Health Tips : दैनंदिन धावपळीच्या जीवनात दिवसाची सुरुवात सकस न्याहारीने (Breakfast) करणे अत्यंत आवश्यक असते. “सकाळचा नाश्ता राजासारखा असावा,” असे म्हटले जाते, कारण तो दिवसभरासाठी आवश्यक ऊर्जा पुरवतो. भारतीय घरांमध्ये प्रामुख्याने ‘पोहे’ आणि ‘पराठा’ हे दोन पदार्थ आवडीने खाल्ले जातात. मात्र, जेव्हा विषय आरोग्य, तंदुरुस्ती आणि वजन नियंत्रणाचा येतो, तेव्हा या दोन्हीपैकी नेमकी कशाची निवड करावी, असा प्रश्न अनेकांना पडतो. आहारतज्ज्ञांच्या मते, हे दोन्ही पदार्थ आपापल्या जागी पौष्टिक असले, तरी तुमच्या शरीराची गरज आणि जीवनशैलीनुसार त्यांची निवड बदलू शकते.
पराठा: प्रथिनांचा आणि ऊर्जेचा खजिना-
गव्हाच्या पिठापासून तयार केला जाणारा पराठा हा ‘कॉम्प्लेक्स कार्बोहायड्रेट्स’चा (Complex Carbohydrates) उत्तम स्रोत मानला जातो. हा पदार्थ पचायला थोडा वेळ घेत असल्याने शरीराला दीर्घकाळ आणि हळूहळू ऊर्जा मिळत राहते. परिणामी, पराठा खाल्ल्यानंतर लवकर भूक लागत नाही. जर तुम्ही पराठ्यामध्ये पनीर, मूग डाळ, मेथी, पालक किंवा इतर पालेभाज्यांचे सारण भरले, तर त्याचे पोषणमूल्य अधिक वाढते आणि तो प्रथिनांनी (Protein) समृद्ध होतो.
कधी ठरतो आरोग्यदायी? पराठा बनवताना तेल किंवा तुपाचा अतिवापर टाळल्यास तो अधिक गुणकारी ठरतो. तसेच, लोणच्याऐवजी दही किंवा कोशिंबीर सोबत घेतल्यास पचन सुलभ होते. पिठामध्ये नाचणी किंवा ओट्सचे मिश्रण करून तुम्ही त्याला अधिक ‘फायबरयुक्त’ बनवू शकता.
पोहे: पचनास हलके आणि लोहयुक्त-
ज्यांना सकाळी जड जेवण आवडत नाही, त्यांच्यासाठी ‘पोहे’ हा एक उत्कृष्ट आणि सुटसुटीत पर्याय आहे. पोहे हे तांदळावर प्रक्रिया करून बनवले जात असले तरी ते पचायला अत्यंत हलके असतात. विशेषतः उन्हाळ्याच्या दिवसात किंवा प्रवासात असताना पोह्यांचे सेवन करणे सोयीचे ठरते. यामध्ये कॅलरीज आणि मेद (Fats) अत्यंत कमी असल्याने वजन कमी करण्याचा प्रयत्न करणाऱ्यांसाठी हा एक ‘गोल्डन’ पर्याय मानला जातो.
पोषक घटकांची उपलब्धता: पोहे हे लोहाचे (Iron) उत्तम नैसर्गिक स्रोत आहेत. यामध्ये शेंगदाणे, मटार, गाजर, कढीपत्ता आणि कांदा यांसारख्या भाज्यांचा समावेश केल्यास त्यातील तंतुमय पदार्थांचे (Fiber) आणि जीवनसत्त्वांचे प्रमाण वाढते, ज्यामुळे पचनसंस्था सुधारण्यास मदत होते.
तुमच्या गरजेनुसार योग्य निवड कशी करावी?
आहारशास्त्राच्या नियमांनुसार, या दोघांची निवड तुमच्या दैनंदिन कामाच्या स्वरूपावर अवलंबून असायला हवी:
१. वजन घटवण्यासाठी: जर तुमचे उद्दिष्ट वजन कमी करणे असेल, तर पोहे हा सर्वोत्तम पर्याय आहे. ते कमी कॅलरीयुक्त असून शरीरातील चरबी वाढू देत नाहीत.
२. शारीरिक श्रमासाठी: जर तुम्हाला दिवसभर कष्टाचे काम करायचे असेल किंवा दीर्घकाळ घराबाहेर राहायचे असेल, तर पराठ्याची निवड करावी. तो तुम्हाला तृप्त ठेवतो, ज्यामुळे अवेळी लागणारी भूक (Food Cravings) नियंत्रित राहते आणि तुम्ही अतिरिक्त खाणे टाळता.
