Anuradha Cooperative Bank : हिंगोली येथील अनुराधा नागरी सहकारी पतसंस्थेतील ६ कोटी २७ लाख रुपयांच्या बहुचर्चित आर्थिक अपहार प्रकरणातील मुख्य आरोपी आणि पतसंस्थेचे अध्यक्ष अशोक कांबळे यांचा परभणी येथील कारागृहात मृत्यू झाल्याची घटना रविवारी (दि. ३) दुपारी घडली आहे. मागील २० महिन्यांपासून ते परभणीच्या तुरुंगात न्यायालयीन कोठडीत होते. कारागृहातच त्यांना हृदयविकाराचा तीव्र झटका आल्याने त्यांचा मृत्यू झाल्याचे पोलिसांनी सांगितले.
आकर्षक परताव्याचे आमिष आणि ६.२७ कोटींची फसवणूक-
पोलिसांनी दिलेल्या सविस्तर माहितीनुसार, मूळचे वाशीम येथील (गोपाल टॉकीज परिसर) रहिवासी असलेले अशोक कांबळे यांनी हिंगोली येथे अनुराधा अर्बन को-ऑपरेटिव्ह क्रेडिट सोसायटी लिमिटेड या पतसंस्थेची स्थापना केली होती. या पतसंस्थेच्या माध्यमातून त्यांनी सर्वसामान्य ठेवीदारांना आकर्षित करण्यासाठी इतर वित्तीय संस्थांच्या तुलनेत अधिक म्हणजेच १० ते १२ टक्के इतक्या भरघोस व्याजदराचे आमिष दाखवले होते. जादा व्याजाच्या या प्रलोभनाला बळी पडून परिसरातील तब्बल ४ हजार ३८ ठेवीदारांनी आपल्या कष्टाची एकूण ६ कोटी २७ लाख ६५ हजार १३० रुपये इतकी रक्कम या पतसंस्थेत मुदत ठेव व इतर योजनांच्या स्वरूपात गुंतवली होती.
लेखापरीक्षणातून अपहार उघड-
काही कालावधीनंतर ठेवीदारांना मुदत संपूनही परतावा मिळणे बंद झाले. त्यामुळे ठेवीदारांमध्ये संतापाचे वातावरण निर्माण झाले. या आर्थिक अनियमिततेची तक्रार झाल्यानंतर सहकार विभागाच्या निर्देशानुसार पतसंस्थेचे विशेष लेखापरीक्षण (Audit) करण्यात आले. प्रमाणित लेखापरीक्षकांनी केलेल्या सखोल चौकशीत संस्थेचे अध्यक्ष, संचालक मंडळ आणि व्यवस्थापकांनी संगनमताने बनावट कर्ज प्रकरणे तयार करून, बनावट दस्तऐवज आणि खोट्या स्वाक्षऱ्यांच्या आधारे संस्थेच्या कोट्यवधी रुपयांच्या निधीचा अपहार केल्याचे उघड झाले. याप्रकरणी हिंगोली शहर पोलीस ठाण्यात फसवणूक आणि आर्थिक अपहाराचा गुन्हा दाखल करण्यात आला होता. त्यानंतर पोलिसांनी मुख्य आरोपी अशोक वामनराव कांबळे यांच्यासह इतर संबंधितांना अटक केली होती.
हिंगोलीतील अनुराधा पतसंस्था अपहार प्रकरण: ६.२७ कोटींच्या फसवणुकीची सविस्तर पार्श्वभूमी-
हिंगोली येथील बहुचर्चित अनुराधा नागरी सहकारी पतसंस्थेतील ६ कोटी २७ लाख रुपयांच्या आर्थिक अपहार प्रकरणातील मुख्य आरोपी तथा पतसंस्थेचे अध्यक्ष अशोक कांबळे यांचा नुकताच परभणीच्या कारागृहात न्यायालयीन कोठडीत असताना मृत्यू झाला. या संपूर्ण प्रकरणाची पार्श्वभूमी, ठेवीदारांची झालेली फसवणूक, लेखापरीक्षणात उघड झालेला गैरव्यवहार आणि पोलिसांच्या कारवाईचा सविस्तर तपशील खालीलप्रमाणे आहे.
