Rajkot Temples : गुजरातच्या राजकोट शहरात १४ मे रोजी मध्यरात्री प्रशासनाकडून एक मोठी आणि वादग्रस्त कारवाई करण्यात आली. शहरातील विविध भागांतील सुमारे १२ मंदिरे अतिक्रमणाच्या नावाखाली एकाच वेळी बुलडोझर लावून जमीनदोस्त करण्यात आली. या धडक कारवाईमुळे शहरात मोठ्या प्रमाणावर तणाव निर्माण झाला असून, हिंदू बांधवांमध्ये तीव्र संतापाची लाट उसळली आहे.
विशेषतः मावडी मेन रोड परिसरात या कारवाईचे तीव्र पडसाद उमटले. मध्यरात्रीच्या वेळी मंदिर पाडण्यास सुरुवात होताच स्थानिक रहिवासी मोठ्या संख्येने रस्त्यावर उतरले आणि त्यांनी प्रशासकीय कारवाईला कडाडून विरोध दर्शवला. यावेळी संतप्त झालेल्या नागरिकांनी सत्ताधारी भारतीय जनता पक्षाच्या धोरणांवर आणि भूमिकेवर गंभीर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले.
लोकभावनेचा उद्रेक आणि राजकीय प्रश्नचिन्ह-
आंदोलन करणाऱ्या स्थानिकांनी आपल्या भावना व्यक्त करताना सांगितले की, “ज्या भाजपने धर्माच्या रक्षणाचे आश्वासन देऊन आणि हिंदूंच्या नावावर मते मागून सत्ता मिळवली, त्याच पक्षाच्या राजवटीत आज मंदिरे पाडली जात आहेत.” नागरिकांच्या मते, हा हिंदूंच्या श्रद्धेवर केलेला आघात आहे.
यावेळी उपस्थित आंदोलकांनी लोकप्रतिनिधींच्या भूमिकेवरही ताशेरे ओढले. त्यांनी नमूद केले की:
हिंदूंनी मोठ्या अपेक्षेने आणि संख्येने भाजपला मतदान करून सत्तेवर बसवले.
आज ज्या नगरसेवकांना सामान्य जनतेच्या मतांमुळे पदे मिळाली आहेत, ते लोक इतकी मोठी कारवाई होत असताना आणि हिंदूंच्या भावना दुखावल्या जात असताना सुस्त निद्रिस्त आहेत. सत्ताधाऱ्यांनी हे लक्षात ठेवावे की, ज्या हिंदूंच्या पाठिंब्यामुळे ते सत्तेत आले आहेत, त्यांनाच नाराज केल्यास सत्ता गमावण्यास वेळ लागणार नाही.
राजकोटमध्ये मध्यरात्री प्रशासकीय कारवाईचा धडाका; नागरिकांच्या प्रखर विरोधामुळे प्रशासनाला नमते घ्यावे लागले-
शहरातील सार्वजनिक रस्त्यांवरील वाहतुकीला अडथळा ठरणारी धार्मिक अतिक्रमणे दूर करण्यासाठी राजकोट महानगरपालिकेने अत्यंत गुप्तता पाळून मोठी कारवाई हाती घेतली. स्थानिक नागरिकांशी होणारा संभाव्य संघर्ष टाळण्यासाठी प्रशासनाने मध्यरात्री दीड वाजेच्या सुमारास या मोहिमेला प्रारंभ केला. पहाटे ५ वाजेपर्यंत चाललेल्या या प्रदीर्घ कारवाईत अनेक लहान मंदिरे निष्कासित करण्यात आली. ही मोहीम यशस्वी करण्यासाठी महानगरपालिका प्रशासनाने अग्निशमन दल, ‘पश्चिम गुजरात वीज कंपनी लिमिटेड’ (PGVCL), दक्षता विभाग आणि स्थानिक पोलीस दलाचे मोठे साहाय्य घेतले होते.
