Pune SSC Exam : महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाच्या वतीने आयोजित करण्यात आलेल्या दहावीच्या (SSC) परीक्षेत अत्यंत धक्कादायक आणि गंभीर प्रकार समोर आला आहे. परीक्षेची गोपनीयता धोक्यात आणत, गणित भाग-१ आणि गणित भाग-२ या दोन्ही महत्त्वाच्या विषयांच्या प्रश्नपत्रिका परीक्षा सुरू होण्यापूर्वीच ‘टेलिग्राम’ या सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्मवर प्रसारित झाल्याने शिक्षण वर्तुळात प्रचंड खळबळ माजली आहे. या गैरप्रकाराची गंभीर दखल घेत पुणे विभागीय मंडळाने शिवाजीनगर पोलीस ठाण्यात अज्ञात व्यक्तींविरोधात अधिकृत तक्रार दाखल केली असून, पोलीस या प्रकरणाचा सखोल तपास करत आहेत.
तंत्रज्ञानाचा गैरवापर आणि गोपनीयतेचे उल्लंघन-
मिळालेल्या माहितीनुसार, परीक्षेच्या विहित वेळेपूर्वीच प्रश्नपत्रिकांचे फोटो काढून ते विविध टेलिग्राम समूहांवर (Groups) पाठवण्यात आले होते. डिजिटल माध्यमांच्या माध्यमातून ही माहिती वाऱ्यासारखी पसरल्याने प्रामाणिकपणे अभ्यास करणाऱ्या विद्यार्थ्यांमध्ये आणि पालकांमध्ये भीतीचे व चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. मंडळाने परीक्षा केंद्रांवर मोबाईल बंदी आणि कडक देखरेख ठेवूनही प्रश्नपत्रिका थेट सोशल मीडियावर उपलब्ध झाल्यामुळे, परीक्षा यंत्रणेतील त्रुटी पुन्हा एकदा ऐरणीवर आल्या आहेत.
बारावी पाठोपाठ दहावीच्या परीक्षेलाही गालबोट-
विशेष म्हणजे, चालू शैक्षणिक वर्षात पेपर फुटीची ही पहिलीच घटना नाही. काही दिवसांपूर्वीच बारावीच्या परीक्षेतही अशाच प्रकारचा गैरप्रकार उघडकीस आला होता, ज्यामध्ये नागपूर पोलिसांनी तातडीने कारवाई करत दोषींच्या मुसक्या आवळल्या होत्या. बारावीच्या घटनेतून धडा घेऊन प्रशासनाने खबरदारी घेणे अपेक्षित असताना, आता दहावीच्याही महत्त्वाच्या विषयांचे पेपर फुटल्याने राज्य मंडळाच्या कार्यपद्धतीवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले जात आहे. वारंवार घडणाऱ्या या घटनांमुळे राज्याच्या शिक्षण विभागाची प्रतिमा डागाळली जात आहे.
दहावीच्या परीक्षेची गोपनीयता धोक्यात; गणिताचा पेपर चक्क तीन दिवस आधीच ‘टेलिग्राम’वर उपलब्ध-
महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाच्या दहावीच्या परीक्षेबाबत एक अत्यंत खळबळजनक माहिती समोर आली आहे. गणित भाग-१ पाठोपाठ, गणित भाग-२ ची प्रश्नपत्रिका चक्क परीक्षेच्या तीन दिवस आधीच सोशल मीडियावर प्रसारित झाल्याचे उघड झाले आहे. ‘टेलिग्राम’वरील एका विशिष्ट समूहामध्ये (Group) ही प्रश्नपत्रिका आधीच पोस्ट करण्यात आली होती, ज्यामुळे परीक्षा यंत्रणेच्या सुरक्षा व्यवस्थेचे अक्षरशः धिंडवडे निघाले आहेत.
अफवा नव्हे, तर गंभीर वास्तव-
सुरुवातीला जेव्हा या प्रश्नपत्रिका सोशल मीडियावरून फिरू लागल्या, तेव्हा ही केवळ अफवा किंवा कोणाचे तरी खोडसाळ कृत्य असावे, अशी चर्चा शिक्षण वर्तुळात होती. मात्र, काही सजग पालकांनी आणि शिक्षकांनी याकडे लक्ष वेधल्यानंतर राज्य मंडळाने या प्रकरणाची तातडीने दखल घेतली. मंडळाच्या तज्ज्ञांनी जेव्हा व्हायरल झालेल्या त्या प्रश्नपत्रिकेची मूळ प्रश्नपत्रिकेशी तुलना केली, तेव्हा दोन्हीमध्ये तंतोतंत साम्य असल्याचे आढळून आले. परीक्षेच्या तीन दिवस आधीच गोपनीय माहिती अशा प्रकारे उघड होणे, ही राज्य मंडळाच्या इतिहासातील अत्यंत गंभीर घटना मानली जात आहे.
