Thailand Racist Remark : थायलंडमधील लोकप्रिय पर्यटन स्थळ असलेल्या ‘आओ नांग’ शहरात एका भारतीय पर्यटकाला आणि प्रसिद्ध ट्रॅव्हल व्लॉगर सुमो यांना वर्णद्वेषी टिप्पणीचा अत्यंत कटू अनुभव आला आहे. एका स्थानिक रेस्टॉरंटमध्ये घडलेल्या या प्रकाराचा व्हिडिओ समाजमाध्यमांवर प्रसारित झाला असून, त्यामध्ये रेस्टॉरंटमधील महिला कर्मचारी भारतीयांबद्दल अपमानास्पद विधाने करताना स्पष्टपणे दिसत आहे.
नेमकी घटना काय?
अधिकच्या माहितीनुसार, सुमो हे त्यांच्या सहकाऱ्यांसह सकाळी नाश्ता करण्यासाठी एका रेस्टॉरंटमध्ये गेले होते. नाश्ता झाल्यानंतर आलेल्या बिलाच्या रकमेबाबत काही तांत्रिक त्रुटी किंवा गोंधळ निर्माण झाला होता. हा वाद सोडवण्यासाठी आणि भाषेची अडचण दूर करण्यासाठी एका स्थानिक महिलेला अनुवादक म्हणून तिथे बोलावण्यात आले. मात्र, चर्चेदरम्यान जेव्हा सुमो यांनी आपण भारतीय असल्याचे सांगितले, तेव्हा त्या महिलेचा सूर पूर्णपणे बदलला. तिने थेट भारतीय पर्यटकांवर निशाणा साधत “इंडिया व्हेरी बॅड” (भारत खूप वाईट आहे) अशी वर्णद्वेषी टिप्पणी केली.
खोट्या आरोपांमुळे वाद चिघळला-
केवळ टिप्पणी करूनच ही महिला थांबली नाही, तर तिने भारतीय पर्यटक हे पैसे देण्यास टाळाटाळ करतात आणि त्यांना मोफत सेवा हवी असते, असे बिनबुडाचे आरोप करण्यास सुरुवात केली. स्वतःचा आणि देशाचा अपमान होत असल्याचे पाहून व्लॉगर सुमो यांनी तातडीने स्थानिक पोलिसांशी संपर्क साधला आणि मदतीची मागणी केली.
व्यवस्थापनाकडून माफीनामा-
घटनेची गांभीर्य ओळखून पोलीस घटनास्थळी दाखल झाले. पोलिसांच्या मध्यस्थीनंतर आणि प्रकरणाचे गांभीर्य लक्षात आल्यावर, रेस्टॉरंटच्या व्यवस्थापकाने आपल्या कर्मचाऱ्याच्या गैरवर्तनाबद्दल भारतीय पर्यटकांची जाहीर माफी मागितली.
“विवाद पैशांचा नाही, तर स्वाभिमानाचा होता”; थायलंडमधील कटू अनुभवानंतर भारतीय व्लॉगरची स्पष्टोक्ती-
थायलंडमधील आओ नांग येथे वर्णद्वेषी वागणूक मिळालेल्या भारतीय ट्रॅव्हल व्लॉगर सुमो यांनी या संपूर्ण प्रकरणावर अधिक प्रकाश टाकला आहे. हा वाद केवळ बिलाच्या रकमेवरून नव्हता, तर तो पर्यटकांच्या सन्मानाशी निगडित होता, असे त्यांनी आवर्जून नमूद केले. या घटनेचा व्हिडिओ समाजमाध्यमांवर प्रचंड व्हायरल झाल्यानंतर सुमो यांनी एका दुसऱ्या व्हिडिओद्वारे या प्रकरणाचा सविस्तर संदर्भ स्पष्ट केला आहे.
किरकोळ रक्कम, पण तीव्र अपमान-
व्लॉगर सुमो यांनी स्पष्ट केले की, ज्या बिलावरून हा वाद झाला ती रक्कम अत्यंत नगण्य होती. केवळ १२० थाई बात (भारतीय चलनानुसार सुमारे ३४९ रुपये) इतक्या किरकोळ रकमेसाठी हा सर्व प्रकार घडला. “मी अनेक वर्षांपासून थायलंडला भेट देत आहे, मात्र इतक्या प्रदीर्घ प्रवासात मला असा अपमानजनक अनुभव पहिल्यांदाच आला,” असे सुमो यांनी खेदाने सांगितले. अनेकदा परदेशात वाद झाल्यास स्थानिक लोकांकडून पर्यटकांनाच दोषी धरले जाते, हा पूर्वग्रह मोडीत काढण्यासाठी त्यांनी या घटनेचे चित्रीकरण करण्याचे ठरवले.