हनुमान मंदिरापाशी जनक्षोभ आणि ‘रामधून’-
या मोहिमेदरम्यान मालवीय नगर पोलीस ठाण्याच्या परिसरातील एका प्राचीन हनुमान मंदिरावरही कारवाई करण्याचे नियोजन होते. या संदर्भात प्रशासनाने मंदिर समितीला पूर्वसूचना म्हणून नोटीस बजावली होती. मात्र, मंदिर पाडण्याच्या कारवाईची वार्ता वाऱ्यासारखी पसरताच स्थानिक रहिवासी आणि विशेषतः तरुण वर्ग मोठ्या संख्येने मंदिराबाहेर एकत्रित झाला. आपल्या श्रद्धेचे प्रतीक असलेल्या मंदिराला वाचवण्यासाठी नागरिकांनी तेथेच ठिय्या मांडला आणि ‘रामधून’ म्हणत शांततापूर्ण मार्गाने आपला तीव्र निषेध नोंदवला.
प्रशासनाकडून ४८ तासांची मुदत
भाविकांचा वाढता जनक्षोभ आणि मंदिराबाहेर सलग चार तास चाललेले धरणे आंदोलन पाहून परिस्थिती चिघळण्याची शक्यता निर्माण झाली होती. अखेर, स्थानिक भावनांचा विचार करून महापालिकेच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांनी आंदोलकांशी चर्चा केली.
“मते मिळताच लोकप्रतिनिधी सुस्त; जनतेच्या श्रद्धेशी खेळू नका” – राजकोटमधील कारवाईवर हितेशभाई डाभी यांचा प्रहार-
महानगरपालिकेकडून राबवण्यात आलेल्या मंदिर निष्कासन मोहिमेमुळे राजकोटमधील राजकीय आणि सामाजिक वातावरण चांगलेच तापले आहे. या कारवाईचा तीव्र निषेध करताना स्थानिक नागरिक हितेशभाई डाभी यांनी सत्ताधारी लोकप्रतिनिधी आणि भाजपच्या कार्यपद्धतीवर अत्यंत कडक शब्दांत ताशेरे ओढले आहेत. “जनतेने विश्वासाने निवडून दिलेले नगरसेवक आज सामान्य नागरिक संकटात असताना शांतपणे निद्राधीन आहेत,” असा घणाघाती आरोप त्यांनी यावेळी केला.
लोकप्रतिनिधींच्या भूमिकेवर तीव्र नाराजी-
हितेशभाई डाभी यांनी आपल्या संताप व्यक्त करताना सांगितले की, जेव्हा मध्यरात्री १ वाजता अचानक मंदिरे पाडण्याची सूचना देण्यात आली, तेव्हा त्यांनी तातडीने स्थानिक नगरसेवक आणि मंत्री भानुबेन बाबरिया यांच्याशी संपर्क साधण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, त्या बाजूने कोणताही प्रतिसाद मिळाला नाही. “निवडणुकीच्या वेळी जनतेचे पाय धरणारे हे प्रतिनिधी आता मते मिळाल्यावर जनतेच्या प्रश्नांकडे जाणीवपूर्वक दुर्लक्ष करत आहेत. आम्ही रात्रंदिवस कष्ट करून आपला परिसर जपतो आणि प्रशासन मात्र रात्रीच्या अंधारात येऊन श्रद्धेची केंद्रे उद्ध्वस्त करते, हे अत्यंत क्लेशदायक आहे,” असे डाभी यांनी नमूद केले.
हिंदुत्वाच्या मुद्द्यावरून सरकारला इशारा-
भाजपच्या राजकीय भूमिकेवर भाष्य करताना ते म्हणाले की, वर्तमान सरकार मग ते केंद्रातील असो वा राज्यातील, ते केवळ हिंदुत्व आणि सनातन धर्माच्या रक्षणाचे दावे करून सत्तेवर आले आहे. पंतप्रधान आणि मुख्यमंत्र्यांच्या नावाचा उल्लेख करत त्यांनी विचारले की, “जर तुम्ही धर्माच्या नावावर मते मागितली असतील, तर मग हिंदूंच्या श्रद्धेच्या केंद्रांवर बुलडोझर चालवून तुम्हाला नेमके काय सिद्ध करायचे आहे?”
