Puducherry Assembly : भारताच्या लोकशाही प्रवासातील अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा असलेल्या विधानसभा निवडणुकांसाठी आज, गुरुवारी (९ एप्रिल) सकाळी ७ वाजल्यापासून मतदानाला प्रारंभ झाला आहे. आसाम, केरळ आणि केंद्रशासित प्रदेश पुदुच्चेरीमधील मतदार आपल्या प्रतिनिधींची निवड करण्यासाठी मोठ्या उत्साहात बाहेर पडले आहेत. सायंकाळी ६ वाजेपर्यंत चालणाऱ्या या प्रक्रियेसाठी निवडणूक आयोगाने चोख सुरक्षा व्यवस्था तैनात केली असून संवेदनशील केंद्रांवर विशेष लक्ष दिले जात आहे. लोकशाहीच्या या उत्सवात पुदुच्चेरीतील व्ही.ओ.सी. (VOC) गव्हर्नमेंट स्कूल मतदान केंद्रावर गुरुवारी सकाळी एक आगळावेगळा आणि अनोखा प्रकार पाहायला मिळाला.
निवडणूक प्रक्रियेत आधुनिक तंत्रज्ञानाचा अविष्कार; साडी परिधान केलेल्या ‘नीला’ रोबोटने केले मतदारांचे स्वागत-
लोकशाहीचा उत्सव असलेल्या विधानसभा निवडणुकीच्या रणधुमाळीत यावेळी आधुनिक तंत्रज्ञानाची एक आगळीवेगळी झलक पाहायला मिळाली. पुदुच्चेरी येथील एका मतदान केंद्रावर ‘नीला’ नावाचा ह्युमनॉइड रोबोट (मानवी स्वरूप असलेला यंत्रमानव) चक्क साडी परिधान करून मतदारांच्या स्वागतासाठी तैनात करण्यात आला होता. पारंपारिक वेशभूषा आणि प्रगत तंत्रज्ञान यांचा हा सुरेख संगम पाहून मतदानासाठी आलेल्या नागरिकांच्या आकर्षणाचे ते मुख्य केंद्र ठरले. या अनोख्या प्रयोगामुळे निवडणूक प्रक्रियेला एक आधुनिक आणि डिजिटल ओळख प्राप्त झाली आहे.
‘नीला’ रोबोट: मतदारांचा मार्गदर्शक आणि स्वागतकर्ता-
अधिकच्या माहितीनुसार, ‘नीला’ या रोबोटची नियुक्ती केवळ प्रदर्शनासाठी नसून, मतदारांना प्रत्यक्ष मदत करण्यासाठी करण्यात आली होती. मतदान केंद्रावर प्रवेश करणाऱ्या नागरिकांचे अभिवादन करून स्वागत करणे, त्यांना मतदान प्रक्रियेबाबत प्राथमिक माहिती देणे आणि केंद्रावरील विविध कक्षांकडे जाण्यासाठी मार्गदर्शन करणे अशी महत्त्वाची कामे हा यंत्रमानव अत्यंत कुशलतेने करत होता. विशेषतः महिला आणि बाल मतदारांमध्ये या साडी परिधान केलेल्या रोबोटबाबत प्रचंड कुतूहल दिसून आले.
कोइंबतूरच्या ‘रोबो मिरर’ कंपनीची निर्मिती-
या प्रगत ह्युमनॉइड रोबोटची निर्मिती तामिळनाडूतील कोइंबतूर येथील ‘रोबो मिरर’ (Robo Mirror) या स्टार्टअप कंपनीने केली आहे. मानवी हालचालींशी साधर्म्य राखणारे तंत्रज्ञान आणि संवाद साधण्याची क्षमता हे या रोबोटचे वैशिष्ट्य आहे. निवडणुकीसारख्या महत्त्वाच्या राष्ट्रीय कार्यात तंत्रज्ञानाचा असा कल्पक वापर करून मतदारांचा उत्साह वाढवण्याचा हा प्रयत्न कौतुकास्पद ठरत आहे.
बहुआयामी ‘नीला’ रोबोट: केवळ स्वागतच नव्हे, तर मतदारांशी साधणार संवाद; ‘रोबो मिरर’च्या तंत्रज्ञानाने नागरिक थक्क-
विधानसभा निवडणुकीच्या निमित्ताने चर्चेत आलेल्या ‘नीला’ या ह्युमनॉइड रोबोटच्या तांत्रिक कौशल्याबाबत ‘रोबो मिरर’ कंपनीचे प्रतिनिधी कौशिक यांनी सविस्तर माहिती दिली आहे. हा यंत्रमानव केवळ एक शोभेची वस्तू नसून, तो विविध प्रसंगांनुसार स्वतःमध्ये बदल घडवू शकणारा एक प्रगत ‘इव्हेंट-बेस्ड’ (प्रसंगानुरूप कार्य करणारा) रोबोट आहे. लोकशाहीच्या या उत्सवात तंत्रज्ञानाचा मानवी चेहरा म्हणून ‘निला’कडे पाहिले जात असून, तिच्या संवाद कौशल्याने मतदारांना भुरळ घातली आहे.