मुदत संपूनही परतावा नाही; ठेवीदारांमध्ये अस्वस्थता-
अनुराधा पतसंस्थेचे अध्यक्ष अशोक कांबळे आणि संचालक मंडळाने सामान्य नागरिकांना, व्यापाऱ्यांना आणि निवृत्त कर्मचाऱ्यांना १० ते १२ टक्के अशा आकर्षक व्याजदराचे आमिष दाखवून कोट्यवधी रुपयांच्या ठेवी जमा केल्या होत्या. मात्र, या ठेवींची मुदत संपल्यानंतरही ठेवीदारांना त्यांची हक्काची मुद्दल आणि ठरलेले व्याज परत देण्यास टाळाटाळ करण्यात आली. ठेवीदार वारंवार पतसंस्थेच्या कार्यालयात चकरा मारत होते, परंतु त्यांना कोणतीही ठोस उत्तरे मिळाली नाहीत. आपल्या कष्टाची कमाई बुडणार या भीतीने हजारो ठेवीदारांच्या पायाखालची जमीन सरकली आणि या प्रकारामुळे हिंगोली जिल्ह्यात तीव्र संतापाची लाट उसळली.
लेखापरीक्षणात बनावट कर्ज प्रकरणांचा पर्दाफाश-
ठेवीदारांच्या वाढत्या तक्रारींनंतर सहकार विभागाच्या वतीने या पतसंस्थेचे विशेष शासकीय लेखापरीक्षण (ऑडिट) करण्यात आले. या तपासणीत धक्कादायक बाबी समोर आल्या.
१.कालावधी: हा संपूर्ण अपहार २४ डिसेंबर २०१९ ते २४ फेब्रुवारी २०२४ या सुमारे सव्वाचार वर्षांच्या कालावधीत अत्यंत नियोजनबद्ध पद्धतीने करण्यात आला.
२. अपहाराची पद्धत: अध्यक्ष अशोक कांबळे आणि पतसंस्थेच्या संचालक मंडळाने संगनमत करून बनावट ठराव मंजूर केले. तसेच अस्तित्त्वात नसलेल्या व्यक्तींच्या नावे किंवा बनावट कागदपत्रांच्या आधारे बनावट कर्ज प्रकरणे मंजूर दाखवून संस्थेच्या कोट्यवधी रुपयांच्या निधीचा स्वतःच्या वैयक्तिक फायद्यासाठी गैरवापर व अपहार केला.
१२ जणांवर गुन्हा दाखल आणि अटक सत्र-
लेखापरीक्षण पूर्ण झाल्यानंतर, विशेष लेखापरीक्षक अनिल बंधू यांनी हिंगोली शहर पोलीस ठाण्यात रीतसर फिर्याद दिली. या तक्रारीवरून ४ मे २०२४ रोजी पतसंस्थेचे अध्यक्ष अशोक कांबळे यांच्यासह एकूण १२ जणांवर ६ कोटी २७ लाख ६५ हजार १३० रुपयांच्या फसवणुकीचा आणि अपहाराचा गुन्हा दाखल करण्यात आला. गुन्ह्याचे गांभीर्य लक्षात घेऊन हिंगोलीचे तत्कालीन पोलीस अधीक्षक जी. श्रीधर यांनी या प्रकरणाचा तपास तात्काळ स्थानिक गुन्हे शाखेकडून आर्थिक गुन्हे शाखेकडे (EOW) वर्ग केला. आर्थिक गुन्हे शाखेने केलेल्या सखोल चौकशीनंतर मुख्य सूत्रधार अशोक कांबळे याला अटक करण्यात आली.
