Cockroach Janata Party : सध्या देशाच्या राजकीय आणि सामाजिक पटलावर ‘कॉकरोच जनता पार्टी’ या उपरोधिक किंवा नव्याने चर्चेत आलेल्या संघटनेने नागरिकांचे आणि राजकीय विश्लेषकांचे लक्ष वेधून घेतले आहे. सर्वत्र या पक्षाची आणि त्यांच्या अनोख्या ध्येयधोरणांची जोरदार चर्चा सुरू असल्याचे पाहायला मिळत आहे. आपल्या या वाढत्या प्रभावाचा विस्तार करण्यासाठी आणि पक्षाची भूमिका लोकांपर्यंत अधिक प्रभावीपणे पोहोचवण्यासाठी या पक्षाने आता संघटनात्मक पातळीवर मोठे पाऊल उचलले आहे.आपली बाजू मांडण्यासाठी आणि विविध माध्यमांमध्ये पक्षाचे अधिकृत मत व्यक्त करण्यासाठी पक्षाच्या वरिष्ठ स्तरावरून तीन नव्या प्रवक्त्यांची (Spokespersons) अधिकृत नियुक्ती करण्यात आली आहे. हे तीनही नवनियुक्त प्रवक्ते आगामी काळात पक्षाच्या विविध मोहिमा, जनसंपर्क आणि जाहीर सभांमध्ये पक्षाचे प्रतिनिधित्व करताना दिसणार आहेत.कोणत्याही राजकीय किंवा सामाजिक चळवळीत प्रवक्त्यांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असते. त्यामुळेच या पक्षाने आपल्या तीन प्रवक्त्यांच्या खांद्यावर ही मोठी जबाबदारी सोपवली आहे.
ज्येष्ठ पत्रकार सौरव दास यांची महत्त्वपूर्ण घोषणा; सामाजिक आणि न्यायिक क्षेत्रातील योगदानाची दखल-
प्रदीर्घ अनुभव आणि निष्पक्ष पत्रकारितेसाठी सुपरिचित असलेले पत्रकार सौरव दास यांच्या आगामी वाटचालीसंदर्भात नुकतीच एक महत्त्वपूर्ण घोषणा करण्यात आली आहे. सौरव दास यांना पत्रकारिता क्षेत्राचा प्रदीर्घ आणि दांडगा अनुभव असून, विशेषतः कायदेशीर बाबी, न्यायव्यवस्था आणि ज्वलंत सामाजिक विषय यांवर त्यांनी आजवर केलेले वृत्तांकन अत्यंत मार्गदर्शक ठरले आहे. गुंतागुंतीचे न्यायालयीन खटले आणि सामाजिक समस्या अत्यंत सोप्या व निर्भीड भाषेत जनतेसमोर मांडण्यात त्यांचा हातखंडा मानला जातो.केवळ पत्रकारितेपुरतेच मर्यादित न राहता, सामाजिक जाणिवांच्या कक्षा रुंदावण्यातही त्यांनी नेहमीच सक्रिय भूमिका घेतली आहे. गेल्या वर्षी, म्हणजेच नोव्हेंबर २०२५ मध्ये, देशाची राजधानी असलेल्या नवी दिल्लीतील ऐतिहासिक ‘इंडिया गेट’ येथे वाढत्या प्रदूषणाविरोधात एका भव्य जनआंदोलनाचे आयोजन करण्यात आले होते. संपूर्ण देशाचे लक्ष वेधून घेणाऱ्या या पर्यावरणपूरक आंदोलनाच्या यशस्वी नियोजनात आणि ते प्रभावीपणे संघटित करण्यात सौरव दास यांनी अत्यंत महत्त्वपूर्ण व अग्रगण्य भूमिका बजावली होती.
