Trinamool Congress Crisis : पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणुकीतील पराभवानंतर तृणमूल काँग्रेसमधील (टीएमसी) अंतर्गत बंडखोरी आता अत्यंत टोकाच्या भूमिकेपर्यंत पोहोचली आहे. आमदारांच्या बंडानंतर आता संसदेतही पक्षाला मोठा फटका बसला असून, खासदार देखील ममता बॅनर्जी यांची साथ सोडण्याच्या तयारीत आहेत. तृणमूल काँग्रेसचे अत्यंत ज्येष्ठ नेते आणि राज्यसभेचे खासदार सुखेंदू शेखर रॉय यांनी आपल्या खासदारकीसह पक्षाच्या प्राथमिक सदस्यत्वाचा राजीनामा देऊन राजकीय वर्तुळात खळबळ उडवून दिली आहे. सुखेंदू शेखर रॉय यांनी राजीनामा दिल्यानंतर तातडीने पक्षाच्या सुमारे २० लोकसभा खासदारांसोबत एक अत्यंत गुप्त बैठक घेतली. या गुप्त बैठकीचे छायाचित्रही आता उघड झाले असून, त्यामध्ये खासदार शर्मिला सरकार, प्रसून बॅनर्जी, कालीपदा सोरेन, जगदीश बसुनिया आणि अरूप चक्रवर्ती प्रामुख्याने उपस्थित असल्याचे दिसत आहे. सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, हे सर्व बंडखोर खासदार भारतीय जनता पक्षाच्या (भाजपा) वरिष्ठ नेत्यांच्या थेट संपर्कात आहेत. सध्या संसदेत तृणमूल काँग्रेसचे लोकसभेत २८ आणि राज्यसभेत १३ खासदार आहेत; मात्र या मोठ्या फुटीमुळे पक्षाचे राष्ट्रीय अस्तित्वच धोक्यात आले आहे. दुसरीकडे, बंगाल विधानसभेतील तृणमूलच्या ८० आमदारांपैकी तब्बल ५८ आमदारांनी आधीच बंडखोरी करत एक स्वतंत्र गट स्थापन केला आहे.
आपल्या तडकाफडकी राजीनाम्यानंतर सुखेंदू शेखर रॉय यांनी प्रसारमाध्यमांशी बोलताना पक्षाच्या वरिष्ठ नेतृत्वावर अत्यंत गंभीर आरोप केले. पक्षात अंतर्गत लोकशाही उरलेली नसून काही मोजकेच सदस्य पूर्णपणे मनमानी पद्धतीने आणि हुकूमशाही प्रवृत्तीने पक्ष चालवत होते, म्हणूनच आपण हा टोकाचा निर्णय घेतल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. या घडामोडींवर भाष्य करताना तृणमूलचे बंडखोर नेते आणि विधानसभेतील नवनियुक्त विरोधी पक्षनेते ऋतब्रता बॅनर्जी यांनी सुखेंदू यांच्या विधानाचे जोरदार समर्थन केले आहे. ऋतब्रता बॅनर्जी म्हणाले की, “सुखेंदू शेखर रॉय यांनी मांडलेली भूमिका शंभर टक्के सत्य असून ती केवळ त्यांची वैयक्तिक अडचण नाही, तर पक्षातील प्रत्येक निष्ठावान कार्यकर्त्याची हीच व्यथा आहे. मी त्यांच्याशी थेट बोललो नसलो, तरी दूरचित्रवाणीवरील त्यांची विधाने मी ऐकली आहेत आणि मी त्यांच्याशी पूर्णपणे सहमत आहे. संसद हे केवळ बालिश प्रश्नमंजुषा खेळण्याचे ठिकाण नाही, याचे सुखेंदू यांनी केलेले निरीक्षण अत्यंत अचूक आहे.”
सुखेंदू शेखर रॉय यांनी आपल्या राजीनामा पत्रात ममता बॅनर्जी यांच्या गेल्या १५ वर्षांच्या राजवटीवर आणि कार्यपद्धतीवर अत्यंत तीक्ष्ण शब्दांत प्रहार केले आहेत. त्यांनी पश्चिम बंगालमधील तृणमूलच्या पराभवाचे खापर ममता बॅनर्जी यांच्या अराजक कारभारावर फोडले असून आपल्या राजीनामा पत्रात चार अत्यंत महत्त्वाचे आणि धक्कादायक मुद्दे मांडले आहेत-
१. प्रशासकीय अपयश: ममता बॅनर्जी यांचे सरकार राज्यातील वाढता भ्रष्टाचार, महिलांवरील अमानुष अत्याचार, आरोग्य व्यवस्था, शिक्षण क्षेत्रातील घोटाळे, कोलमडलेली उद्योगधंदे, कायदा व सुव्यवस्था आणि रोजगाराच्या आघाडीवर सपशेल अपयशी ठरले आहे.
