Uganda Army Chief Demands : आफ्रिकी देश युगांडाचे लष्करप्रमुख आणि राष्ट्राध्यक्षांचे सुपुत्र मुहुजी काइनरुगाबा यांनी आपल्या एका वादग्रस्त विधानाने जागतिक राजनैतिक वर्तुळात खळबळ उडवून दिली आहे. काइनरुगाबा यांनी तुर्कस्तान सरकारकडे १ अब्ज डॉलर्स आणि ‘सर्वात सुंदर महिले’ला आपली पत्नी बनवण्याची अजब मागणी केली आहे. विशेष म्हणजे, ही मागणी पूर्ण न झाल्यास तुर्कस्तानसोबतचे सर्व राजनैतिक संबंध संपुष्टात आणण्याचा आणि तुर्की एअरलाईन्सवर बंदी घालण्याचा इशारा त्यांनी दिला आहे.
सोशल मीडियावरून दिला ३० दिवसांचा अल्टिमेटम
मुहुजी काइनरुगाबा यांनी आपल्या अधिकृत ‘एक्स’ खात्यावरून तुर्कस्तानला थेट लक्ष्य केले. त्यांनी आपल्या पोस्टमध्ये स्पष्टपणे नमूद केले की, “जर तुर्कस्तानने आमच्या समस्यांचे तातडीने निराकरण केले नाही, तर आगामी ३० दिवसांच्या आत युगांडा त्यांच्याशी असलेले सर्व संबंध तोडून टाकेल.” त्यांनी पुढे असेही म्हटले की, एकतर तुर्कस्तानने त्यांना मागणी केलेली रक्कम द्यावी, अन्यथा युगांडातील तुर्की दूतावास कायमस्वरूपी बंद करण्यात येतील. या टोकाच्या भूमिकेमुळे दोन देशांमधील मैत्रीपूर्ण संबंध आता धोक्यात आले आहेत.
युगांडाच्या लष्करप्रमुखांची आक्रमक भूमिका: इस्रायलला लष्करी मदतीचे आश्वासन आणि नागरिकांना तुर्कस्तान प्रवासाबाबत सतर्कतेचा इशारा-
युगांडाचे लष्करप्रमुख मुहुजी काइनरुगाबा यांनी तुर्कस्तानला दिलेल्या इशाऱ्यानंतर आता आपल्या विधानांचा ओघ अधिक तीव्र केला आहे. त्यांनी युगांडाच्या सर्व नागरिकांना तुर्कस्तानचा प्रवास टाळण्याचे आवाहन केले असून, तिथली परिस्थिती सुरक्षित नसल्याचे संकेत दिले आहेत. याचबरोबर, जागतिक राजकारणात खळबळ उडवून देणारी घोषणा करताना त्यांनी इस्रायलच्या समर्थनार्थ आपले १ लाख सैनिक रणांगणावर पाठवण्याची तयारी दर्शवली आहे. लष्करप्रमुखांच्या या विधानांमुळे आफ्रिका खंडातील राजनैतिक वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली आहे.
इस्रायलसाठी १ लाख सैनिकांची कुमक-
काइनरुगाबा यांनी केवळ तुर्कस्तानलाच लक्ष्य केले नाही, तर मध्यपूर्वेतील संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर आपली भूमिका स्पष्ट केली आहे. त्यांनी इस्रायलला पाठिंबा दर्शवण्यासाठी युगांडाचे एक लाख अनुभवी सैनिक पाठवण्याची खुली ऑफर दिली आहे. एका आफ्रिकन देशाच्या लष्करप्रमुखांनी अशा प्रकारे दुसऱ्या देशाच्या युद्धात एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर सैन्य पाठवण्याचे वक्तव्य करणे, हे अत्यंत असामान्य मानले जात आहे. या विधानामुळे युगांडाच्या परराष्ट्र धोरणात मोठा बदल होणार का, अशा चर्चांना उधाण आले आहे.
