Cockroach Janta Party : गेल्या काही दिवसांपासून सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर, विशेषतः ‘एक्सवर प्रचंड चर्चेत असलेल्या ‘कॉक्रोच जनता पार्टी’ (CJP) या हँडलवर अखेर अधिकृत कारवाई करण्यात आली आहे. अत्यंत कमी कालावधीत अफाट लोकप्रियता मिळवणाऱ्या या डिजिटल गटाचे हँडल प्रशासनाकडून ‘विथहेल्ड’ (Withheld) करण्यात आले असून, यामुळे समाजमाध्यमांवरील राजकीय आणि उपरोधिक चर्चांना पूर्णविराम मिळाला आहे.
वाढती लोकप्रियता आणि कारवाईचा बडगा-
‘कॉक्रोच जनता पार्टी’ या नावाने तयार करण्यात आलेल्या या हँडलने अवघ्या सहा दिवसांच्या कालावधीत लाखो फॉलोअर्सचा टप्पा पार केला होता. काही आकडेवारीनुसार, या हँडलने फॉलोअर्सच्या शर्यतीत प्रस्थापित राजकीय पक्षांनाही मागे टाकले होते. मात्र, आज अचानक या हँडलवर ‘Account Withheld’ असा संदेश दिसू लागल्याने युजर्समध्ये खळबळ उडाली आहे. या कारवाईमुळे या हँडलने कमावलेली लाखो फॉलोअर्सची संख्या आता शून्यावर आली असून, ते पूर्णपणे बंद करण्यात आले आहे.
संस्थापकाची पूर्वकल्पना ठरली खरी-
विशेष बाब म्हणजे, या सोशल गटाचे संस्थापक अभिजीत दीपके यांनी ही कारवाई होण्यापूर्वीच, म्हणजे अवघ्या तासाभरापूर्वीच आपले हँडल बॅन (Ban) होण्याची शक्यता वर्तवली होती. “आमच्यावर लवकरच कारवाई होऊ शकते,” असा संकेत त्यांनी आपल्या पोस्टद्वारे दिला होता आणि काही वेळातच त्यांचे हे भाकीत खरे ठरले. कोणत्याही तांत्रिक कारणास्तव किंवा धोरणात्मक उल्लंघनामुळे ही कारवाई करण्यात आली असावी, असा अंदाज वर्तवण्यात येत आहे.
डिजिटल विश्वातील उपरोधिक संघर्षाचा अंत-
‘कॉक्रोच जनता पार्टी’ हे हँडल मुळात राजकीय उपरोध आणि विनोदासाठी ओळखले जात होते. अल्पावधीत या हँडलने तरुणाईचे मोठ्या प्रमाणावर लक्ष वेधून घेतले होते. मात्र, ज्या वेगाने या गटाचा प्रसार झाला, त्याच वेगाने त्यावर ही कायदेशीर किंवा धोरणात्मक टांगती तलवार आली.
“लोकशाही आणि व्यवस्थेवरील रोष”; ‘CJP’ चे हँडल बंद होण्यापूर्वी अभिजीत दीपके यांनी व्यक्त केली होती प्रखर भूमिका-
सोशल मीडियावरील चर्चेत असलेल्या ‘कॉक्रोच जनता पार्टी’चे (CJP) अधिकृत हँडल बंद करण्याच्या कारवाईमुळे डिजिटल विश्वात खळबळ उडाली आहे. विशेष म्हणजे, ही कारवाई होण्याच्या काही काळ आधीच या गटाचे संस्थापक अभिजीत दीपके यांनी माध्यमांशी संवाद साधताना आपले सोशल मीडिया हँडल प्रशासनाकडून प्रतिबंधित (Ban) केले जाण्याची भीती व्यक्त केली होती. त्यांच्या या दाव्यानंतर अवघ्या काही वेळातच त्यांचे ट्विटर हँडल बंद करण्यात आले आणि त्यावरील सर्व मजकूर हटवण्यात आला.
विद्यमान राजकीय व्यवस्थेवर कडाडून टीका-
आपली भूमिका मांडताना अभिजीत दीपके यांनी सध्याच्या राजकीय आणि प्रशासकीय व्यवस्थेवर गंभीर प्रश्न उपस्थित केले. “हा केवळ एका हँडलचा विषय नसून, संपूर्ण सिस्टीमविरोधात असलेला हा लोकांचा राग आहे. आज सत्तेत भाजप आहे, उद्या कदाचित दुसरा कोणताही पक्ष असेल. मात्र, जर राजकीय पक्ष देशातील महत्त्वाच्या संस्थांचे सार्वभौमत्व आणि स्वायत्तता अबाधित ठेवू शकत नसतील, तर या देशात लोकशाही कशी तरेल?” असा परखड सवाल त्यांनी यावेळी केला.