पोलिसांची मध्यस्थी आणि सुज्ञ भूमिका
परिस्थिती हाताबाहेर जात असल्याचे पाहून सुमो यांनी स्वतः कायद्याचा आधार घेण्याचे ठरवले. त्यांनी रेस्टॉरंट कर्मचाऱ्यांशी हुज्जत घालण्याऐवजी तातडीने ‘टुरिझम पोलीस’ (पर्यटन पोलीस) यांना पाचारण केले. पोलिसांनी घटनास्थळी येऊन सर्व परिस्थितीचे तटस्थपणे अवलोकन केले आणि सुमो यांची बाजू समजून घेतली. पोलिसांच्या हस्तक्षेपामुळे रेस्टॉरंटच्या व्यवस्थापनाला आपल्या कर्मचाऱ्याची चूक उमजली आणि त्यांनी अधिकृतपणे माफी मागितली.
साचेबद्ध विचारसरणीवर प्रहार-
या घटनेवर भाष्य करताना सुमो यांनी एका अत्यंत महत्त्वाच्या मुद्द्याकडे लक्ष वेधले. ते म्हणाले की, “कोणत्याही विशिष्ट समुदायाबद्दल किंवा देशाबद्दल एकसारखी नकारात्मक विचारसरणी (Stereotyping) ठेवणे अत्यंत चुकीचे आहे. एखाद्या व्यक्तीच्या वागण्यावरून संपूर्ण देशाला ‘वाईट’ ठरवणे हा अन्याय आहे.” त्यांनी पुढे असेही नमूद केले की, भारतातही काही लोकांच्या मनात परदेशी नागरिकांबद्दल चुकीच्या कल्पना असू शकतात, मात्र अशा संकुचित विचारसरणीचे कधीही समर्थन करता येणार नाही.
वर्णद्वेषाविरुद्ध लढा: समाजमाध्यमांतून व्लॉगरला वाढता पाठिंबा; ‘स्वकीयांच्या’ टिकेबद्दल सुमो यांनी व्यक्त केली खंत-
थायलंडमधील आओ नांग येथे भारतीय ट्रॅव्हल व्लॉगर सुमो यांच्यासोबत घडलेल्या वर्णद्वेषी घटनेचे पडसाद आता समाजमाध्यमांवर उमटू लागले आहेत. या घटनेचा व्हिडिओ व्हायरल झाल्यानंतर जगभरातील भारतीयांनी या प्रकरणावर आपल्या तीव्र प्रतिक्रिया नोंदवल्या असून, एका मोठ्या वर्गाने सुमो यांच्या भूमिकेचे समर्थन केले आहे. मात्र, या समर्थनासोबतच काही अंतर्विरोधी सूरही पाहायला मिळाले, ज्यावर व्लॉगरने सडेतोड भाष्य केले आहे.
समाजमाध्यमांवरील संमिश्र प्रतिक्रिया-
हा व्हिडिओ प्रसारित होताच बहुतांश नेटिझन्सनी या घटनेचा तीव्र निषेध केला आणि सुमो यांना धैर्याने परिस्थिती हाताळल्याबद्दल दाद दिली. अनेकांनी या घटनेला ‘दुर्दैवी’ आणि ‘अमानवीय’ संबोधले. मात्र, दुसरीकडे काही युझर्सनी या वादामागची ‘पूर्ण सत्यता’ काय आहे, असा प्रश्न उपस्थित करत शंका व्यक्त केली. कोणत्याही नाण्याला दोन बाजू असतात, असा तर्क लढवत काही लोकांनी रेस्टॉरंट कर्मचाऱ्याची बाजू घेण्याचाही प्रयत्न केला.