नागरिकांना प्रवासाबाबत विशेष सल्ला-
तुर्कस्तानसोबतचे संबंध ताणले गेल्याच्या पार्श्वभूमीवर, काइनरुगाबा यांनी आपल्या नागरिकांच्या सुरक्षेचा मुद्दा उपस्थित केला आहे. त्यांनी युगांडाच्या नागरिकांना सल्ला दिला आहे की, सध्याच्या परिस्थितीत तुर्कस्तानला जाणे टाळणे हिताचे ठरेल.
युगांडाच्या लष्करप्रमुखांचा तुर्कस्तानवर गंभीर आरोप; वादग्रस्त विधानांनी जागतिक राजकारणात खळबळ-
कंपाला: युगांडाचे लष्करप्रमुख मुहुजी काइनरुगाबा यांनी तुर्कस्तानविरुद्ध छेडलेले ‘ट्विटर युद्ध’ आता अधिक तीव्र झाले आहे. काइनरुगाबा यांनी तुर्कस्तानवर स्वार्थी राजकारणाचा आरोप करत १ अब्ज डॉलर्सची मागणी केली आहे. त्यांच्या मते, तुर्कस्तानने सोमालियातील बंदरे, विमानतळ आणि विविध पायाभूत सुविधांच्या प्रकल्पांमधून आर्थिक लाभ उठवला आहे, तर दुसरीकडे युगांडाने ‘अल-शबाब’ सारख्या धोकादायक दहशतवादी संघटनांशी लढण्याची आणि प्रादेशिक सुरक्षितता राखण्याची सर्व जबाबदारी आपल्या खांद्यावर उचलली आहे. या लष्करी बलिदानाच्या बदल्यात तुर्कस्तानने ही मोठी रक्कम द्यावी, असा त्यांचा दावा आहे.
वादग्रस्त विधानांची मालिका आणि ‘बॉबी वाईन’ प्रकरण-
काइनरुगाबा यांच्या सोशल मीडियावरील पोस्ट्स गेल्या काही दिवसांपासून आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चर्चेचा विषय ठरल्या आहेत. त्यांनी काही काळापूर्वी युगांडाचे विरोधी पक्षनेते बॉबी वाईन यांना थेट ‘शिरच्छेद’ करण्याची धमकी दिली होती. या विधानामुळे युगांडाच्या अंतर्गत राजकारणात मोठा गदारोळ निर्माण झाला आणि जगभरातून त्यांच्यावर टीका झाली. तथापि, वाढता दबाव पाहून त्यांनी नंतर ही केवळ एक ‘मस्करी’ असल्याचे सांगत या प्रकरणावर पडदा टाकण्याचा प्रयत्न केला आणि माफी मागितली.
सोशल मीडियावर पुनरागमन आणि नव्या धमक्या-
अवघ्या सात दिवसांपूर्वी काइनरुगाबा यांनी आपण लष्करी जबाबदाऱ्यांवर अधिक लक्ष केंद्रित करण्यासाठी ‘X’ सोडत असल्याचे जाहीर केले होते. मात्र, हा निर्णय फार काळ टिकला नाही. त्यांनी ‘आय एम बॅक’ (मी परतलो आहे) अशी घोषणा करत पुन्हा एकदा सोशल मीडियावर हजेरी लावली आणि “आता मी जगाला हादरवून सोडेन,” असा सूचक इशारा दिला. त्यांच्या या पुनरागमनामुळे राजनैतिक वर्तुळात चिंतेचे वातावरण आहे.
सुरक्षा यंत्रणांना कठोर आदेश आणि अमेरिकन राजदूताला इशारा-
परत आल्यानंतर काइनरुगाबा यांनी युगांडाच्या सुरक्षा यंत्रणांना अत्यंत कडक आणि विचित्र आदेश दिले आहेत. लष्करी गणवेशाशी साधर्म्य असणारे कपडे परिधान केलेल्या कोणत्याही सर्वसामान्य व्यक्तीला तात्काळ अटक करण्याचे निर्देश त्यांनी दिले आहेत.