कोरोना काळात पारदर्शकतेसाठी महत्वपूर्ण लढा; सौरव दास यांच्या प्रयत्नांमुळे केंद्रीय माहिती आयोगाकडून अपिलांची जलद सुनावणी-
माहितीचा अधिकार आणि सामाजिक पारदर्शकतेसाठी अविरत संघर्ष करणारे ज्येष्ठ पत्रकार सौरव दास यांनी कोरोना (COVID-19) महामारीच्या अत्यंत कठीण आणि संकटाच्या काळात देशातील जनतेला वेळेत अचूक माहिती मिळावी म्हणून एक महत्त्वपूर्ण कायदेशीर लढा दिला होता. त्यांच्या या विशेष प्रयत्नांची माहिती नुकतीच समोर आली असून, महामारीच्या काळात त्यांनी केलेले कार्य अत्यंत दिशादर्शक ठरले आहे.कोरोना संकट काळात आरोग्य यंत्रणा, वैद्यकीय सुविधा, औषध पुरवठा आणि शासकीय उपाययोजनांविषयीची माहिती सर्वसामान्यांना वेळेत मिळणे हा त्यांच्या जीवन-मरणाचा प्रश्न बनला होता. अशा अत्यंत संवेदनशील परिस्थितीत, महामारीशी संबंधित तात्कालिक व तातडीच्या माहितीच्या मागण्या करणाऱ्या अनेक अपिलांवर (RTI Appeals) केंद्रीय माहिती आयोगाकडे (Central Information Commission – CIC) सुनावणी होणे प्रलंबित होते. ही गंभीर समस्या ओळखून सौरव दास यांनी थेट राज्य उच्च न्यायालयात (High Court) एका याचिकेद्वारे हस्तक्षेप केला.त्यांच्या या अत्यंत समयसूचक आणि प्रभावी हस्तक्षेपामुळे उच्च न्यायालयाने परिस्थितीचे गांभीर्य लक्षात घेतले. परिणामी, केंद्रीय माहिती आयोगाला (CIC) कोरोना महामारीशी संबंधित सर्व तातडीच्या अपिलांवर जलद गतीने (Fast-track) सुनावणी घेण्याचे कायदेशीर आदेश जारी झाले. सौरव दास यांच्या या कायदेशीर लढ्यामुळे प्रशासकीय पातळीवरील दिरंगाई दूर झाली आणि अत्यंत महत्त्वाचा डेटा तसेच शासकीय माहिती जनतेला वेळेत उपलब्ध होण्याचा मार्ग मोकळा झाला.
पत्रकार सौरव दास यांच्या बहुप्रतीक्षित पहिल्या पुस्तकाची घोषणा; ‘न्यायव्यवस्थेची भूमिका’ या संवेदनशील विषयावर टाकणार प्रकाश-
कायदेविषयक आणि सामाजिक मुद्द्यांवर प्रदीर्घ काळ निर्भीड पत्रकारिता केल्यानंतर, ज्येष्ठ पत्रकार सौरव दास आता लेखक म्हणून साहित्य जगतात पदार्पण करत आहेत. त्यांच्या पहिल्यावहिल्या आणि बहुप्रतीक्षित पुस्तकाचे लेखन सध्या अंतिम टप्प्यात असून, या पुस्तकाच्या विषयाने आतापासूनच राजकीय आणि कायदेशीर वर्तुळात मोठी उत्सुकता निर्माण केली आहे.सौरव दास यांच्या या आगामी पहिल्या पुस्तकाचे शीर्षक “कमप्लीसिट सायलेन्स: द कोर्ट्स रोल इन इंडियाज क्वायट सफरिंग” (Complicit Silence: The Court’s Role in India’s Quiet Suffering) असे आहे. या पुस्तकाच्या शीर्षकातूनच त्याचा गांभीर्यपूर्वक आशय स्पष्ट होतो. भारताच्या सद्यकालीन सामाजिक आणि राजकीय परिस्थितीत सर्वसामान्यांना सहन कराव्या लागणाऱ्या मूक यातना, संघर्ष आणि यामध्ये देशातील सर्वोच्च न्यायव्यवस्थेची किंवा न्यायालयांची नेमकी काय भूमिका राहिली आहे, याचे सखोल व विश्लेषणात्मक चित्रण या पुस्तकात करण्यात आले आहे.आजवरच्या आपल्या पत्रकारितेच्या अनुभवाचा आणि न्यायालयीन कामकाजाच्या जवळून केलेल्या निरीक्षणाचा वापर करून त्यांनी हे पुस्तक संकलित केले आहे. अनेक महत्त्वाच्या घटनांमध्ये न्यायालयांचे मौन किंवा विलंबाने घेतलेले निर्णय हे सर्वसामान्यांच्या दुःखाला कसे कारणीभूत ठरले, यावर प्रकाश टाकणारा हा एक धाडसी दस्तऐवज असणार आहे.
