FIFA WC 2026 : फिफा विश्वचषक २०२६ च्या ‘गट ह’ (Group H) मधील साखळी सामन्यात फुटबॉल जगताला आजवरच्या इतिहासातील सर्वात धक्कादायक आणि विस्मयकारक निकालांपैकी एक निकाल पाहायला मिळाला. या आंतरराष्ट्रीय महाकुंभाच्या भव्य मंचावर पहिल्यांदाच पदार्पण करणाऱ्या अत्यंत छोट्या केप व्हर्डे संघाने, थेट विजेतेपदाचा प्रबळ दावेदार आणि ‘युरो २०२४’ चा चॅम्पियन असलेल्या बलाढ्य स्पेन संघाला ०-० अशा बरोबरीवर रोखले. या ऐतिहासिक निकालासह या छोट्या आफ्रिकन देशाने विश्वचषकाच्या इतिहासात आपला पहिलावहिला अधिकृत गुण (Point) कमावून सुवर्ण अक्षरांनी नवा इतिहास लिहिला. केप व्हर्डेच्या या अभूतपूर्व आणि अद्भूत कामगिरीचे संपूर्ण श्रेय संघाचा कर्णधार आणि ४० वर्षीय अनुभवी गोलरक्षक व्होझिन्या याला जाते, ज्याने मैदानात जणू भिंत बनून स्पेनच्या सर्व आक्रमणांना चक्काचूर केले.
कोण आहे हा जागतिक फुटबॉलचा नवा तारा ‘व्होझिन्या’?
या ऐतिहासिक सामन्यापूर्वी, म्हणजेच सोमवारपर्यंत व्होझिन्या हे नाव केवळ केप व्हर्डे आणि पोर्तुगीज क्लब फुटबॉलच्या चाहत्यांपुरतेच मर्यादित होते. मात्र, जागतिक क्रमवारीत बलाढ्य स्थानी असलेल्या स्पेनविरुद्धच्या ९० मिनिटांच्या खेळानंतर व्होझिन्या हे नाव एका रात्रीत संपूर्ण जगभरातील फुटबॉलप्रेमींच्या तोंडी आले. या सामन्यात त्याने स्पेनच्या खेळाडूंनी केलेले तब्बल सात अत्यंत अचूक आणि वेगवान गोलचे प्रयत्न (Saves) हाणून पाडले. त्याच्या या अफाट कौशल्यामुळे आणि अचल संयमामुळे सोशल मीडियावर त्याची लोकप्रियता रॉकेटच्या वेगाने वाढली. केवळ एका सामन्यानंतर व्होझिन्याच्या सोशल मीडियावरील फॉलोअर्सची संख्या ५० हजारांवरून थेट ५ मिलियन (५० लाख) वर पोहोचली असून, तो या विश्वचषकातील सर्वात मोठा आणि लोकप्रिय ‘स्टार’ म्हणून उदयास आला आहे.
केप व्हर्डे मधील मिंडेलो येथे जन्मलेल्या व्होझिन्याचे मूळ नाव ‘जोसिमार जोसे एव्होरा डायस’ असे आहे. त्याचा जागतिक फुटबॉलमधील इथपर्यंतचा प्रवास अत्यंत खडतर आणि संघर्षाने भरलेला राहिलेला आहे. जगातील इतर प्रख्यात फुटबॉल स्टार्सप्रमाणे त्याला सुरुवातीला कधीही मोठ्या प्रमाणावर प्रकाशझोतात किंवा ग्लॅमरमध्ये राहण्याची संधी मिळाली नाही. त्याने आपली व्यावसायिक कारकीर्द घडवण्यासाठी केप व्हर्डेसह मोल्डोव्हा, रोमानिया, सायप्रस आणि पोर्तुगालमधील विविध स्थानिक व व्यावसायिक क्लब्सकडून खेळत प्रचंड घाम गाळला. सध्या तो पोर्तुगालमधील ‘जी. डी. चावेस’ (G.D. Chaves) या क्लबचे प्रतिनिधित्व करतो.
सामन्याचा थरार: स्पेनच्या चक्रव्यूहाला व्होझिन्याचा अजोड प्रतिकार
‘गट ह’ मधील या सामन्यात सुरुवातीपासूनच अपेक्षेप्रमाणे स्पेनच्या संघाने चेंडूवर (Ball Possession) पूर्ण नियंत्रण राखत सामन्यावर आपले वर्चस्व प्रस्थापित केले होते. स्पॅनिश आक्रमकांनी केप व्हर्डेच्या गोलपोस्टवर एकामागून एक अनेक जीवघेणे हल्ले चढवले. पहिल्या सत्राच्या उत्तरार्धात स्पेनच्या फेरान टोरेस याने जवळून मारलेला एक वेगवान फटका गोलपोस्टच्या क्रॉसबारला लागून परतला. त्यानंतर मिळालेल्या रिबाऊंडवर मायकल ओयारझाबाल याने अत्यंत चपळाईने हेडद्वारे गोल करण्याचा प्रयत्न केला, मात्र चाळीस वर्षीय व्होझिन्याने हवेत अद्भुत झेप घेत तो चेंडू गोल लाईनच्या वरून बाहेर ढकलून दिला.
सामन्यातील महत्त्वाचे वळण: दुसऱ्या सत्रातही स्पेनने आपला दबाव आणखी वाढवला. स्पेनच्या व्यवस्थापनाने अखेरच्या काळात त्यांचा युवा सुपरस्टार लामिने यामल यालाही मैदानात उतरवून विजयासाठी सर्वस्व पणाला लावले. एमरिक लापोर्ट आणि फेरान टोरेस यांनी गोल करण्याचे अनेक प्रयत्न केले, परंतु व्होझिन्याच्या अभेद्य बचावासमोर स्पेनचे सर्व डावपेच अपयशी ठरले. सामना संपेपर्यंत व्होझिन्याने एकूण ७ अधिकृत ‘गोल्स’चे रक्षण केले, जी या स्पर्धेतील आतापर्यंतची सर्वोत्तम वैयक्तिक कामगिरी मानली जात आहे.
वयाच्या ४० व्या वर्षी पदार्पण करत रचला अनोखा विक्रम
स्पेनविरुद्ध मिळवलेली ही ऐतिहासिक बरोबरी केवळ केप व्हर्डे या देशासाठीच नव्हे, तर वैयक्तिकरित्या व्होझिन्यासाठी देखील एका मोठ्या विक्रमाची साक्ष देणारी ठरली. वयाच्या ४० व्या वर्षी फिफा विश्वचषकासारख्या सर्वोच्च मंचावर पदार्पण करून त्याने फुटबॉलच्या इतिहासात आपले नाव अजरामर केले आहे. विश्वचषकाच्या इतिहासात पदार्पण करणारा तो जगातील ‘दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात वयोवृद्ध खेळाडू’ ठरला आहे. या यादीत अव्वल स्थानी इजिप्तचे दिग्गज गोलरक्षक ‘एस्साम अल-हदारी’ आहेत, ज्यांनी २०१८ च्या रशिया विश्वचषकात वयाच्या ४५ व्या वर्षी खेळण्याचा बहुमान मिळवला होता.