गांडातील सत्तांतराची नांदी? लष्करप्रमुख मुहुजी काइनरुगाबा यांच्या महत्त्वाकांक्षेमुळे राजकीय चर्चांना उधाण-
कंपाला: युगांडाच्या लष्कराची धुरा सांभाळणारे ५० वर्षीय मुहुजी काइनरुगाबा सध्या केवळ त्यांच्या वादग्रस्त विधानांमुळेच नव्हे, तर त्यांच्या संभाव्य राजकीय भूमिकेमुळेही जागतिक स्तरावर चर्चेच्या केंद्रस्थानी आले आहेत. युगांडाच्या सैन्यात अत्यंत मोलाची भूमिका बजावणारे काइनरुगाबा हे विद्यमान राष्ट्राध्यक्ष योवेरी मुसेवेनी यांचे सुपुत्र आहेत. यामुळेच त्यांना मुसेवेनी यांचे ‘राजकीय वारसदार’ म्हणून पाहिले जात आहे. जरी राष्ट्राध्यक्ष मुसेवेनी यांनी जाहीरपणे आपल्या मुलाला उत्तराधिकारी मानण्यास नकार दिला असला, तरी पडद्यामागील हालचाली मात्र वेगळ्याच संकेतांकडे निर्देश करत आहेत.
राजकीय विश्लेषकांचे मत आणि भविष्यातील दावेदारी-
अनेक निष्णात राजकीय विश्लेषकांच्या मते, काइनरुगाबा हे जाणीवपूर्वक आणि पद्धतशीरपणे स्वतःला सक्रिय राजकारणात प्रस्थापित करण्याचा प्रयत्न करत आहेत. लष्करी गणवेशात असूनही त्यांची सामाजिक आणि राजनैतिक विधाने थेट राजकीय हेतूने प्रेरित असल्याचे दिसून येते. भविष्यात युगांडाच्या सर्वोच्च अध्यक्षपदावर दावा सांगण्यासाठी ते सध्या आपली भक्कम पार्श्वभूमी तयार करत असल्याचे बोलले जात आहे. त्यांच्या वाढत्या प्रभावामुळे देशातील विरोधकांमध्ये आणि आंतरराष्ट्रीय समुदायात चिंतेचे वातावरण आहे.
कौटुंबिक सत्ताहस्तांतराचा पेच आणि लोकशाही समोरील प्रश्न-
युगांडाच्या राजकीय इतिहासावर नजर टाकल्यास, योवेरी मुसेवेनी हे १९८६ पासून अविरतपणे सत्तेच्या केंद्रस्थानी आहेत. जवळपास चार दशकांपासून असलेल्या या एकहाती सत्तेनंतर, आता जर त्यांच्या पुत्राकडेच देशाचे नेतृत्व सोपवले गेले, तर लोकशाही मूल्यांना धक्का बसण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. सत्ता केवळ एकाच कुटुंबात हस्तांतरित होत असल्याचा संदेश यातून जनमानसात जात असून, यामुळे युगांडामध्ये ‘कौटुंबिक राजेशाही’ प्रस्थापित होत असल्याची टीका होत आहे.
युगांडाच्या लष्करप्रमुखांचा वादग्रस्त इतिहास: इटलीच्या पंतप्रधानांना लग्नाचा प्रस्ताव आणि शेजारील राष्ट्रांना युद्धाची धमकी-
युगांडाचे लष्करप्रमुख मुहुजी काइनरुगाबा यांनी तुर्कस्तानला दिलेल्या ताज्या इशाऱ्यामुळे त्यांचे जुने आंतरराष्ट्रीय वाद पुन्हा एकदा चर्चेत आले आहेत. मुहुजी यांनी अशा प्रकारे अजब मागण्या करण्याची ही पहिलीच वेळ नाही. त्यांच्या खळबळजनक सोशल मीडिया पोस्ट्स आणि प्रक्षोभक विधानांमुळे युगांडाला अनेकदा आंतरराष्ट्रीय स्तरावर मानहानी सहन करावी लागली आहे. त्यांच्या या वागण्यामुळे अनेकदा मुत्सद्दी संबंधांमध्ये तणाव निर्माण झाला आहे.