व्हॉइस फीचर आणि संवाद क्षमता-
कौशिक यांनी सांगितले की, ‘निला’ रोबोटचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे तिचे ‘व्हॉइस फीचर’ (ध्वनी प्रणाली). या वैशिष्ट्यामुळे हा रोबोट केवळ हालचालीच करत नाही, तर समोरच्या व्यक्तीशी संवादही साधू शकतो. जेव्हा तंत्रज्ञांकडून विशिष्ट ‘कमांड’ किंवा आज्ञा दिली जाते, तेव्हा हा रोबोट आसपासच्या लोकांशी अतिशय नैसर्गिकरित्या संवाद साधतो. मतदान केंद्रावर येणाऱ्या प्रत्येक नागरिकाचे स्वागत करतानाच, त्यांना आवश्यक ती माहिती देण्यासाठी या वैशिष्ट्याचा प्रभावी वापर केला जात आहे.
भाषेचे बंधन नाही; बहुभाषिक संवाद शक्य-
भारत हा विविध भाषांचा देश आहे, ही बाब लक्षात घेऊन या रोबोटची निर्मिती करण्यात आली आहे. कौशिक यांच्या माहितीनुसार, ‘नीला’ रोबोटला आपण ज्या भाषेत संवाद साधण्याची आज्ञा देऊ, त्याच भाषेत ती लोकांशी बोलू शकते. प्रादेशिक भाषांमधील संवादामुळे मतदारांना या यंत्रमानवाशी जोडले जाणे अधिक सोपे जात आहे. प्रशासनाने मतदारांना मार्गदर्शन करण्यासाठी या बहुभाषिक क्षमतेचा उपयोग करून घेतला असून, यामुळे भाषेचा अडथळा दूर होऊन माहितीचे संक्रमण अधिक प्रभावीपणे होत आहे.
‘नीला’ रोबोटचा तमिळ-इंग्रजीतील सुसंवाद ठरला आकर्षणाचे केंद्र-
पुदुच्चेरी: विधानसभा निवडणुकीच्या रणधुमाळीत तंत्रज्ञानाचा एक आगळावेगळा आविष्कार पुदुच्चेरीच्या भूमीवर अनुभवायला मिळत आहे. मतदान केंद्रावर तैनात असलेला ‘नीला’ हा ह्युमनॉइड रोबोट केवळ त्याच्या उपस्थितीमुळेच नव्हे, तर त्याच्या बहुभाषिक संवाद कौशल्यामुळे मतदारांच्या आकर्षणाचे केंद्र ठरला आहे. समाजमाध्यमांवर प्रसारित झालेल्या दृश्यांमध्ये हा यंत्रमानव स्थानिक तमिळ आणि जागतिक इंग्रजी अशा दोन्ही भाषांतून मतदारांशी लीलया संवाद साधताना दिसत आहे. यामुळे मतदानासाठी आलेल्या नागरिकांना एक अत्यंत नाविन्यपूर्ण आणि तंत्रस्नेही अनुभव प्राप्त होत आहे.
भाषिक अडथळे दूर करत मतदारांशी जवळीक-
मतदान केंद्रावर आलेल्या मतदारांचे स्वागत करताना ‘नीला’ रोबोटने स्थानिक तमिळ भाषेचा वापर केल्यामुळे ग्रामीण आणि शहरी अशा दोन्ही भागांतील मतदारांना एक प्रकारची जवळीक वाटली. त्याचबरोबर इंग्रजी भाषेतील संवादामुळे साक्षर आणि तरुण मतदारांमध्येही कुतूहल निर्माण झाले. तंत्रज्ञानाचा हा ‘मानवी’ संवाद पाहून मतदार थक्क झाले असून, विशेषतः लहान मुले आणि वृद्ध नागरिकांसाठी हा एक अविस्मरणीय प्रसंग ठरला आहे. आधुनिक उपकरणांच्या माध्यमातून मतदानासारखी गंभीर प्रक्रिया कशी सुलभ आणि मनोरंजक होऊ शकते, याचे हे उत्तम उदाहरण पुदुच्चेरी प्रशासनाने सादर केले आहे.
