Nitin Gadkari : विकासाच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाच्या आणि अनेक वर्षांपासून प्रलंबित असलेल्या मुंबई-गोवा राष्ट्रीय महामार्गाच्या (NH-66) संदर्भात केंद्रीय भूपृष्ठ वाहतूक आणि महामार्ग मंत्री नितीन गडकरी यांनी दिलेले आश्वासन पुन्हा एकदा फोल ठरले आहे. महामार्गाचे बांधकाम ३१ मे अखेर कोणत्याही परिस्थितीत पूर्ण केले जाईल, असा शब्द केंद्रीय मंत्र्यांनी दिला होता. मात्र, ही अंतिम मुदत संपून आता जून महिना सुरू झाला तरीही महामार्गाचे काम पूर्ण होऊ शकलेले नाही. प्रशासनाने आणि कंत्राटदारांनी केलेल्या दाव्यांची हवा निघून गेली असून, प्रत्यक्ष जमिनीवर अजूनही अनेक किलोमीटरच्या टप्प्यांचे काम अपूर्ण अवस्थेत पडून असल्याचे विदारक चित्र समोर आले आहे.
या महामार्गाच्या संथ गतीने चाललेल्या कामामुळे यावर्षीही आगामी पावसाळ्यात आणि विशेषतः कोकणच्या हक्काच्या गणेशोत्सवात चाकरमान्यांचा तसेच स्थानिक नागरिकांचा प्रवास अत्यंत त्रासदायक आणि खडतर ठरणार असल्याचे आता स्पष्ट झाले आहे. अनेक वर्षांपासून मुंबई-गोवा महामार्गाच्या रुंदीकरणाचे आणि काँक्रिटीकरणाचे काम सुरू आहे. दरवर्षी नवी मुदत दिली जाते आणि ती संपली की प्रशासन पुन्हा हात वर करते, असाच काहीसा अनुभव कोकणवासीयांना सातत्याने येत आहे. यंदा मे महिन्याच्या अखेरपर्यंत वाहतूक पूर्णपणे सुरळीत होईल अशी आशा प्रवाशांना होती, परंतु प्रत्यक्षात मात्र अनेक महत्त्वाचे उड्डाणपूल, बाह्यवळण रस्ते (बायपास) आणि अनेक ठिकाणचे एकेरी मार्ग अजूनही अर्धवट आहेत.
महामार्गावरील काही प्रमुख टप्प्यांची पाहणी केली असता, अनेक संवेदनशील भागांमध्ये रस्त्याचे डांबरीकरण किंवा काँक्रिटीकरण झालेले नाही. ज्या ठिकाणी काम अपूर्ण आहे, तिथे मोठमोठे खड्डे पडले असून उडणाऱ्या धुळीमुळे वाहनचालकांना प्रचंड मनस्ताप सहन करावा लागत आहे. आता जून महिना सुरू झाल्यामुळे मान्सूनचा पाऊस कधीही सक्रिय होऊ शकतो. एकदा का मुसळधार पावसाला सुरुवात झाली, की या अपूर्ण राहिलेल्या रस्त्यांची अवस्था अधिकच बिकट होणार असून, तिथे चिखलाचे साम्राज्य निर्माण होईल. यामुळे अपघातांचा धोका वाढण्याची आणि मोठ्या प्रमाणावर वाहतूक कोंडी होण्याची दाट शक्यता वर्तवली जात आहे.
मुंबई-गोवा महामार्गाची दीड दशकाची ससेहोलपट; २०११ पासून सुरू झालेले चौपदरीकरण २०२६ मध्येही अपूर्णच, संथ गतीमुळे प्रवाशांमध्ये तीव्र संताप-
कोकणच्या आर्थिक आणि सामाजिक प्रगतीची भाग्यरेषा मानल्या जाणाऱ्या मुंबई-गोवा राष्ट्रीय महामार्गाच्या (NH-66) चौपदरीकरणाचा इतिहास हा आश्वासनांची पूर्तता न झालेल्या आणि रखडलेल्या प्रकल्पांचे एक जिवंत उदाहरण बनला आहे. या महत्त्वाकांक्षी महामार्गाच्या रुंदीकरणाच्या आणि चौपदरीकरणाच्या कामाची पायाभरणी तब्बल १५ वर्षांपूर्वी, म्हणजेच २०११ साली करण्यात आली होती. तत्कालीन नियोजनानुसार, या संपूर्ण महामार्गाचे काम २०१४ पर्यंत, म्हणजेच अवघ्या तीन वर्षांत पूर्ण होणे कायदेशीर आणि तांत्रिकदृष्ट्या अपेक्षित होते. परंतु, प्रशासकीय अनास्था, जमीन संपादनातील अडचणी आणि कंत्राटदारांच्या ढिसाळ कारभारामुळे हा प्रकल्प सातत्याने रेंगाळत गेला.