यंत्रणेच्या कार्यक्षमतेवर प्रश्नचिन्ह-
प्रश्नपत्रिका छपाईपासून ते परीक्षा केंद्रापर्यंत पोहोचवण्याच्या प्रक्रियेत अत्यंत कडक गोपनीयता पाळली जाते, असा दावा नेहमीच मंडळाकडून केला जातो. असे असतानाही, ७२ तास आधीच पेपर बाहेर कसा आला? हा प्रश्न आता उपस्थित केला जात आहे. एखाद्या वरिष्ठ स्तरावरून किंवा वितरण साखळीतील महत्त्वाच्या दुव्याकडून हे कृत्य घडले असण्याची दाट शक्यता वर्तवण्यात येत आहे. या प्रकारामुळे राज्यातील लाखो प्रामाणिक विद्यार्थ्यांच्या मेहनतीवर पाणी फेरले जाण्याची भीती निर्माण झाली आहे.
दहावीच्या पेपरफुटीवर शिक्कामोर्तब; व्हायरल प्रश्नपत्रिका आणि मूळ संचामध्ये तंतोतंत साम्य, बोर्डाच्या विश्वासार्हतेवर प्रश्नचिन्ह-
महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाच्या दहावीच्या परीक्षेबाबत सुरू असलेल्या चर्चांना आता अधिकृत दुजोरा मिळाला आहे. ‘टेलिग्राम’ या समाजमाध्यमावर प्रसारित झालेल्या गणिताच्या प्रश्नपत्रिका आणि मंडळाचा अधिकृत मूळ प्रश्नसंच यांची सखोल पडताळणी करण्यात आली. या तांत्रिक तपासणीत दोन्ही प्रश्नपत्रिकांमध्ये तंतोतंत साम्य असल्याचे स्पष्ट झाले असून, यामुळे गणिताचा पेपर फुटल्याच्या वृत्तावर आता शिक्कामोर्तब झाले आहे. या निष्कर्षाने राज्यातील शिक्षण क्षेत्रात मोठी खळबळ उडाली असून, परीक्षा मंडळाच्या सुरक्षिततेच्या दाव्यांचे पुरते धिंडवडे निघाले आहेत.
सुरक्षा यंत्रणेचे अपयश आणि गोपनीयतेचे उल्लंघन-
राज्यातील लाखो विद्यार्थ्यांचे भवितव्य ठरवणाऱ्या या परीक्षेसाठी मंडळ दरवर्षी ‘कडक गोपनीयता’ आणि ‘भक्कम सुरक्षा व्यवस्था’ असल्याचे दावे करते. मात्र, प्रत्यक्ष परीक्षेच्या संचातील प्रश्न आणि सोशल मीडियावर व्हायरल झालेले प्रश्न यामध्ये कोणताही फरक नसल्याचे सिद्ध झाल्याने, या संपूर्ण यंत्रणेतील त्रुटी उघड झाल्या आहेत. प्रश्नपत्रिका छपाईपासून ते जिल्हा स्तरावरील ‘कस्टडी’ आणि तिथून परीक्षा केंद्रापर्यंतच्या प्रवासात ही माहिती नेमकी कुठे पाझरली, हा आता संशोधनाचा विषय ठरला आहे. यामुळे मंडळाच्या अत्यंत गोपनीय मानल्या जाणाऱ्या ‘कोडिंग’ आणि ‘सीलिंग’ प्रक्रियेवरच आता गंभीर प्रश्नचिन्ह उभे राहिले आहे.
दहावी पेपरफुटी प्रकरण: सायबर पोलिसांकडून तांत्रिक तपासाला वेग; ‘टेलिग्राम’ समूहाच्या ॲडमिनविरुद्ध गुन्हा दाखल-
महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाच्या दहावीच्या प्रश्नपत्रिका फुटल्याचे निष्पन्न झाल्यानंतर, आता या प्रकरणाचा तपास युद्धपातळीवर सुरू झाला आहे. या गंभीर प्रकाराची कायदेशीर दखल घेत पुणे विभागीय मंडळाने तातडीने हालचाली करत शिवाजीनगर पोलीस ठाण्यात रीतसर धाव घेतली. या घटनेमुळे संपूर्ण शैक्षणिक वर्तुळात अस्वस्थता पसरली असून, गुन्हेगारांचा छडा लावण्यासाठी पोलीस प्रशासनाने विशेष पथके तैनात केली आहेत.
गुन्ह्याची नोंद आणि कायदेशीर प्रक्रिया-
पुणे विभागीय मंडळाने दिलेल्या तक्रारीवरून, पोलिसांनी संबंधित ‘टेलिग्राम’ समूहाचे प्रचालक (ॲडमिन) आणि त्यातील सक्रिय सदस्यांविरुद्ध भारतीय दंड संहिता आणि माहिती तंत्रज्ञान कायद्याच्या (IT Act) विविध कलमान्वये गुन्हा दाखल केला आहे. परीक्षेच्या गोपनीयतेचा भंग करणे आणि सरकारी दस्तऐवज अवैध मार्गाने प्रसारित करणे, यांसारख्या गंभीर कलमांचा यात समावेश करण्यात आला आहे. केवळ माहिती पुढे पाठवणारेच नव्हे, तर या माहितीचा लाभ घेणारे सदस्यही आता पोलिसांच्या रडारवर आले आहेत.