स्वकीयांच्या नकारात्मकतेमुळे व्लॉगर व्यथित-
या वादावर प्रतिक्रिया देताना सुमो यांनी एक अत्यंत संवेदनशील मुद्दा उपस्थित केला. ते म्हणाले की, “या संपूर्ण प्रकरणात मला सर्वात जास्त वेदना रेस्टॉरंटमधील त्या महिलेच्या वागण्यामुळे झाल्या नाहीत, तर काही भारतीयांनी कमेंट बॉक्समध्ये आपल्याच लोकांविरुद्ध केलेल्या टीकेमुळे झाल्या.” आपल्याच देशातील काही लोक कोणत्याही पुराव्याशिवाय आपल्याच देशबांधवांना दोष देत असल्याचे पाहून सुमो यांनी तीव्र निराशा व्यक्त केली. परदेशात भारतीयांनी एकमेकांच्या पाठीशी उभे राहण्याऐवजी एकमेकांवरच चिखलफेक करणे हे अधिक खेदजनक असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
जागतिक स्तरावर भारतीय पर्यटकांना होणारा वर्णद्वेषाचा जाच; जुन्या कटू आठवणींना पुन्हा उजाळा-
थायलंडमधील ‘आओ नांग’ येथे भारतीय व्लॉगरसोबत घडलेली घटना ही काही एकाकी किंवा पहिलीच घटना नाही. परदेशात भारतीय पर्यटकांना मिळणारी दुय्यम वागणूक आणि त्यांच्यावर होणाऱ्या वर्णद्वेषी टिप्पण्यांचे सत्र गेल्या काही वर्षांत चिंताजनकरीत्या वाढताना दिसत आहे. जागतिक पर्यटनाच्या नकाशावर भारतीय पर्यटक मोठ्या संख्येने वावरत असतानाही, त्यांच्याबद्दलची पूर्वग्रहदूषित मानसिकता अद्यापही कायम असल्याचे अनेक उदाहरणांवरून स्पष्ट होते.
बाली आणि दुबईमधील जुने वाद-
या संदर्भात इतिहासात डोकावले असता, सन २०२३ मध्ये इंडोनेशियातील बाली येथे घडलेले प्रकरण आठवते. त्यावेळी काही भारतीय पर्यटकांवर स्थानिक नियमांचे उल्लंघन केल्याचा आणि सार्वजनिक ठिकाणी बेशिस्त वर्तन केल्याचा ठपका ठेवण्यात आला होता. या एका घटनेचा आधार घेत संपूर्ण भारतीय समुदायाला लक्ष्य करण्यात आले आणि समाजमाध्यमांवर भारतीयांच्या विरोधात नकारात्मकतेची लाट उसळली होती. अशा प्रकारच्या घटनांमुळे सुसंस्कृत पर्यटकांनाही नाहक मानसिक त्रासाला सामोरे जावे लागते.
त्याचप्रमाणे, सन २०२२ मध्ये दुबई सारख्या आधुनिक शहरातही एका प्रतिष्ठित रेस्टॉरंटमध्ये भारतीय ग्राहकांना सेवा नाकारल्याचा धक्कादायक प्रकार उघडकीस आला होता. “भारतीय ग्राहक खूप घासाघीस (Bargaining) करतात आणि सेवा शुल्काव्यतिरिक्त ‘टीप’ देण्यास टाळाटाळ करतात,” असे अत्यंत हीन दर्जाचे तर्क कर्मचाऱ्यांनी दिले होते. हे प्रकरण जेव्हा जगभरात गाजले, तेव्हा कुठे संबंधित रेस्टॉरंट व्यवस्थापनाला बचावात्मक पवित्रा घेत अधिकृत स्पष्टीकरण द्यावे लागले होते.
साचेबद्ध विचारसरणीचा अडथळा-
परदेशातील अनेक सेवा क्षेत्रांतील कर्मचाऱ्यांच्या मनात भारतीयांबद्दल काही ‘साचेबद्ध’ (Stereotyped) प्रतिमा तयार झाल्या आहेत. भारतीय हे गोंधळ घालणारे, कंजूस किंवा नियम न पाळणारे असतात, अशा चुकीच्या धारणांमुळे अनेकदा प्रामाणिक पर्यटकांनाही वर्णद्वेषाचा शिकार व्हावे लागते. थायलंडमधील ताज्या घटनेतही “इंडिया व्हेरी बॅड” असे विधान करणे, हे याच संकुचित मानसिकतेचे दर्शन घडवते.
हे देखील वाचा –