बहुआयामी व्यक्तिमत्त्व असलेल्या दहिया यांचा पक्षात प्रवेश; राजकीय विश्लेषक, लेखक अन् दिग्दर्शक म्हणून मोठी ओळख-
संबंधित राजकीय पक्षाकडून आगामी काळातील नियोजनाच्या पार्श्वभूमीवर एका विशेष नावाची घोषणा करण्यात आली असून, पक्षाने दहिया यांच्या बहुआयामी कौशल्याचा आणि अनुभवाचा सविस्तर परिचय करून दिला आहे. पक्षाने स्पष्ट केल्यानुसार, दहिया हे एक प्रगल्भ राजकीय अभ्यासक (संशोधक), ख्यातनाम लेखक आणि चित्रपट दिग्दर्शक म्हणून ओळखले जातात. त्यांनी डिजिटल माध्यमातही आपले मोठे योगदान दिले असून, अनेक नामांकित यूट्युब क्रिएटर्ससाठी (YouTube Creators) दर्जेदार संशोधन आणि मजकूर निर्मितीचे (Content Development) काम यशस्वीरीत्या सांभाळले आहे.दहिया यांच्या शैक्षणिक आणि साहित्यिक पार्श्वभूमीचा विचार केल्यास, त्यांनी देशातील प्रतिष्ठित ‘दिल्ली टेक्नॉलॉजिकल युनिव्हर्सिटी’ (Delhi Technological University) येथून आपले पदवी शिक्षण पूर्ण केले आहे. तांत्रिक शिक्षण घेतलेले असूनही साहित्याची प्रचंड आवड असल्यामुळे त्यांनी ग्रंथलेखनात आपले नशीब आजमावले. त्यांनी लिहिलेली ‘पावर ऑफ युनिव्हर्स’ (Power of Universe) आणि ‘टू हेल विथ दॅट जॉब’ (To Hell With That Job) ही पुस्तके वाचक वर्गात विशेष चर्चेत राहिली आहेत. त्यांच्या या पुस्तकांमधून त्यांचे वैचारिक प्रगल्भत्व आणि जीवनाकडे पाहण्याचा वेगळा दृष्टिकोन दिसून येतो.केवळ साहित्यापुरते मर्यादित न राहता, त्यांनी चित्रपट सृष्टीतही आपल्या दिग्दर्शनाची चुणूक दाखवली आहे. प्रादेशिक चित्रपटसृष्टी समृद्ध करण्यात त्यांचा मोठा वाटा असून, त्यांनी ‘दरारें’ (Dararen) आणि ‘ओपरी पराई’ (Opri Parai) या प्रसिद्ध हरियाणवी चित्रपटांचे कथालेखन आणि दिग्दर्शन केले आहे.