पेपरफुटीचे मूळ शोधण्याचे मोठे आव्हान-
हा पेपर नेमका कोणत्या स्तरावरून बाहेर आला, हे शोधणे पोलिसांसमोर सर्वात मोठे आव्हान आहे. प्रश्नपत्रिका छपाई केंद्र, जिल्हा उपकोषागार (Treasury), वितरण केंद्र की थेट परीक्षा केंद्र यांपैकी कोणत्या दुव्यावरून गोपनीयतेचा भंग झाला, याचा शोध घेतला जात आहे. या गैरप्रकारामुळे प्रामाणिकपणे अभ्यास करणाऱ्या विद्यार्थ्यांमध्ये चिंतेचे वातावरण दिसत आहे. पोलीस आता या रॅकेटचा पर्दाफाश करण्यासाठी वेगाने हालचाली करताना दिसत आहेत.
महाराष्ट्र शिक्षण मंडळाची परीक्षा यंत्रणा खिळखिळी; पुणे आणि नागपूरमधील पेपरफुटीच्या घटनांनी विद्यार्थ्यांचे भवितव्य टांगणीला
महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक व उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळाच्या विश्वासार्हतेवर सध्या प्रश्नचिन्हांचे काळे ढग दाटून आले आहेत. याआधी नागपूर मध्ये देखील असल्याचं प्रकारची घटना घडली होती. नागपूर विभागातही बारावीच्या विज्ञान शाखेचे महत्त्वाचे पेपर फुटल्याचे उघडकीस आले आहे. राज्याच्या या दोन प्रमुख शैक्षणिक केंद्रांमधील या विदारक घटनांमुळे संपूर्ण राज्यातील शिक्षण क्षेत्रात संतापाची लाट उसळली असून, लाखो प्रामाणिक विद्यार्थी आणि पालकांमध्ये प्रचंड नाराजी व्यक्त केली जात आहे.
बारावीच्या परीक्षेत नागपूर विभागात पेपरफुटीचे सत्र; विज्ञान शाखेच्या महत्त्वाच्या विषयांच्या प्रश्नपत्रिका ‘व्हॉट्सॲप’वर व्हायरल-
नागपूर विभागात विज्ञान शाखेचे अत्यंत महत्त्वाचे मानले जाणारे रसायनशास्त्र (Chemistry), भौतिकशास्त्र (Physics) आणि गणित (Mathematics) या विषयांच्या प्रश्नपत्रिका परीक्षेपूर्वीच ‘व्हॉट्सॲप’ या समाजमाध्यमावर प्रसारित झाल्याने शिक्षण क्षेत्रात मोठी खळबळ उडाली आहे. या गैरप्रकारामुळे परीक्षेच्या गोपनीयतेवर प्रश्नचिन्ह उभे राहिले असून, प्रामाणिकपणे मेहनत करणाऱ्या विद्यार्थ्यांमध्ये संतापाची लाट उसळली आहे.
सोशल मीडियाचा गैरवापर आणि गोपनीयतेचा भंग-
मिळालेल्या माहितीनुसार, परीक्षेचा प्रत्यक्ष वेळ सुरू होण्यापूर्वीच या विषयांचे प्रश्नसंच मोबाईलमधील व्हॉट्सॲप ग्रुप्सवर फिरताना आढळले. या माहितीची व्याप्ती मोठी असल्याने ती वाऱ्यासारखी पसरली आणि काही वेळातच ही बाब शिक्षण मंडळाच्या निदर्शनास आली. आधुनिक तंत्रज्ञानाचा गैरवापर करून परीक्षेची विश्वासार्हता धोक्यात आणण्याचा हा प्रयत्न असल्याचे प्राथमिक तपासात दिसून येत आहे. प्रश्नपत्रिका छपाईपासून ते वितरण केंद्रापर्यंतच्या प्रवासात ही माहिती नेमकी कुठे फुटली, याचा शोध आता प्रशासन घेत आहे.
पोलीस कारवाई आणि अटकेचे सत्र-
या प्रकरणाची गांभीर्याने दखल घेत, शिक्षण मंडळाने दिलेल्या तक्रारीवरून नागपूर पोलिसांनी तातडीने गुन्हे दाखल केले आहेत. माहिती तंत्रज्ञान कायदा (IT Act) आणि महाराष्ट्र गैरप्रकार प्रतिबंधक कायद्याच्या विविध कलमान्वये ही कारवाई करण्यात आली आहे. पोलिसांनी या प्रकरणातील संशयित दुव्यांचा माग काढत आतापर्यंत काही व्यक्तींना अटक केली आहे .