आज या प्रकल्पाला सुरुवात होऊन दीड दशक उलटले आहे आणि कॅलेंडरवर २०२६ हे वर्ष उजाडले आहे. तरीही हा महामार्ग वाहतुकीसाठी पूर्ण क्षमतेने सुरू होऊ शकलेला नाही, ही कोकणवासीयांसाठी अत्यंत दुर्दैवी आणि संतापजनक बाब ठरली आहे. गेल्या १५ वर्षांत केंद्रात आणि राज्यात अनेक सरकारे बदलली, अनेक बांधकाम मंत्र्यांनी या रस्त्यावरून प्रवास करत स्वतंत्र तारखा जाहीर केल्या; मात्र प्रत्यक्ष जमिनीवरील वस्तुस्थिती आजही बदललेली नाही. दरवर्षी पावसाळ्यापूर्वी किंवा गणेशोत्सवाच्या तोंडावर सरकार आणि राष्ट्रीय महामार्ग प्राधिकरणाकडून (NHAI) जनतेला शांत करण्यासाठी ‘नव्या मुदती’ (Deadlines) दिल्या जातात. परंतु, दिलेल्या मुदती संपून गेल्या तरी कामाचा वेग मात्र अत्यंत संथ आणि कासवगतीचाच राहिला आहे, असा थेट आरोप या मार्गावरून नियमित प्रवास करणाऱ्या प्रवाशांनी केला आहे.
नितीन गडकरी यांनी कणकवलीत दिलेले आश्वासन फोल; इंदापूर, माणगावसह चिपळूण-संगमेश्वरमधील पुलांची कामे अजूनही अर्धवट-
सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील कणकवली येथे गेल्या १० एप्रिल रोजी आयोजित करण्यात आलेल्या केंद्रीय सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग मंत्रालयाचे माजी मंत्री तथा विद्यमान खासदार नारायण राणे यांच्या वाढदिवसाच्या विशेष कार्यक्रमात केंद्रीय रस्ते वाहतूक मंत्री नितीन गडकरी प्रामुख्याने उपस्थित होते. या जाहीर कार्यक्रमात कोकणच्या जनतेला संबोधित करताना गडकरी यांनी, मुंबई-गोवा महामार्गाचे रखडलेले काम कोणत्याही परिस्थितीत ३१ मे पर्यंत पूर्ण केले जाईल, असे स्पष्ट आणि ठाम आश्वासन दिले होते. केंद्रीय मंत्र्यांच्या या घोषणेमुळे यावर्षी तरी चाकरमान्यांचा प्रवास सुकर होईल, अशी आशा कोकणवासीयांना वाटत होती. मात्र, ही निश्चित केलेली मुदत संपून जून महिना सुरू झाला तरीही महामार्गावरील अनेक मुख्य टप्पे आणि पुलांची कामे अपूर्णच राहिल्याने हे आश्वासन पुन्हा एकदा हवेत विरल्याचे स्पष्ट झाले आहे.
महामार्गाच्या सद्यस्थितीचा आढावा घेतला असता, रायगड आणि रत्नागिरी जिल्ह्यातील अत्यंत महत्त्वाच्या आणि संवेदनशील मानल्या जाणाऱ्या भागांमध्ये अजूनही मोठ्या प्रमाणावर कामे रखडलेली आहेत. यामध्ये रायगड जिल्ह्यातील इंदापूर, माणगाव, कोलाड, वडखळ आणि नागोठणे यांसारख्या प्रमुख बाजारपेठांच्या आणि सर्वाधिक रहदारीच्या क्षेत्रांमधील महामार्गाचे काम अद्यापही अपूर्णावस्थेत आहे. या भागात रस्त्याचे काँक्रिटीकरण पूर्ण न झाल्यामुळे आणि सेवा रस्ते (सर्व्हिस रोड) न बांधल्यामुळे वाहतुकीचा बोजवारा उडाला आहे. परिणामी, वाहनचालकांना दररोज तासनतास वाहतूक कोंडीचा आणि धुळीचा सामना करावा लागत आहे.