निवडणूक प्रक्रियेवर उपस्थित केले प्रश्नचिन्ह-
देशातील लोकशाहीच्या सद्यस्थितीवर चिंता व्यक्त करताना दीपके म्हणाले की, जगातील कोणत्याही प्रगत लोकशाहीत अशा प्रकारची कार्यपद्धती पाहायला मिळत नाही. “सर्वसाधारणपणे मतदार हे आपले सरकार निवडण्याचे काम करत असतात, परंतु आपल्याकडे दुर्दैवाने चित्र उलटे दिसत आहे. सध्याची परिस्थिती अशी आहे की, कोण मतदान करणार आणि कोणाला मतदानाचा अधिकार असेल, हे जणू सरकारच ठरवू पाहत आहे,” अशा शब्दांत त्यांनी निवडणूक प्रक्रियेवर आणि मतदानाच्या अधिकारावर भाष्य केले.
सामूहिक असंतोषाचे प्रतीक: ‘कॉक्रोच जनता पार्टी’
अभिजीत दीपके यांनी आपल्या संवादात स्पष्ट केले की, ‘CJP’ सारखा गट हा केवळ सोशल मीडियावरील गंमत नसून, तो सर्वसामान्यांच्या मनातील असंतोषाचे एक प्रतीक आहे. लोकशाही मूल्यांची होत असलेली घसरण आणि संस्थांच्या स्वायत्ततेवर येणारी गदा याविरोधात आवाज उठवणे हाच या गटाचा मूळ उद्देश असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
“प्रशासनाने लोकशाहीचा गळा घोटला”; सोशल मीडिया हँडलवरील कारवाईनंतर अभिजीत दीपके यांचा प्रखर संताप-
‘कॉक्रोच जनता पार्टी’ (CJP) या सोशल मीडिया हँडलवर ‘X’कडून करण्यात आलेल्या बंदीनंतर या गटाचे संस्थापक अभिजीत दीपके यांनी तीव्र शब्दांत आपला निषेध व्यक्त केला आहे. ही कारवाई म्हणजे लोकशाही मूल्यांची पायमल्ली असून, व्यवस्थेविरोधात आवाज उठवणाऱ्यांना दाबण्याचा हा एक सुनियोजित प्रयत्न असल्याचे त्यांनी म्हटले आहे.
हॅकिंगचा अयशस्वी प्रयत्न आणि बंदीची कारवाई
आपला संताप व्यक्त करताना अभिजीत दीपके म्हणाले की, “ज्या गोष्टीची आम्हाला भीती होती, दुर्दैवाने तेच घडले आहे. सुरुवातीला आमचे सोशल मीडिया हँडल हॅक करण्याचे अनेक प्रयत्न झाले; मात्र त्यात अपयश आल्यानंतर अखेर प्रशासकीय दबाव वापरून भारतात हे हँडल प्रतिबंधित (Ban) करण्यात आले.” ही कारवाई सूडबुद्धीने करण्यात आल्याचा आरोप त्यांनी केला असून, जनतेने या अन्यायाविरोधात प्रश्न विचारायला हवेत, असे आवाहनही त्यांनी केले आहे.
जबाबदारीची मागणी आणि प्रशासनाचा अंकुश
आपल्या भूमिकेचे समर्थन करताना दीपके यांनी स्पष्ट केले की, या हँडलच्या माध्यमातून कोणताही आक्षेपार्ह किंवा चुकीचा मजकूर प्रसारित केला जात नव्हता. “आम्ही केवळ लोकशाही मार्गाने मंत्र्यांच्या राजीनाम्याची मागणी करत होतो. देशातील विद्यार्थ्यांच्या आत्महत्येच्या घटना ही एक गंभीर समस्या असून, या दुर्दैवी घटनांची नैतिक जबाबदारी निश्चित व्हावी, हीच आमची मुख्य मागणी होती. मात्र, विधायक प्रश्न विचारणाऱ्यांचा आवाज ऐकण्याऐवजी आमचे व्यासपीठच हिरावून घेण्यात आले,” अशा शब्दांत त्यांनी आपला रोष व्यक्त केला.
