Neet Paper Leak : संपूर्ण देशात ‘नीट’ (NEET) परीक्षेतील पेपरफुटी आणि निकालातील कथित गैरप्रकारांमुळे संतापाची लाट उसळलेली असतानाच, लातूर जिल्ह्यातून एक अत्यंत हृदयद्रावक घटना समोर आली आहे. परीक्षेतील अनिश्चितता आणि वाढत्या मानसिक तणावाचा सामना करू न शकल्यामुळे, लातूर तालुक्यातील गोंदेगाव येथील मैथिली अशोक सोनावणे या १८ वर्षीय तरुणीने शेतात गळफास घेऊन आपली जीवनयात्रा संपवली. या घटनेमुळे शैक्षणिक वर्तुळात हळहळ व्यक्त केली जात असून, परीक्षा यंत्रणेतील दोषांमुळे निष्पाप विद्यार्थ्यांचे बळी जात असल्याचा संतप्त सवाल उपस्थित केला जात आहे.
अहोरात्र परिश्रम आणि स्वप्नांचा चक्काचूर-
वैद्यकीय क्षेत्रात प्रवेश मिळवून रुग्णसेवा करण्याचे स्वप्न उराशी बाळगून लाखो विद्यार्थी अनेक वर्षांपासून तयारी करतात. स्वतःला एका खोलीत बंदिस्त करून, सण-उत्सव विसरून दिवसाचे १४ ते १५ तास केवळ अभ्यासाला वाहून घेणारे हे विद्यार्थी प्रचंड मानसिक दबावाखाली असतात. पालकांनी पोटाला चिमटा काढून जमवलेला पैसा आणि विद्यार्थ्यांचा अत्यंत मोलाचा वेळ या परीक्षेसाठी पणाला लागलेला असतो. मात्र, जेव्हा परीक्षेच्या पारदर्शकतेवरच संशय निर्माण होतो, तेव्हा या प्रामाणिक कष्टांचे मूल्य शून्य ठरते.
या व्यवस्थेतील अनागोंदीचा सर्वात भीषण परिणाम आता समोर येत आहे. परीक्षेतील अनिश्चितता आणि निकालातील अनपेक्षित बदलांमुळे अनेक विद्यार्थी नैराश्याच्या (Depression) गर्तेत ढकलले जात आहेत. अशीच एक हृदयद्रावक घटना नुकतीच समोर आली असून, एका गुणवंत विद्यार्थिनीने या मानसिक तणावाला बळी पडत आपली जीवनयात्रा संपवली आहे. ज्या वयात स्वप्नांना पंख फुटायला हवे होते, त्याच वयात या मुलीला मृत्यूला कवटाळावे लागले, ही बाब समाजासाठी अत्यंत लज्जास्पद आणि वेदनादायी आहे.
दोषास्पद यंत्रणा आणि अनुत्तरित प्रश्न
पेपरफुटी किंवा परीक्षेतील घोटाळ्यांमध्ये विद्यार्थ्यांचा कोणताही दोष नसतो. कष्टाने अभ्यास करून परीक्षा देणाऱ्या या विद्यार्थ्यांना व्यवस्थेच्या भ्रष्टाचाराचा फटका का बसावा, हा प्रश्न आज प्रत्येक नागरिक विचारत आहे. “आम्ही प्रामाणिक राहून काय मिळवले?” असा आर्त टाहो आज विद्यार्थी फोडत आहेत. पेपरफुटीची ही साखळी तोडण्यात प्रशासन अपयशी ठरत असल्याने विद्यार्थ्यांच्या मनात भविष्याविषयी भीती आणि असुरक्षिततेची भावना निर्माण झाली आहे.
या दुर्दैवी घटनेनंतर मैथिलीचे वडील अशोक विठ्ठल सोनावणे यांनी पोलिसांत दिलेल्या जबाबात त्यांच्या मुलीची शेवटची वेदना आणि तिची भीती सांगितली आहे.
