Donald Trump : अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी एका ब्रिटीश वृत्तपत्राला दिलेल्या मुलाखतीत जागतिक राजकारणाला हादरा देणारे विधान केले आहे. इराणविरुद्ध सुरू असलेल्या युद्धात नाटो (उत्तर अटलांटिक संधी संघटना) देशांकडून अपेक्षित लष्करी सहकार्य मिळत नसल्याने, अमेरिका या प्रबळ लष्करी आघाडीतून बाहेर पडण्याचा गांभीर्याने विचार करत असल्याचे संकेत ट्रम्प यांनी दिले आहेत. ‘द टेलिग्राफ’ या उजव्या विचारसरणीच्या वृत्तपत्राशी बोलताना त्यांनी नाटोच्या कार्यक्षमतेवरच प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले असून, या युतीचा अमेरिकेला कोणताही ठोस लाभ होत नसल्याची भावना व्यक्त केली आहे.
मुलाखतीदरम्यान, “युद्ध संपल्यानंतर अमेरिका नाटोमधील आपल्या सदस्यत्वाचा पुनर्विचार करणार का?” असा प्रश्न विचारला असता, ट्रम्प यांनी अत्यंत आक्रमकपणे उत्तर दिले. ते म्हणाले, “हो, निश्चितच. मी तर म्हणेन की हा विचार केवळ पुनर्विचाराच्या पलीकडे गेला आहे. मी नाटोच्या प्रभावाखाली कधीच नव्हतो. ही संघटना म्हणजे केवळ एक ‘कागदी वाघ’ (Paper Tiger) आहे, हे मला सुरुवातीपासूनच ठाऊक होते आणि विशेष म्हणजे रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांनाही या वास्तवाची पूर्ण जाणीव आहे.” ट्रम्प यांच्या या विधानामुळे युरोपीय देशांमध्ये चिंतेचे वातावरण पसरले असून, शीतयुद्धानंतर स्थापन झालेल्या या जागतिक लष्करी संरचनेच्या अस्तित्वावर आता टांगती तलवार निर्माण झाली आहे.
या वादाचे मूळ इराणशी सुरू असलेल्या युद्धातील तांत्रिक मतभेदांमध्ये आहे. अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर हल्ला केल्यानंतर, इराणने प्रत्युत्तर म्हणून खनिज तेलाच्या वाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाचा असलेला ‘हॉर्मुझची सामुद्रधुनी’ (Strait of Hormuz) हा जलमार्ग बंद केला आहे. जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यासाठी हा मार्ग खुला करणे अनिवार्य असतानाही, नाटोचे सदस्य देश या भागात आपली लष्करी संसाधने तैनात करण्यास टाळाटाळ करत आहेत. नाटो ही मुळात एक संरक्षणात्मक लष्करी आघाडी असतानाही, संकटकाळात त्यांनी घेतलेल्या या सावध भूमिकेवर ट्रम्प यांनी तीव्र नाराजी व्यक्त केली आहे.
डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या या भूमिकेमुळे ट्रान्स-अटलांटिक संबंधांमध्ये मोठी दरी निर्माण होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. जर अमेरिकेसारखा सर्वात मोठा लष्करी आणि आर्थिक भागीदार या संघटनेतून बाहेर पडला, तर नाटोचे महत्त्व जागतिक स्तरावर नगण्य ठरेल, असे बोलले जात आहे.