दुसरीकडे, रत्नागिरी जिल्ह्यातील परिस्थिती देखील अत्यंत चिंताजनक आहे. जिल्ह्यातील आरवली ते कांटे या दरम्यानच्या महत्त्वाच्या टप्प्यावरील रस्त्याचे काम अद्याप पूर्ण होऊ शकलेले नाही. या रेंगाळलेल्या कामामुळे या मार्गावरून प्रवास करणे अत्यंत धोक्याचे बनले आहे. याशिवाय, चिपळूण आणि संगमेश्वर या शहरांमधील अत्यंत महत्त्वपूर्ण उड्डाणपूलांची आणि नद्यांवरील पुलांची कामेही अद्याप प्रलंबित आहेत. चिपळूण शहरातील उड्डाणपुलाचे काम संथ गतीने सुरू असल्याने शहरात सातत्याने कोंडी होत आहे, तर संगमेश्वरमधील पुलाचे बांधकाम वेळेत पूर्ण न झाल्यामुळे आगामी पावसाळ्यात येथील वाहतूक ठप्प होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
‘मुंबई-गोवा महामार्गामुळे प्रचंड बदनामी सहन करावी लागली, आता मी उद्घाटनाला येणार नाही’; केंद्रीय मंत्री नितीन गडकरी यांची स्पष्टोक्ती-
मुंबई-गोवा राष्ट्रीय महामार्गाच्या (NH-66) रेंगाळलेल्या आणि प्रदीर्घ काळ चाललेल्या कामावरून देशभरात होणाऱ्या टीकेची केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्री नितीन गडकरी यांनी जाहीरपणे आणि अत्यंत प्रामाणिकपणे कबुली दिली आहे. कणकवली येथील कार्यक्रमात बोलताना नितीन गडकरी यांनी स्पष्ट केले होते की, या वर्षी मे महिना समाप्त होण्याच्या आधी मुंबई-गोवा महामार्गाचे काम पूर्ण केले जाईल, जेणेकरून आगामी पावसाळ्यात कोकणवासीयांना आणि चाकरमान्यांना प्रवासाचा कोणताही त्रास सहन करावा लागणार नाही. महामार्गाच्या कामाला गती देण्यासाठी मंत्रालय स्तरावरून सातत्याने प्रयत्न सुरू असल्याचे त्यांनी सांगितले.
या वेळी महामार्गाच्या इतर जोडणीबाबत बोलताना त्यांनी माहिती दिली की, कोल्हापूर ते रत्नागिरी या दरम्यानचा ९० टक्के रस्ता आता पूर्ण झाला असून, या मार्गावरील वाहतूक बऱ्याच अंशी सुकर झाली आहे. मात्र, मुंबई-गोवा मुख्य महामार्गाच्या कामात झालेल्या कमालीच्या विलंबावर त्यांनी तीव्र नाराजी व्यक्त केली. गडकरी अत्यंत खेदाने म्हणाले, “या एका महामार्गाच्या कामात झालेल्या दिरंगाईमुळे मी आजवर एवढी प्रचंड बदनामी सहन केली आहे की, आता या महामार्गाचे काम पूर्ण झाल्यावर मी त्याच्या अधिकृत उद्घाटनाच्या कार्यक्रमाला अजिबात येणार नाही.” केंद्रीय मंत्र्यांनी जाहीर व्यासपीठावरून आपली ही खंत व्यक्त केल्यामुळे प्रशासकीय वर्तुळात मोठी खळबळ उडाली आहे.
उद्घाटन सोहळ्याला उपस्थित न राहण्याचा निर्णय घेतल्यानंतर त्यांनी या महामार्गाच्या प्रत्यक्ष पाहणीची एक आगळीवेगळी योजना जाहीर केली. गडकरी म्हणाले, “मी आताच राज्याचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांना याबाबत सांगितले आहे की, आपण दोघेही कोणत्याही शासकीय डामडौलाशिवाय स्वतः एका गाडीत बसू आणि थेट मुंबईहून गाडी चालवत गोव्याला जाऊ. या प्रवासादरम्यान महामार्गाच्या कामाच्या दर्जाची आणि प्रत्यक्ष स्थितीची आम्हाला पूर्ण कल्पना येईल. हा रस्ते प्रवास पूर्ण केल्यानंतर आम्ही गोव्यावरून विमानाने थेट नागपूरला रवाना होऊ.”