इटलीच्या पंतप्रधानांना ‘१०० गायीं’चा प्रस्ताव आणि रोमला इशारा-
वर्ष २०२२ मध्ये काइनरुगाबा यांनी इटलीच्या पंतप्रधान जॉर्जिया मेलोनी यांच्याबाबत एक अत्यंत विचित्र मागणी केली होती. त्यांनी मेलोनी यांच्याशी विवाह करण्याच्या बदल्यात इटलीला १०० उत्कृष्ट दर्जाच्या गायी देण्याचा प्रस्ताव जाहीरपणे मांडला होता. एवढेच नव्हे तर, जर इटलीने हा प्रस्ताव फेटाळला, तर इटलीची राजधानी असलेल्या रोम शहरावर कब्जा करावा लागेल, असा आक्रमक इशाराही त्यांनी दिला होता. या विधानामुळे आंतरराष्ट्रीय राजकारणात मोठी खळबळ उडाली होती. अखेर परिस्थिती हाताबाहेर जात असल्याचे पाहून त्यांचे वडील आणि युगांडाचे राष्ट्राध्यक्ष योवेरी मुसेवेनी यांना स्वतः पुढाकार घेऊन इटलीची माफी मागावी लागली होती.
युगांडाच्या लष्करप्रमुखांचा रशियाला जाहीर पाठिंबा; शेजारील राष्ट्रांशी संबंध ताणले; वादग्रस्त विधानांची मालिका सुरूच-
युगांडाचे लष्करप्रमुख मुहुजी काइनरुगाबा यांनी पुन्हा एकदा आपल्या विधानांनी जागतिक राजकारणात खळबळ उडवून दिली आहे. रशिया-युक्रेन युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर त्यांनी रशियाचे अध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांची जाहीर बाजू घेतली असून, जागतिक राजनैतिक धोरणांना धक्का देणारी विधाने केली आहेत. यापूर्वीही त्यांनी अशाच प्रकारे शेजारील राष्ट्रांना धमकावले होते, ज्यामुळे युगांडा सरकारला अनेकदा ओशाळवाणे व्हावे लागले आहे.
पुतिन यांच्या भूमिकेचे समर्थन आणि सैन्य पाठवण्याची तयारी-
फेब्रुवारी २०२२ मध्ये रशिया-युक्रेन संघर्षाला सुरुवात झाली, तेव्हा काइनरुगाबा यांनी (X) माध्यमातून रशियाला पाठिंबा दर्शवला होता. “अध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांची भूमिका पूर्णपणे योग्य आहे आणि जगातील अनेक कृष्णवर्णीय लोक रशियाच्या पाठीशी उभे आहेत,” असे विधान त्यांनी केले होते. एवढ्यावरच न थांबता, मार्च २०२३ मध्ये त्यांनी अधिक आक्रमक पवित्रा घेत घोषणा केली की, “जर रशियाची राजधानी मॉस्कोवर कोणतेही लष्करी संकट आले, तर युगांडा आपले सैन्य रशियाच्या रक्षणासाठी पाठवण्यास मागे-पुढे पाहणार नाही.” एका जबाबदार लष्करी पदावर असलेल्या व्यक्तीने युरोपातील युद्धात अशा प्रकारे हस्तक्षेप करण्याचे सूतोवाच केल्याने पाश्चात्य देशांमध्ये त्याचे तीव्र पडसाद उमटले.
केन्यासोबतचा सीमावाद आणि नैरोबीवर आक्रमणाची धमकी
काइनरुगाबा यांच्या विस्तारवादी आणि प्रक्षोभक बोलण्याचा फटका शेजारील देश केन्यालाही बसला आहे. ऑक्टोबर २०२२ मध्ये त्यांनी केन्याच्या ‘तुर्काना’ समुदायाबद्दल वादग्रस्त टिप्पणी केली होती. त्यानंतर त्यांनी थेट केन्याच्या सार्वभौमत्वाला आव्हान देत असे म्हटले की, “युगांडाचे सामर्थ्यवान सैन्य अवघ्या दोन आठवड्यांपेक्षा कमी कालावधीत केन्याची राजधानी नैरोबीवर कब्जा मिळवू शकते.” या विधानामुळे पूर्व आफ्रिकेतील दोन मित्रराष्ट्रांमध्ये युद्धाचे सावट निर्माण झाले होते आणि राजनैतिक संबंध अत्यंत खालच्या थराला पोहोचले होते.