अनुराधा पतसंस्था अपहार प्रकरण: उपचारादरम्यान मुख्य आरोपीचा मृत्यू; हवालदिल ठेवीदारांसमोर पैशांच्या परताव्याचे मोठे संकट-
हिंगोली येथील अनुराधा नागरी सहकारी पतसंस्थेतील ६ कोटी २७ लाख रुपयांच्या आर्थिक गैरव्यवहार प्रकरणातील मुख्य आरोपी आणि पतसंस्थेचे अध्यक्ष अशोक कांबळे यांचा परभणीच्या शासकीय रुग्णालयात उपचारादरम्यान मृत्यू झाला. या घटनेमुळे गेल्या अनेक महिन्यांपासून आपल्या कष्टाचे पैसे परत मिळण्याची वाट पाहणाऱ्या हजारो ठेवीदारांच्या चिंतेत आता आणखी भर पडली आहे.
कारागृहात प्रकृती खालावली; रुग्णालयात दाखल करण्यापूर्वीच प्राणज्योत मालवली-
परभणीच्या कारागृहात न्यायालयीन कोठडीत असलेल्या अशोक कांबळे यांना रविवारी (दि. ३) दुपारी एक वाजण्याच्या सुमारास अचानक अस्वस्थ वाटू लागले. छातीत तीव्र वेदना आणि श्वास घेण्यास त्रास होऊ लागल्याने कारागृह प्रशासनाने सतर्कता दाखवत त्यांना तात्काळ परभणी येथील शासकीय जिल्हा रुग्णालयात उपचारासाठी दाखल केले.
रुग्णालयात पोहोचताच तेथील निवासी वैद्यकीय अधिकाऱ्यांनी कांबळे यांची तातडीने तपासणी केली. मात्र, दुर्दैवाने उपचारापूर्वीच त्यांचा मृत्यू झाला होता. वैद्यकीय अधिकाऱ्यांनी तपासणीअंती त्यांना ‘डिक्लेअर डेड’ (मृत) घोषित केले. प्राथमिक अंदाजानुसार, त्यांचा मृत्यू तीव्र हृदयविकाराच्या झटक्याने झाल्याचे सांगण्यात आले असून, शवविच्छेदनानंतर मृतदेह नातेवाईकांच्या ताब्यात देण्यात आला आहे.
हिंगोली पोलिसांच्या मोहिमेमुळे आशा पल्लवित, पण आता पुन्हा टांगती तलवार-
गेल्या काही काळापासून या गुन्ह्याचा तपास करणाऱ्या हिंगोली पोलिसांच्या आर्थिक गुन्हे शाखेने ठेवीदारांना दिलासा देण्यासाठी एक महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले होते. पोलिसांनी अधिकृत जाहीरनामा काढून फसवणूक झालेल्या सर्व ४ हजार ३८ ठेवीदारांना त्यांच्या मूळ पावत्या, पासबुक आणि गुंतवणुकीच्या पुराव्यांसह अर्ज सादर करण्याचे आवाहन केले होते.
या आवाहनाला प्रतिसाद देत शेकडो ठेवीदारांनी आपली कागदपत्रे पोलिसांकडे जमा केली होती. पतसंस्थेच्या मालमत्ता जप्त करून आणि कायदेशीर लिलाव करून आपले पैसे परत मिळतील, अशी एक आशा ठेवीदारांच्या मनात निर्माण झाली होती. मात्र, प्रकरणाचा मुख्य सूत्रधार आणि पतसंस्थेचा सर्वेसर्वा असलेल्या अशोक कांबळे यांच्या अचानक झालेल्या मृत्यूनंतर आता हा संपूर्ण तपास आणि परताव्याची प्रक्रिया रेंगाळण्याची भीती व्यक्त होत आहे.
ठेवीदारांपुढील कायदेशीर आणि आर्थिक पेच कायम
अशोक कांबळे यांच्या मृत्यूनंतर आता ठेवीदारांना पैसे परत मिळण्याचा मूळ प्रश्न पुन्हा एकदा गंभीर वळणावर येऊन पोहोचला आहे. अध्यक्ष मृत पावले असले, तरी या प्रकरणात इतर ११ आरोपी आणि संचालक मंडळाचा सहभाग अद्याप चौकशीच्या फेऱ्यात आहे.
