Now Gen-Z Will Improve Municipal Corporation : बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या कार्यपद्धतीत आधुनिकतेचा व तंत्रज्ञानाचा अंतर्भाव करण्यासाठी प्रशासनाने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. मुंबईतील नागरी समस्यांवर अधिक प्रभावीपणे आणि वेगाने तोडगा काढण्याच्या उद्देशाने महापालिका एक विशेष पथदर्शी प्रकल्प (Pilot Project) राबवणार आहे. या नाविन्यपूर्ण उपक्रमांतर्गत शहरातील १८ ते २५ वयोगटातील ५० कल्पक तरुणांची ‘सिव्हिक फेलोज’ म्हणून नियुक्ती करण्यात येणार आहे.
तरुण पिढीच्या दृष्टिकोनातून समस्यांचे निराकरण-
आजच्या ‘झेन झी’ (Gen Z) पिढीचा तंत्रज्ञानातील वावर आणि त्यांचा सामाजिक प्रश्नांकडे पाहण्याचा आधुनिक दृष्टिकोन लक्षात घेऊन ही योजना आखण्यात आली आहे. हे तरुण केवळ कर्मचारी म्हणून नव्हे, तर महापालिका आणि नागरिक यांच्यातील दुवा म्हणून काम करतील. मुंबईसारख्या महानगरात खड्डे, अस्वच्छता आणि सार्वजनिक वाहतुकीतील विस्कळीतपणा यांसारख्या समस्या नित्याच्या झाल्या आहेत. या प्रश्नांवर केवळ तक्रार निवारण केंद्रावर अवलंबून न राहता, प्रत्यक्षात जमिनीवर उतरून ‘रिअल-टाइम’ (तात्काळ) देखरेख करण्याची जबाबदारी या ५० ‘सिव्हिक फेलोज’वर सोपवण्यात येणार आहे.
प्रकल्पाची व्याप्ती आणि कार्यपद्धती-
निवडण्यात आलेले हे तरुण शहरातील विविध प्रभागांमध्ये फिरून रस्ते, कचरा व्यवस्थापन आणि वाहतूक कोंडी यांसारख्या बाबींचे निरीक्षण करतील. एखाद्या ठिकाणी रस्त्यावर खड्डा पडला असल्यास किंवा कचऱ्याचे ढीग साचले असल्यास, हे तरुण डिजिटल माध्यमांचा वापर करून संबंधित विभागाला त्वरित सूचित करतील. यामुळे प्रशासनाला समस्या नेमकी कुठे आहे, हे शोधण्यात वेळ न घालवता थेट कारवाई करणे शक्य होईल. सार्वजनिक वाहतुकीच्या त्रुटींवरही हे तरुण लक्ष ठेवणार असून, प्रवाशांना भेडसावणाऱ्या अडचणींचा अहवाल ते वरिष्ठांकडे सादर करतील.
मुंबई महापालिकेसाठी ‘मेयर नेक्स्ट झेन सिव्हिक फेलोज’चा प्रस्ताव; ५० तरुणांच्या नियुक्तीतून नागरी प्रश्नांवर मिळणार तांत्रिक उतारा-
बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या कार्यप्रणालीत आमूलाग्र बदल घडवून आणण्यासाठी आणि शहराच्या पायाभूत सुविधांवर अधिक प्रभावीपणे लक्ष ठेवण्यासाठी भाजप नगरसेवक तेजिंदरसिंह तिवाना यांनी एक अत्यंत नाविन्यपूर्ण प्रस्ताव सादर केला आहे. मुंबईतील रस्ते, कचरा व्यवस्थापन आणि सार्वजनिक स्वच्छता यांसारख्या गंभीर नागरी समस्यांचे निवारण करण्यासाठी तंत्रस्नेही तरुण पिढीला प्रशासकीय प्रक्रियेत सामावून घेण्याची महत्त्वपूर्ण शिफारस या प्रस्तावामध्ये करण्यात आली आहे.
‘मेयर नेक्स्ट झेन सिव्हिक फेलोज’ उपक्रम-
तिवाना यांनी मांडलेल्या या प्रस्तावांतर्गत ‘मेयर नेक्स्ट झेन सिव्हिक फेलोज’ हा विशेष कार्यक्रम राबवण्यात येणार आहे. या कार्यक्रमासाठी १८ ते २५ वयोगटातील ५० अत्यंत कार्यक्षम आणि प्रशिक्षित तरुणांची ‘इंटर्न’ म्हणून निवड करण्यात येईल. हे ५० तरुण शहरातील विविध विभागांमध्ये फिरून प्रत्यक्ष जमिनीवरील परिस्थितीचे (Ground Reality) अवलोकन करतील. आधुनिक तंत्रज्ञान आणि डेटा-आधारित प्रशासनावर (Data-driven Governance) या प्रस्तावात विशेष भर देण्यात आला असून, महापालिकेच्या पारंपरिक कार्यपद्धतीला आधुनिकतेची जोड देणे हा यामागचा मुख्य उद्देश आहे.