लोकशाहीच्या भवितव्यावर प्रश्नचिन्ह
हँडल बंद झाल्यामुळे लाखो फॉलोअर्सचा संपर्क तुटला असला, तरी विचारांचा लढा सुरूच राहील, असे संकेत त्यांनी दिले आहेत. “केवळ राजीनामा मागितला किंवा प्रशासकीय त्रुटींवर बोट ठेवले म्हणून जर एखाद्याचे विचार मांडण्याचे स्वातंत्र्य हिरावले जात असेल, तर ही कुठली लोकशाही आहे?” असा मूलभूत सवाल त्यांनी उपस्थित केला आहे. या कारवाईमुळे डिजिटल अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर मोठी गदा आली असून, सरकार आणि संबंधित संस्थांनी यावर स्पष्टीकरण देणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले.
‘डिजिटल’ पाळत आणि हॅकिंगचा संशय; ‘CJP’ हँडल बंद होण्यापूर्वी अभिजीत दीपके यांनी व्यक्त केली होती खळबळजनक भीती-
सोशल मीडियावरील ‘कॉक्रोच जनता पार्टी’ (CJP) या लोकप्रिय हँडलवर झालेल्या कारवाईला आता एक वेगळे वळण मिळाले आहे. हे हँडल अधिकृतपणे बंद होण्यापूर्वी, संस्थापक अभिजीत दीपके यांनी आपल्या डिजिटल सुरक्षा यंत्रणेत वारंवार हस्तक्षेप होत असल्याचे नमूद केले होते. सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर सातत्याने येणारे ‘पासवर्ड रीसेट’चे पॉपअप आणि अकाऊंटवर होणारी संभाव्य कारवाई, या बाबींकडे त्यांनी लक्ष वेधले होते.
हॅकिंगचे प्रयत्न आणि लोकप्रियतेचा अडथळा
अभिजीत दीपके यांनी आरोप केला की, गेल्या काही काळापासून त्यांच्या सोशल मीडिया अकाऊंट्सवर अनधिकृतपणे प्रवेश करण्याचे आणि पासवर्ड बदलण्याचे वारंवार प्रयत्न केले जात होते. “आमची सोशल मीडियावरील लोकप्रियता प्रस्थापित राजकीय शक्तींपेक्षा वेगाने वाढत असल्यामुळे, जाणीवपूर्वक आमचे हँडल हॅक करण्याचा प्रयत्न केला जात आहे,” असा दावा त्यांनी केला होता. जर हॅकिंगच्या माध्यमातून ताबा मिळवता आला नाही, तर थेट हँडलवर बंदी आणली जाईल, अशी भीती त्यांनी व्यक्त केली होती आणि दुर्दैवाने काही वेळातच त्यांचे ‘X’ हँडल प्रतिबंधित करण्यात आले.
गुप्तचर संस्थांच्या निगराणीचा दावा
या प्रकरणातील सर्वात धक्कादायक बाब म्हणजे, आपल्या हालचालींवर गुप्तचर यंत्रणांचे (IB व इतर संस्था) बारीक लक्ष असल्याचे दीपके यांनी नमूद केले होते. “महिन्याभरापूर्वीही आमच्यासोबत असाच प्रकार घडला होता. आम्हाला विश्वासार्ह सूत्रांकडून असे समजले आहे की, आमचे कार्य आणि सोशल मीडियावरील आमचा प्रभाव यावर विविध सरकारी संस्था लक्ष ठेवून आहेत,” असे त्यांनी आपल्या प्रतिक्रियेत म्हटले होते. सरकारी संस्थांचा वापर करून सामान्य नागरिकांच्या अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यावर अंकुश ठेवला जात असल्याचा आरोप त्यांनी या निमित्ताने केला.
डिजिटल अधिकारांवर गदा?
हँडल बंद होण्यापूर्वी दीपके यांनी मांडलेली ही भूमिका सध्या चर्चेच्या केंद्रस्थानी आहे. कोणत्याही तांत्रिक कारणाशिवाय किंवा पूर्वसूचनेशिवाय केवळ लोकप्रियतेमुळे आणि प्रखर राजकीय भूमिकेमुळे डिजिटल व्यासपीठ हिरावून घेणे, हे लोकशाहीसाठी पोषक नसल्याचे त्यांनी अधोरेखित केले. प्रशासकीय यंत्रणेचा आणि तांत्रिक साधनांचा गैरवापर करून विरोधकांचा किंवा उपरोधिक टीका करणाऱ्यांचा आवाज दाबला जात असल्याची भावना या निमित्ताने सोशल मीडिया युजर्समध्ये व्यक्त होत आहे.