२. ऐतिहासिक जनादेश: बंगालच्या इतिहासात पहिल्यांदाच जनतेने भारतीय जनता पक्षाला (भाजपा) जो प्रचंड बहुमताचा जनादेश दिला आहे, तो प्रत्यक्षात तृणमूल काँग्रेसच्या १५ वर्षांच्या हुकूमशाही आणि अराजक राजवटीचा अंत करण्यासाठीच होता.
३. अंतर्गत हुकूमशाही: पक्षात लोकशाही मार्गाने कोणतेही कामकाज चालत नव्हते. अनेक वरिष्ठ आणि ज्येष्ठ नेत्यांना स्वतंत्रपणे काम करण्याचे स्वातंत्र्य नाकारले गेले होते. अत्यंत महत्त्वाच्या धोरणात्मक निर्णयांच्या वेळी लोकप्रतिनिधींची मते जाणून घेण्याची तसदीही नेतृत्वाने कधी घेतली नाही.
४. आत्मपरीक्षणाचा अभाव: पक्षात ही गुदमरवून टाकणारी परिस्थिती बऱ्याच काळापासून निर्माण झाली होती, जी अनेक नेत्यांनी केवळ नाईलाजास्तव सहन केली. एवढा मोठा लाजीरवाणा पराभव झाल्यानंतरही ममता बॅनर्जी यांनी कोणतेही आत्मपरीक्षण केले नाही, की पराभवाची कारणे शोधण्याचा प्रामाणिक प्रयत्न केला नाही.
आपल्या राजीनाम्यानंतर सुखेंदू शेखर रॉय यांनी नवनिर्वाचित भाजप सरकारवर कौतुकाचा वर्षाव केला आहे. भाजप सरकार आपल्या जाहीरनाम्यातील आश्वासनांनुसार राज्याच्या सर्वांगीण विकासासाठी आणि पुनर्रचनेसाठी अत्यंत सकारात्मक पावले उचलत असल्याचे त्यांनी नमूद केले. रॉय भावूक होत म्हणाले की, “आज मी पक्षाच्या सर्व पदांचा त्याग करून एक सामान्य नागरिक बनलो आहे. बंगालच्या इतिहासात पहिल्यांदाच जनतेने ९८ टक्के इतके विक्रमी मतदान करून भाजपचे सरकार सत्तेवर आणले आहे, परंतु तृणमूल काँग्रेसने या जनभावनेवर कधी चर्चाच केली नाही. जे नेते गेल्या १५ वर्षांपासून सत्तेच्या मदांधतेत बुडाले होते, ते आता सामान्य जनतेच्या आवाक्याबाहेर गेले आहेत. आमच्या पक्षासाठी रक्त सांडणाऱ्या प्रामाणिक कार्यकर्त्यांना जाणीवपूर्वक बाजूला सारण्यात आले आणि त्यांच्या जागी दलाल, चोर, दरोडेखोर आणि बलात्काऱ्यांचा पक्षात सुळसुळाट झाला. या गुन्हेगारांनी राज्याची कोट्यवधी रुपयांची केलेली लूट आता हळूहळू जनतेसमोर उघड होत आहे.”
पक्षाच्या भ्रष्ट कारभाराचे वाभाडे काढताना सुखेंदू शेखर रॉय यांनी राज्यातील यंत्रणांच्या चौकशीची मागणी केली आहे. ते म्हणाले की, “एक सामान्य नागरिक म्हणून मी आता नवीन सरकारकडे हक्काने मागणी करत आहे की, त्यांनी गेल्या पाच वर्षांच्या कालावधीत बंगालमधील प्रत्येक शासकीय रुग्णालयांमध्ये झालेल्या वैद्यकीय खरेदीची उच्चस्तरीय चौकशी करावी आणि या संपूर्ण व्यवहारांचे ‘फॉरेन्सिक ऑडिट’ (Forensic Audit) करण्यात यावे. आपल्या राज्यात महिलांवर होणारे बलात्कार आणि हत्या या अत्यंत वेदनादायी व वारंवार घडणाऱ्या घटना बनल्या आहेत. दुर्दैवाने, तत्कालीन सत्ताधारी नेते आणि प्रशासकीय अधिकाऱ्यांनी या संवेदनशील विषयांवर कधीही गांभीर्याने विचारमंथन किंवा खुली चर्चा केली नाही. ज्या जनतेने या नेत्यांना सत्तेच्या सर्वोच्च शिखरावर बसवले, त्याच स्वाभिमानी जनतेने आता त्यांना सत्तेवरून खाली खेचले आहे. त्यामुळे या भ्रष्ट राजवटीतील प्रत्येकाची सखोल कायदेशीर चौकशी झालीच पाहिजे.