आयआयटी आणि लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्सचे माजी विद्यार्थी ‘आशुतोष रांका’ यांचा जाहीर प्रवेश; जयपूरमधील सामाजिक कार्यात मोठे योगदान-
संबंधित राजकीय पक्षाने आपल्या आगामी उपक्रमांची माहिती देताना ‘रांका’ यांच्या उच्चशिक्षित आणि अनुभवी व्यक्तिमत्त्वाची अधिकृत घोषणा केली आहे. रांका हे अत्यंत उच्चविद्याविभूषित असून त्यांची शैक्षणिक आणि व्यावसायिक पार्श्वभूमी अत्यंत थक्क करणारी आहे. त्यांनी देशातील अग्रगण्य तंत्रज्ञान संस्था असलेल्या ‘इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी’ (IIT) कानपूर येथून आपले उच्च शिक्षण पूर्ण केले. त्यानंतर, अर्थशास्त्र आणि जागतिक धोरणांचा सखोल अभ्यास करण्यासाठी त्यांनी लंडनमधील जगप्रसिद्ध ‘लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स’ (LSE) मधून पदवी संपादन केली. शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर त्यांनी लंडनमध्येच जागतिक स्तरावरील नामांकित सल्लागार कंपनी ‘मॅककिन्से अँड कंपनी’ (McKinsey & Company) सोबत काम करत कॉर्पोरेट जगतात आपला मोलाचा अनुभव गाठला.परदेशात यशाचे शिखर सर केल्यानंतर, देशसेवेच्या आणि समाजकार्याच्या ओढीने रांका गेल्या वर्षी भारतात परतले. मायदेशी परतल्यापासून त्यांनी राजस्थानमधील जयपूर शहराला आपली कर्मभूमी बनवले असून, तेथील स्थानिक जनतेच्या कल्याणासाठी अनेक सार्वजनिक आणि सामाजिक उपक्रमांमध्ये स्वतःला सक्रियपणे झोकून दिले आहे. विशेषतः पर्यावरण संरक्षण, शिक्षण क्षेत्रातील सुधारणा आणि युवा कल्याण यांसारख्या अत्यंत संवेदनशील व महत्त्वाच्या विषयांवर त्यांनी जयपूरमध्ये विविध मोहिमा आणि जनआंदोलने उभारली आहेत.युवकांच्या हक्कांसाठी लढणारे खंदे कार्यकर्ते म्हणून अल्पावधीतच त्यांनी आपली ओळख निर्माण केली आहे. देशभरात गाजलेल्या ‘नीट’ (NEET) प्रवेश परीक्षेच्या कथित पेपरफुटी प्रकरणाशी संबंधित वाद आणि गोंधळानंतर, जयपूरमधील विद्यार्थ्यांना न्याय मिळवून देण्यासाठी आणि पारदर्शकतेची मागणी करण्यासाठी रांका यांनी विविध आंदोलनांचे व मोहिमांचे यशस्वी नेतृत्व केले होते.
केंद्रीय शिक्षणमंत्र्यांच्या राजीनाम्यासाठी दिल्लीत भव्य निदर्शनांची हाक; ६ जूनच्या आंदोलनात सोनम वांगचुकही होणार सहभागी-
नीट’ (NEET) प्रवेश परीक्षेतील कथित पेपरफुटी प्रकरण आणि केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळाच्या (CBSE) कार्यपद्धतीतील गंभीर त्रुटींवरून देशातील शैक्षणिक वर्तुळात तीव्र संतापाची लाट उसळली आहे. या पार्श्वभूमीवर, सामाजिक कार्यकर्ते दिपके यांनी देशाची राजधानी नवी दिल्ली येथे एक भव्य आणि शांततापूर्ण आंदोलन (निदर्शन) आयोजित करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या आंदोलनाच्या माध्यमातून ‘नीट’ परीक्षा घोटाळा आणि ‘सीबीएसई’च्या परीक्षा प्रणालीतील ढिसाळ कारभाराची नैतिक जबाबदारी स्वीकारून केंद्रीय शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांनी आपल्या पदाचा त्वरित राजीनामा द्यावा, अशी आग्रही मागणी करण्यात येणार आहे.या आंदोलनाला आता राष्ट्रीय स्तरावरून देखील मोठे पाठबळ मिळताना दिसत आहे. देशातील ख्यातनाम शिक्षणतज्ज्ञ, पर्यावरणवादी आणि लडाखचे प्रसिद्ध आंदोलक सोनम वांगचुक यांनी या आंदोलनाला आपला जाहीर पाठिंबा दर्शवला आहे. केंद्रीय शिक्षणमंत्र्यांनी जर ६ जूनपूर्वी आपल्या पदाचा राजीनामा दिला नाही, तर ६ जून रोजी दिल्लीत होणाऱ्या या जाहीर निषेध आंदोलनात आपण स्वतः सक्रियपणे सहभागी होणार असल्याचे सोनम वांगचुक यांनी स्पष्ट केले आहे.सोनम वांगचुक यांच्या या भूमिकेमुळे या आंदोलनाला आता विशेष राष्ट्रीय महत्त्व प्राप्त झाले आहे. लाखो विद्यार्थ्यांचे भविष्य आणि देशाच्या शैक्षणिक व्यवस्थेची विश्वासार्हता धोक्यात आली असताना, केंद्र सरकारने यावर ठोस पावले उचलणे गरजेचे आहे, असे मत आंदोलकांकडून व्यक्त केले जात आहे.
