Who was ‘Mowgli Girl’?: सुमारे ९ वर्षांपूर्वी उत्तर प्रदेशच्या जंगलात मानवी वस्तीपासून पूर्णपणे दूर, प्राण्यांसारखे जीवन जगणारी एक चिमुरडी सापडली होती. संपूर्ण देशासाठी ती फक्त एक ‘मोगली गर्ल’ होती. पण या ओळखीच्या मागे ‘अहसास’ नावाची एक मुलगी होती, जिच्या सुटका आणि पुनर्वसनाचा प्रवास अत्यंत भावूक करणारा होता. याच १८ वर्षांच्या अहसासचा लखनौमधील रुग्णालयात उपचारादरम्यान मृत्यू झाला आहे.
लखनौच्या डॉ. राम मनोहर लोहिया इन्स्टिट्यूट ऑफ मेडिकल सायन्सेसमध्ये १५ जून २०२६ रोजी तिने अंतिम श्वास घेतला. शवविच्छेदन अहवालानुसार, फुफ्फुसाच्या आजारामुळे निर्माण झालेल्या सेप्टीसेमिया या संसर्गामुळे तिचा मृत्यू झाल्याचे समोर आले आहे.
नक्की कोण होती ही ‘मोगली गर्ल’?
अहसास जानेवारी २०१७ मध्ये पहिल्यांदा जगासमोर आली, जेव्हा ती बहराइच जिल्ह्यातील कतरनियाघाट वन्यजीव अभयारण्याच्या मोतीपूर रेंजमधील एका रस्त्यावर भटकताना सापडली होती:
- प्राण्यांसारखे वर्तन: जेव्हा ती सापडली तेव्हा तिचा मानवी समाजाशी कोणताही संबंध नव्हता. ती दोन्ही हात आणि पायांवर प्राण्यांसारखी चालायची, माणसांना पाहून पळून जायची आणि कपडे घालण्यास नकार द्यायची.
- ती बोलू शकत नव्हती, केवळ ओरडून आणि हातांच्या इशाऱ्यांनी संवाद साधायचा प्रयत्न करायची. तिच्या याच सवयींमुळे लोकांनी तिची तुलना रुडयार्ड किपलिंगच्या ‘मोगली’ या काल्पनिक पात्राशी केली.
- नवे नाव अन् नवी ओळख: सुटकेनंतर सुरुवातीला तिचे नाव ‘पूजा’ ठेवण्यात आले होते. पुढे तिचे नाव बदलून ‘अहसास’ करण्यात आले आणि तिला लखनौ येथील बालगृहात पाठवण्यात आले, जिथे तिने तिचे उर्वरित आयुष्य व्यतीत केले.
पुनर्वसनाचा खडतर प्रवास आणि ‘अम्मा’ची माया
बालगृहाचे अध्यक्ष सुरेश सिंग धापोला यांनी सांगितले की, अनेक वर्षांचे वैद्यकीय उपचार, प्रेम आणि काळजी यामुळे अहसासच्या वर्तनात हळूहळू बदल झाला होता. ती मानवी वातावरणात राहण्यास शिकली होती. ती कपडे घालू लागली होती आणि स्वतःची काळजी घेणाऱ्या कर्मचाऱ्यांना ओळखू लागली होती.
तिचे सर्वात जवळचे नाते तिची केअरटेकर राणी हिच्याशी जोडले गेले होते, जिचा ती प्रेमाने ‘अम्मा’ म्हणून उल्लेख करायची. अहसासच्या जाण्याने राणी अत्यंत भावूक झाल्या असून, “ती मला अम्मा म्हणायची, ती पूर्ण बरी होईल अशी मला आशा होती, पण आता फक्त तिच्या आठवणी उरल्या आहेत,” अशा भावना त्यांनी व्यक्त केल्या.
मेंदूचा अपूर्ण विकास आणि आरोग्याची आव्हाने
अनेक वर्षांच्या प्रयत्नांनंतरही अहसासच्या प्रकृतीत पूर्ण सुधारणा होऊ शकली नव्हती. डॉक्टरांच्या मते, तिच्या मेंदूचा विकास पूर्णपणे खुंटला होता, ज्यामुळे ती बौद्धिकदृष्ट्या अक्षम होती. तसेच तिला वारंवार अपस्माराचे (फिट्स) झटके येत असत, ज्यावर उपचार सुरू होते.
जूनच्या सुरुवातीला प्रकृती बिघडल्याने तिला रुग्णालयात दाखल करण्यात आले होते. ११ जून रोजी प्रकृती सुधारल्याने तिला डिस्चार्ज मिळाला, मात्र १५ जून रोजी पुन्हा प्रकृती खालावल्याने तिला रुग्णालयात नेण्यात आले, तिथे पोहोचताच डॉक्टरांनी तिला मृत घोषित केले. एका अद्भूत आणि आव्हानात्मक प्रवासाचा अशा प्रकारे दुःखाद अंत झाला.
