US Iran Conflict: आखाती देशामध्ये अमेरिका आणि इराणमधील संघर्ष आता अत्यंत धोकादायक वळणावर पोहोचला आहे. जॉर्डनमध्ये इराणकडून झालेल्या बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन हल्ल्यात अमेरिकेचे 2 सैनिक ठार झाल्यानंतर वॉशिंग्टनने मोठी लष्करी कारवाई केली आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या थेट आदेशानंतर अमेरिकन सेंट्रल कमांडने रविवारी पहाटे इराणच्या विविध तळांवर भीषण हवाई हल्ले सुरू केले आहेत.
या संघर्षात अमेरिकेचा आणखी 1 सैनिक अद्याप बेपत्ता असून 4 सैनिक जखमी झाले आहेत. इराणसोबत सुरू असलेल्या वादात पहिल्यांदाच अमेरिकन सैनिकांना आपला जीव गमवावा लागल्याने अमेरिकेचे संरक्षण मंत्री पीट हेगसेथ यांनी संताप व्यक्त केला असून, सैनिकांचे हे बलिदान अमेरिकेचा इरादा अधिक मजबूत करेल, असा इशारा दिला आहे.
स्ट्रेट ऑफ हॉर्मुझ आणि आयआरजीसीच्या तळांना बनवले लक्ष्य
अमेरिकन लष्कराने या कारवाईचे उद्दिष्ट स्पष्ट करताना खालील माहिती दिली आहे:
- हॉर्मुझची सुरक्षा: हे हल्ले प्रामुख्याने ‘स्ट्रेट ऑफ हॉर्मुझ’ या आंतरराष्ट्रीय सागरी व्यापारी मार्गावरील इराणचा धोका कमी करण्यासाठी करण्यात आले आहेत. या मार्गावरून जगातील एकूण तेल पुरवठ्याचा 1 तृतीयांश भाग जातो.
- आयआरजीसीवर कारवाई: जॉर्डनमध्ये अमेरिकन सैनिकांवर हल्ला करणाऱ्या इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्स (IRGC) च्या दलांना चोख प्रत्युत्तर देणे आणि त्यांची क्षमता संपवणे हा या मोहिमेचा मुख्य हेतू आहे.
- इराणमधील नुकसान: इराणच्या मेहर न्यूज एजन्सीनुसार, अमेरिकेने सिरीक हा दक्षिण किनारपट्टीचा भाग, हाजीआबाद आणि क्युशम बेट या भागांवर क्षेपणास्त्रे डागली आहेत. मात्र, यामध्ये अद्याप कोणत्याही जीवितहानीचे वृत्त नाही.
इराणकडून ‘अविस्मरणीय धडा’ शिकवण्याची धमकी; युद्ध पेटण्याची भीती
गेल्या आठवड्यात झालेला युद्धविराम करार मोडीत निघाल्यानंतर दोन्ही देशांनी एकमेकांवर हल्ले वाढवले आहेत. इराणचे सर्वोच्च नेते मोजताबा खमेनी यांनी शनिवारी वॉशिंग्टनला इशारा दिला की, अमेरिका आणि त्यांच्या मित्रदेशांना इराणकडून असा ‘अविस्मरणीय धडा’ मिळेल जो ते कधीही विसरणार नाहीत.
खमेनी यांनी अमेरिकेवर दोन्ही देशांमधील कराराचे वारंवार उल्लंघन केल्याचा आरोप केला असून, राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांची स्वाक्षरी पूर्णपणे मूल्यहीन आणि विश्वासार्हता नसलेली आहे, असे म्हटले आहे. इराणच्या संसदेच्या राष्ट्रीय सुरक्षा आयोगाचे प्रमुख इब्राहिम अझीझी यांनीही दावा केला आहे की, जर अमेरिकन सैन्याला खमेनी यांच्या इशाऱ्याची तीव्रता समजली, तर ते एक सेकंदही न घालवता पळ काढतील.
आंतरराष्ट्रीय स्तरावर चिंता; यूएईचे शांततेचे आवाहन
अमेरिका आणि इराणमधील या ताज्या संघर्षावरून जागतिक पातळीवर गंभीर चिंता व्यक्त केली जात आहे:
मुत्सद्देगिरीवर भर: कोणत्याही परिस्थितीत नागरी पायाभूत सुविधांवर होणारे हल्ले खपवून घेतले जाणार नाहीत, असे सांगत यूएईने दोन्ही बाजूंना चर्चा आणि वाटाघाटींच्या टेबलावर परत येण्याची विनंती केली आहे.
आरोपांची मालिका: इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते इस्माईल बघाई यांनी आरोप केला आहे की, अमेरिका या महत्त्वाच्या सागरी जलमार्गावर स्वतःचे नियंत्रण मिळवण्याचा प्रयत्न करत आहे. याउलट, इराण आंतरराष्ट्रीय जहाजांवर दबाव आणत असल्याचे अमेरिकेचे म्हणणे आहे.
यूएईची भूमिका: संयुक्त अरब अमिरातीने (UAE) शनिवारी या वाढत्या संघर्षावर तीव्र चिंता व्यक्त करत हा हिंसाचार त्वरित थांबवण्याचे आवाहन केले आहे.