पंतप्रधान नरेंद्र मोदींचे नागरिकांना कळकळीचे आवाहन-
एकीकडे तंत्रज्ञानाच्या साहाय्याने मतदारांना आकर्षित केले जात असताना, दुसरीकडे पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी देशवासियांना आणि विशेषतः पुदुच्चेरीतील मतदारांना आपल्या मतदानाचा अधिकार बजावण्याचे आवाहन केले आहे. पंतप्रधानांनी ‘X’ या समाजमाध्यमावरून आपल्या भावना व्यक्त करताना म्हटले की, “पुदुच्चेरी विधानसभा निवडणुकीच्या या पवित्र पर्वावर सर्व पात्र मतदारांनी मोठ्या उत्साहात आणि विक्रमी संख्येने बाहेर पडून मतदान करावे.” लोकशाहीच्या बळकटीकरणासाठी प्रत्येक मत मोलाचे असल्याचे त्यांनी आपल्या संदेशात नमूद केले आहे.
पुदुच्चेरीचे भवितव्य आज ईव्हीएममध्ये बंद; ९.५ लाख मतदारांच्या हाती सत्तासूत्रे, ४ मे रोजी लागणार निकाल-
पुदुच्चेरी: केंद्रशासित प्रदेश पुदुच्चेरीच्या ३० सदस्यीय विधानसभेसाठी आज मतदान प्रक्रिया अत्यंत उत्साहात पार पडत आहे. या निवडणुकीत एकूण सुमारे ९.५ लाख पात्र मतदार आपल्या मतदानाचा अधिकार बजावणार असून, त्यांच्या कौलावरच राज्याची आगामी पाच वर्षांची सत्तासमीकरणे अवलंबून असणार आहेत. या मतदानाच्या निमित्ताने लोकशाहीचा हा महोत्सव केवळ आकड्यांचा खेळ नसून, तो सर्व वयोगटातील नागरिकांच्या सहभागाचा एक मोठा उत्सव ठरला आहे.
युवा शक्ती आणि ज्येष्ठ नागरिकांचा सहभाग-
यावेळच्या निवडणुकीचे सर्वात महत्त्वाचे वैशिष्ट्य म्हणजे मतदारांमधील वैविध्य. निवडणूक आयोगाने दिलेल्या आकडेवारीनुसार, १८ ते १९ या वयोगटातील सुमारे २४,१५६ नवमतदार प्रथमच लोकशाहीच्या या प्रक्रियेत आपले योगदान देत आहेत. या युवा वर्गामध्ये मतदानाबाबत प्रचंड उत्साह पाहायला मिळत असून, आधुनिक भारताच्या जडणघडणीत आपणही सहभागी आहोत, अशी भावना त्यांच्यात दिसून येत आहे. दुसरीकडे, ८५ वर्षांवरील ६,०३४ ज्येष्ठ मतदारांनीही वयोमानानुसार येणाऱ्या शारीरिक मर्यादांवर मात करत मतदान केंद्रांवर हजेरी लावली आहे. या ज्येष्ठांचा उत्साह नवमतदारांसाठी प्रेरणादायी ठरत आहे.
३० जागांसाठी राजकीय प्रतिष्ठा पणाला-
पुदुच्चेरी विधानसभेच्या एकूण ३० जागांसाठी ही लढत होत आहे. बहुमताचा आकडा गाठण्यासाठी राजकीय पक्षांमध्ये तीव्र चुरस पाहायला मिळत असून, प्रत्येक जागेवर अटीतटीची लढाई सुरू आहे. स्थानिक प्रश्नांसह राष्ट्रीय मुद्द्यांवरही ही निवडणूक लढवली जात आहे. प्रशासनाने सर्व ३० मतदारसंघांमध्ये चोख सुरक्षा व्यवस्था ठेवली असून, मुक्त आणि पारदर्शक वातावरणात मतदान पार पाडण्यासाठी कडक देखरेख ठेवली आहे. सकाळपासून सुरू असलेल्या या मतदानामुळे राज्याचा राजकीय नकाशा नेमका कोणत्या दिशेला झुकणार, याकडे राजकीय विश्लेषकांचे लक्ष लागले आहे.
निकाल ४ मे रोजी; संपूर्ण देशाची प्रतीक्षा
आज दिवसभर चालणाऱ्या या मतदान प्रक्रियेनंतर सर्व उमेदवारांचे राजकीय भवितव्य इलेक्ट्रॉनिक व्होटिंग मशिनमध्ये (EVM) सीलबंद होणार आहे. या निवडणुकीचा निकाल ४ मे रोजी जाहीर केला जाणार आहे.