“बाबा, मी अभ्यास केला, पण आता पुढे काय होईल?” – लातूरमधील त्या दुर्दैवी मुलीचे अखेरचे आर्जव; ‘नीट’मधील गोंधळाने घेतला बळी-
“मी अहोरात्र कष्ट करून अभ्यास केला, परीक्षेत यशही मिळवले; मात्र आता या सर्व गोंधळात माझे भविष्य काय असेल?” हा केविलवाणा प्रश्न विचारणाऱ्या एका १८ वर्षीय महत्त्वाकांक्षी मुलीचा अखेर मृत्यूशी संघर्ष संपला. लातूर जिल्ह्यातील मैथिली अशोक सोनावणे या विद्यार्थिनीने ‘नीट’ (NEET) परीक्षेतील अनिश्चिततेमुळे आलेल्या नैराश्यातून आपली जीवनयात्रा संपवली. आपल्या मुलीला डॉक्टर म्हणून पाहण्याचे स्वप्न उराशी बाळगणाऱ्या अशोक सोनावणे यांच्यावर दुःखाचा डोंगर कोसळला असून, त्यांनी पोलीस जबाबात मैथिलीच्या मनातील घालमेल अत्यंत भावूक शब्दांत मांडली आहे.
जिद्द, चिकाटी आणि डॉक्टर होण्याचे स्वप्न
मैथिली ही एक अत्यंत हुशार आणि अभ्यासू मुलगी होती. नुकत्याच झालेल्या बारावीच्या परीक्षेत तिने ५१.५० टक्के गुण मिळवून यश संपादन केले होते. मात्र, तिचे मुख्य ध्येय वैद्यकीय क्षेत्रात प्रवेश मिळवणे हेच होते. हे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी तिने ‘नीट’ आणि ‘सीईटी’ या दोन्ही परीक्षांसाठी स्वतःला झोकून दिले होते. दिवस-रात्र अभ्यासात मग्न राहून तिने या कठीण परीक्षांची तयारी केली होती. आपल्या कष्टाच्या जोरावर आपण नक्कीच डॉक्टर होऊ, असा विश्वास तिला वाटत होता.
पेपरफुटीच्या बातम्या आणि कोसळलेला आत्मविश्वास
देशभरात गाजत असलेल्या ‘नीट’ पेपरफुटीच्या प्रकरणाने मैथिलीच्या मनावर खोलवर परिणाम केला होता. परीक्षा प्रक्रियेतील घोटाळे उघडकीस येणे, परीक्षा रद्द होण्याच्या चर्चा आणि निकालातील गोंधळ यांमुळे ती प्रचंड अस्वस्थ झाली होती. आपण इतकी मेहनत करूनही जर व्यवस्थेतील भ्रष्टाचारामुळे संधी हिरावली जाणार असेल, तर आपल्या कष्टाला काय अर्थ? या विचाराने तिला ग्रासले होते. गटेगाव पोलीस ठाण्यात दिलेल्या जबाबात तिच्या वडिलांनी सांगितले की, मैथिली मागील काही दिवसांपासून सतत भविष्याच्या चिंतेने व्याकुळ असायची.
अंतिम क्षणी वडिलांशी साधलेला संवाद
अशोक सोनावणे यांनी सांगितल्यानुसार, मैथिली वारंवार त्यांना आपल्या मनातील भीती बोलून दाखवत होती. ती त्यांना म्हणाली होती, “बाबा, मी खूप मनापासून अभ्यास केला, परीक्षेत गुणही चांगले मिळतील; पण आता हे जे काही सुरू आहे, त्यातून पुढे काय होईल? सगळं कसं निभावून जाईल?” तिच्या या प्रश्नांमध्ये केवळ शंका नव्हती, तर एक प्रकारची हतबलता होती. आपल्या मेहनतीवर पाणी फेरले जाईल की काय, या धास्तीने तिच्या डोक्यात सतत विचारांचे चक्र सुरू होते. अखेर याच मानसिक तणावाचा बांध फुटला आणि तिने टोकाचे पाऊल उचलले.