प्रस्तावातील प्रमुख कार्यकक्षा-
या नियुक्त होणाऱ्या ५० तरुणांवर प्रामुख्याने तीन स्तरांवर जबाबदारी सोपवण्यात येईल-
१. रस्ते व पायाभूत सुविधा: शहरातील रस्त्यांची दुरावस्था, खड्डे आणि सुरू असलेल्या विकासकामांची प्रत्यक्ष पाहणी करून त्याचा सविस्तर अहवाल सादर करणे.
२. कचरा व्यवस्थापन: कचरा संकलनातील अनियमितता आणि डम्पिंग ग्राऊंडशी संबंधित प्रश्नांवर लक्ष ठेवणे.
३. स्वच्छता: सार्वजनिक स्वच्छतागृहे आणि उपनगरातील स्वच्छतेच्या दर्जाचे रिअल-टाइम मॉनिटरिंग करणे.
मुंबईच्या नागरी प्रशासनात तरुणांचा सहभाग; १० प्रभागांत राबवले जाणार ‘स्मार्ट’ मॉडेल, मोबाईल ॲपद्वारे होणार तक्रार निवारण-
बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या कार्यपद्धतीत कार्यक्षमता आणि पारदर्शकता आणण्यासाठी नगरसेवक तेजिंदरसिंह तिवाना यांनी मांडलेला प्रस्ताव प्रशासकीय वर्तुळात चर्चेचा विषय ठरला आहे. या प्रस्तावानुसार, मुंबईतील तरुणांना नागरी प्रशासनाच्या मुख्य प्रवाहात सामावून घेण्यासाठी पहिल्या टप्प्यात शहरातील १० महत्त्वाच्या नागरी प्रभागांमध्ये (वॉर्ड्स) हे विशेष मॉडेल प्रायोगिक तत्त्वावर राबवण्यात येणार आहे. प्रशासकीय कामात तंत्रज्ञानाचा वापर करून सामान्य मुंबईकरांच्या तक्रारींचे निवारण अधिक वेगाने करणे, हा या उपक्रमाचा मूळ गाभा आहे.
प्रत्यक्ष पाहणी आणि अहवाल सादरीकरण-
या उपक्रमांतर्गत नियुक्त केलेले ‘झेन झी’ इंटर्न्स केवळ कार्यालयात बसून काम करणार नाहीत, तर ते प्रत्यक्ष जमिनीवर जाऊन नागरी समस्यांची पाहणी करतील. रस्ते, स्वच्छता आणि पाणीपुरवठा यांसारख्या मूलभूत सोयीसुविधांचा दर्जा तपासण्याची जबाबदारी त्यांच्यावर असेल. हे तरुण आपल्या निरीक्षणांच्या आधारे एक पद्धतशीर आणि वस्तुनिष्ठ अहवाल तयार करतील. या अहवालामुळे प्रशासनाला नेमक्या कोणत्या भागात आणि कोणत्या प्रकारच्या समस्या अधिक आहेत, याचे अचूक विश्लेषण करणे सोपे जाईल.
मोबाईल ॲप्लिकेशनद्वारे वेगवान कार्यवाही-
नागरी तक्रारींच्या प्रक्रियेत होणारा विलंब टाळण्यासाठी या प्रस्तावात एका अत्याधुनिक मोबाईल ॲप्लिकेशनच्या वापराची शिफारस करण्यात आली आहे. या तंत्रज्ञानामुळे इंटर्न्सनी नोंदवलेल्या तक्रारी थेट संबंधित नागरी अधिकाऱ्यांपर्यंत ‘रिअल-टाइम’मध्ये पोहोचवल्या जातील. यामुळे कागदी घोडे नाचवण्यापेक्षा थेट कृतीवर भर दिला जाईल आणि तक्रार निवारणाचा वेग लक्षणीयरीत्या वाढू शकेल. आधुनिक तंत्रज्ञान आणि उत्साही तरुणाई यांचा मेळ घातल्यास मुंबईचे नागरी प्रशासन अधिक लोकस्नेही होईल, असे तिवाना यांनी आपल्या प्रस्तावात नमूद केले आहे.
विद्यावेतन आणि महापौरांचे समर्थन-
या इंटर्नशिप कार्यक्रमात सहभागी होणाऱ्या तरुणांना त्यांच्या कामाचा मोबदला म्हणून ठराविक विद्यावेतन (स्टायपेंड) दिले जाण्याची दाट शक्यता आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांना अनुभवासोबतच आर्थिक प्रोत्साहनही मिळेल. विशेष म्हणजे, खुद्द महापौरांनीही आपल्या अलीकडील भाषणात ‘झेन झी’ इंटर्नशिप कार्यक्रमाच्या अंमलबजावणीवर विशेष भर दिला होता. प्रशासकीय धोरणांमध्ये तरुण पिढीचा सहभाग वाढवणे ही काळाची गरज असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