केंद्रीय शिक्षणमंत्र्यांच्या राजीनाम्यासाठी ६ जूनच्या आंदोलनात सोनम वांगचुक उतरणार; देशातील शिक्षण व्यवस्थेवर व्यक्त केली चिंता-
देशातील अग्रगण्य शिक्षण सुधारक आणि विख्यात पर्यावरणवादी कार्यकर्ते सोनम वांगचुक यांनी मंगळवारी एक अत्यंत महत्त्वपूर्ण घोषणा केली आहे. ‘नीट’ (NEET) आणि ‘सीबीएसई’ (CBSE) परीक्षांमधील कथित गैरव्यवहारांच्या पार्श्वभूमीवर, त्यांनी केंद्रीय शिक्षणमंत्री धर्मेंद्र प्रधान यांच्या राजीनाम्याची मागणी केली आहे. शिक्षणमंत्र्यांनी जर येत्या ५ जूनपर्यंत आपल्या पदाचा राजीनामा दिला नाही, तर ६ जून रोजी देशाची राजधानी नवी दिल्ली येथे आयोजित करण्यात येणाऱ्या भव्य निषेध आंदोलनात आपण स्वतः सक्रियपणे सहभागी होणार असल्याचे वांगचुक यांनी स्पष्ट केले आहे.आपल्या या भूमिकेविषयी अधिक स्पष्टता देताना सोनम वांगचुक यांनी सांगितले की, हा निर्णय केवळ एखाद्या तात्कालिक घटनेपुरता मर्यादित नसून, संपूर्ण देशातील सद्यकालीन शिक्षण व्यवस्थेची ढासळती स्थिती आणि देशभरात लागू केल्या जाणाऱ्या शिक्षण सुधारणांच्या परिणामकारकतेविषयी निर्माण झालेल्या व्यापक चिंतांमुळे त्यांनी हा पवित्रा घेतला आहे. देशातील शिक्षण प्रणालीत आमूलाग्र आणि पारदर्शक सुधारणा होण्याची नितांत गरज असल्याचे मत त्यांनी व्यक्त केले.सोशल मीडियावर विद्यार्थ्यांचा अभूतपूर्व प्रतिसादया संपूर्ण आंदोलनाचे आणि विद्यार्थ्यांच्या मागण्यांचे नेतृत्व करणाऱ्या संबंधित तरुण संघटनेची स्थापना अवघ्या गेल्या महिन्यात झाली असली, तरी अत्यंत अल्प कालावधीत या संघटनेने सोशल मीडियावर, विशेषतः विद्यार्थी आणि तरुण वर्गामध्ये प्रचंड लोकप्रियता मिळवली आहे. शिक्षण क्षेत्रातील सुधारणा आणि युवकांच्या ज्वलंत प्रश्नांना वाचा फोडणारे एक हक्काचे व्यासपीठ म्हणून ही संघटना वेगाने उदयास आली आहे. या व्यासपीठाच्या लोकप्रियतेचा अंदाज यावरूनच लावता येतो की, इन्स्टाग्रामवर (Instagram) या चळवळीला तब्बल २.२ कोटींहून (२२ दशलक्ष) अधिक तरुण फॉलो करत आहेत.