‘नीट’ परीक्षेचा मानसिक दबाव ठरतोय जीवघेणा; कर्नाटकातही विद्यार्थिनीची आत्महत्या-
वैद्यकीय प्रवेश परीक्षेतील (NEET) अनिश्चितता आणि निकालाच्या वाढत्या मानसिक दडपणामुळे देशातील तरुण पिढी टोकाची पावले उचलत असल्याचे विदारक चित्र समोर येत आहे. लातूर जिल्ह्यातील मैथिली सोनावणे या विद्यार्थिनीच्या आत्महत्ये सोबतच, कर्नाटकातील कलबुर्गी येथेही एका गुणवंत विद्यार्थिनीने ‘नीट’च्या तणावातून आपली जीवनयात्रा संपवल्याची धक्कादायक माहिती समोर आली आहे. या दोन्ही घटनांमुळे विद्यार्थ्यांच्या मानसिक आरोग्याचा प्रश्न आता ऐरणीवर आला आहे.
bलातूर जिल्ह्यातील ही दुर्दैवी घटना १६ मे रोजी सकाळी साडेआठच्या सुमारास उघडकीस आली. सकाळी बराच वेळ झाला तरी मैथिली घरात दिसून न आल्याने कुटुंबीयांनी तिची शोधाशोध सुरू केली. अखेर घराशेजारील शेतात गेल्यानंतर काळजाचा थरकाप उडवणारे दृश्य समोर आले. मैथिलीने आपल्याच शेतातील एका कडुलिंबाच्या झाडाला स्कार्फच्या साहाय्याने गळफास लावून घेतला होता.
कुटुंबीयांनी अत्यंत तातडीने तिला खाली उतरवून मुरुड येथील ग्रामीण रुग्णालयात उपचारासाठी नेले; मात्र तिथे पोहोचण्यापूर्वीच तिची प्राणज्योत मालवली होती. डॉक्टरांनी तिला मृत घोषित केल्यानंतर पोलिसांनी घटनास्थळाचा पंचनामा करून मृतदेह शवविच्छेदनासाठी पाठवला. मैथिलीच्या वडिलांनी दिलेल्या जबाबात नमूद केले आहे की, ती परीक्षेच्या निकालावरून प्रचंड तणावाखाली होती, मात्र तिच्या मृत्यूबाबत त्यांना कोणावरही संशय किंवा कोणतीही तक्रार नाही.
कर्नाटकातील भाग्यश्रीचाही दुर्दैवी अंत: ९२ टक्के गुण मिळवूनही नैराश्याचा विळखा-
‘नीट’ परीक्षेच्या तणावाची ही दाहकता केवळ महाराष्ट्रापुरती मर्यादित राहिलेली नाही. कर्नाटकातील कलबुर्गी जिल्ह्यातही एका १८ वर्षीय विद्यार्थिनीने मृत्यूला कवटाळले आहे. भाग्यश्री असे या मृत विद्यार्थिनीचे नाव असून तिने आपल्या राहत्या अपार्टमेंटमध्ये गळफास घेऊन आत्महत्या केली. भाग्यश्री ही अत्यंत कुशाग्र बुद्धिमत्तेची विद्यार्थिनी होती. तिने पीयूसी (बारावी समकक्ष) परीक्षेत ९२ टक्के गुण मिळवून उज्ज्वल यश संपादन केले होते.
नुकतीच तिने ‘नीट-यूजी २०२६’ ही परीक्षा दिली होती. मात्र, परीक्षेतील काठिण्य पातळी आणि त्यानंतर निकालाबाबत निर्माण झालेली साशंकता यामुळे ती गेल्या काही दिवसांपासून मानसिक दबावाखाली होती. प्राथमिक तपासातून असे समोर आले आहे की, वैद्यकीय प्रवेशासाठी लागणाऱ्या गुणांच्या स्पर्धेतून निर्माण झालेल्या नैराश्यामुळेच तिने हे टोकाचे पाऊल उचलले.
विद्यार्थ्यांच्या मानसिक आरोग्यासमोर मोठे आव्हान-
या दोन्ही घटनांनी शिक्षण व्यवस्थेतील त्रुटी आणि विद्यार्थ्यांवरील स्पर्धात्मक परीक्षेचा वाढता बोजा पुन्हा एकदा स्पष्ट केला आहे. एका बाजूला पेपरफुटीसारख्या गंभीर प्रकरणांमुळे व्यवस्थेवरील विश्वास उडत आहे, तर दुसऱ्या बाजूला अपयशाच्या भीतीपोटी तरुण मुले मृत्यूला जवळ करत आहेत.
