान इराणने पाडल्याचा व्हिडिओही प्रसिद्ध केला आहे.
रडारला न दिसणारे विमान इराणने कसे पाडले?
F-35 हे विमान स्टेल्थ तंत्रज्ञानावर आधारित आहे, म्हणजेच ते रडारवर दिसत नाही. मात्र, तज्ज्ञांच्या मते ‘स्टेल्थ’ म्हणजे पूर्णपणे अदृश्य होणे नव्हे. या घटनेत इराणने रडारऐवजी ‘इन्फ्रारेड सर्च अँड ट्रॅक’ (IRST) प्रणालीचा वापर केला असावा.
- उष्णतेचा माग: F-35 मध्ये एकच इंजिन असते, जे प्रचंड उष्णता निर्माण करते. इराणच्या क्षेपणास्त्रांनी विमानाचा रडार सिग्नल न शोधता, त्याच्या इंजिनमधून निघणाऱ्या उष्णतेचा माग काढला.
- 358 क्षेपणास्त्र: इराणने या हल्ल्यासाठी ‘358’ नावाचे अँटी-एअरक्राफ्ट क्षेपणास्त्र वापरल्याचा अंदाज आहे. हे क्षेपणास्त्र एका ड्रोनसारखे हवेत घिरट्या घालत सावज शोधते आणि इन्फ्रारेड सेन्सरच्या मदतीने लक्ष्य टिपते.
इतिहासाची पुनरावृत्ती
ही घटना 1999 मधील युगोस्लाव्हिया युद्धाची आठवण करून देते, जेव्हा अमेरिकेचे त्या काळातील सर्वात प्रगत स्टेल्थ विमान F-117 नाईटहॉक एका जुन्या सोव्हिएत क्षेपणास्त्राने पाडले होते. आता तब्बल 27 वर्षांनंतर, इराणने पुन्हा एकदा सिद्ध केले आहे की महागड्या तंत्रज्ञानालाही मर्यादा आहेत.
युद्धावर काय परिणाम होणार?
इराणची हवाई सुरक्षा संपली आहे या समजातून अमेरिका आपली अवाढव्य B-1 आणि B-2 बॉम्बर विमाने इराणवर पाठवत होती. मात्र, F-35 वरील हल्ल्याने आता अमेरिका आणि इस्त्रायलला आपली रणनीती बदलावी लागणार आहे. इराणकडे अद्यापही प्रभावी जमिनीवरून हवेत मारा करणारी यंत्रणा शिल्लक असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. यामुळे युद्धाचा खर्च आणि जोखीम दोन्ही वाढणार असून, अमेरिकेला आता अधिक सावधपणे पावले उचलावी लागतील.
हे देखील वाचा – Trump slams NATO: ट्रम्प यांचा ‘नाटो’ देशांवर संताप! इराण युद्धात साथ न दिल्याने मित्रराष्ट्रांना म्हटले ‘भ्याड’