दशकांचा इतिहास आणि जनश्रद्धा पणाला; मवडी रोडवरील प्राचीन मंदिरावर प्रशासकीय कारवाईचे सावट-
महानगरपालिकेकडून सुरू असलेल्या अतिक्रमण हटाव मोहिमेच्या केंद्रस्थानी आता मवडी मेन रोडवरील ‘ज्योती लाईट’ परिसरातील एक पुरातन मंदिर आले आहे. या मंदिराच्या अस्तित्वावरून स्थानिक नागरिक आणि प्रशासन यांच्यात तीव्र संघर्ष निर्माण झाला असून, स्थानिकांनी या मंदिराचे ऐतिहासिक महत्त्व आणि जनभावना अधोरेखित केली आहे.
साडेतीन दशकांहून अधिक काळचे श्रद्धेचे स्थान-
स्थानिक भाविकांच्या सांगण्यानुसार, हे मंदिर केवळ एखादी वास्तू नसून परिसराच्या संस्कृतीचा अविभाज्य भाग आहे. या मंदिराचे प्राचीनत्व स्पष्ट करताना स्थानिकांनी सांगितले की, हे मंदिर सुमारे ३५ ते ४० वर्षांपूर्वीचे आहे. मंदिराच्या खांबांवर कोरीव कामात असलेल्या तारखा या गोष्टीची साक्ष देतात की, जेव्हा या परिसरात मोठ्या प्रमाणावर नागरीकरण झाले नव्हते, तेव्हापासून हे मंदिर येथे दिमाखात उभे आहे. “प्रशासनाने केवळ कागदोपत्री नियम न पाहता, प्रत्यक्ष स्थळावर जाऊन मंदिराच्या खांबांवरील तारखा वाचाव्यात, म्हणजे त्यांना या स्थानाच्या प्राचीनत्वाची प्रचिती येईल,” असे आवाहन आंदोलकांनी केले आहे.
स्थानिक व्यापारी आणि जनतेचा भक्कम पाठिंबा-
अतिक्रमणाच्या नावाखाली केल्या जाणाऱ्या या कारवाईला विरोध करण्यासाठी केवळ सामान्य नागरिकच नव्हे, तर परिसरातील व्यावसायिकही एकवटले आहेत. मवडी मेन रोडवरील मोठ्या दुकानांच्या मालकांनी आणि स्थानिक व्यापाऱ्यांनी प्रशासनाच्या भूमिकेवर आश्चर्य व्यक्त केले आहे. त्यांच्या मते:
या मंदिरामुळे कधीही वाहतुकीला अडथळा निर्माण झाला नाही किंवा कोणाच्या खाजगी मालमत्तेला त्रास झाला नाही.
परिसरातील सर्व दुकानदार या दैवताला आपला ‘रक्षणकर्ता’ (दादा) मानतात.
जर या मंदिराचा त्रास स्थानिक जनतेला किंवा व्यापाऱ्यांना नसेल, तर सरकारला आणि महानगरपालिकेला अचानक ही वास्तू अनधिकृत का वाटू लागली आहे?
जनभावनेचा आदर करण्याची मागणी-
“जर कोणाला या मंदिरामुळे खरंच त्रास झाला असता, तर जनतेने स्वतःहून तक्रार केली असती. मात्र, इथे परिस्थिती उलट आहे; लोक स्वतःहून या मंदिराच्या रक्षणासाठी रस्त्यावर उतरले आहेत,” अशा भावना स्थानिक रहिवाशांनी व्यक्त केल्या. ३५-४० वर्षांपासून असलेल्या या श्रद्धेच्या केंद्राला धक्का लावणे म्हणजे लोकांच्या भावनांशी खेळण्यासारखे आहे, असा पवित्रा नागरिकांनी घेतला आहे.
