Narhari Zirwal Bribery Sting Operation : राष्ट्रवादी काँग्रेस पक्षाचे ज्येष्ठ नेते आणि राज्याचे विद्यमान मंत्री नरहरी झिरवाळ यांच्या मंत्रालयातील शासकीय कार्यालयात लाच स्वीकारल्याच्या प्रकरणाचा ‘स्टिंग ऑपरेशन’ व्हिडिओ समोर आल्याने संपूर्ण महाराष्ट्रात एकच खळबळ उडाली आहे. प्रशासकीय पारदर्शकतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण करणाऱ्या या घटनेमुळे राजकीय वर्तुळात तीव्र पडसाद उमटताणा दिसत आहेत.
लाचखोरीचे ‘स्टिंग ऑपरेशन’ आणि कारवाई–
काही दिवसांपूर्वी लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाने (ACB) नरहरी झिरवाळ यांच्या मंत्रालयातील कार्यालयावर अचानक धाड टाकली होती. या कारवाईदरम्यान, एका लिपिकाला (क्लर्क) ३५ हजार रुपयांची लाच स्वीकारताना रंगेहाथ पकडण्यात आले होते. या संपूर्ण प्रकरणाचे गुप्तरीत्या चित्रीकरण करण्यात आले असून, आता त्याचे ‘स्टिंग ऑपरेशन’ जनमानसात प्रसारित झाले आहे. या व्हिडिओमध्ये लाचेची देवाणघेवाण आणि त्यासंदर्भातील संभाषण स्पष्टपणे दिसून येत असल्याने, संबंधित विभागाच्या नैतिकतेवर गंभीर आरोप केले जात आहेत.
प्रशासकीय विश्वासार्हतेवर प्रश्नचिन्ह–
मंत्रालयातील लाच प्रकरणाचा हा व्हिडिओ समोर आल्यामुळे सरकारी कर्मचाऱ्यांच्या कार्यपद्धतीवर पुन्हा एकदा टीकेची झोड उठली आहे. एसीबीने केलेली ही कारवाई आणि त्यानंतर समोर आलेले पुरावे, हे झिरवाळ यांच्या प्रतिमेला तडा देणारे ठरले आहेत. जरी झिरवाळ यांनी या लाच प्रकरणाशी आपला थेट संबंध नसल्याचा दावा केला असला, तरी त्यांच्या कार्यालयातील कर्मचाऱ्याच्या या कृत्यामुळे मंत्र्यांच्या प्रशासकीय नियंत्रणावर प्रश्न उपस्थित केले जात आहेत.
एसीबीचा सापळा आणि रंगेहाथ अटक-
अधिकच्या गोपनीय माहितीच्या आधारे लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाने मंत्रालयातील झिरवाळ यांच्या कार्यालयात अत्यंत सावधगिरीने सापळा रचला होता. या मोहिमेत कार्यालयातील लिपिक राजेंद्र ढेरंगे याला तक्रारदाराकडून लाचेची रक्कम स्वीकारताना रंगेहाथ पकडण्यात आले. या कारवाईमुळे मंत्रालयासारख्या सुरक्षित आणि वरिष्ठ स्तरावरील कार्यालयात सुरू असलेल्या भ्रष्टाचाराचे विदारक वास्तव समोर आले आहे.
लाचेचे नेमके कारण आणि मागणी–
राजेंद्र ढेरंगे याने एका औषध विक्रेत्याच्या ‘मेडिकल परवान्याचे’ निलंबन रद्द करून देण्यासाठी मदतीचे आश्वासन दिले होते. हे प्रशासकीय काम करून देण्याच्या बदल्यात त्याने ५० हजार रुपयांच्या लाचेची मागणी केली होती. तडजोडीअंती यातील ३५ हजार रुपयांचा पहिला हप्ता स्वीकारण्याचे ठरले. ज्या क्षणी ढेरंगे याने ही रक्कम स्वीकारली, त्याच वेळी दबा धरून बसलेल्या एसीबीच्या पथकाने त्याला बेड्या ठोकल्या.
राजकीय आणि प्रशासकीय पडसाद–
मंत्रालयातील मंत्र्यांच्या दालनातच अशा प्रकारे लाचखोरीचा प्रकार घडल्याने राज्य सरकारची प्रतिमा मलीन झाली आहे. एका बाजूला पारदर्शक कारभाराचे दावे केले जात असताना, दुसरीकडे मंत्र्यांच्या नाकाखालीच भ्रष्टाचाराचे व्यवहार होत असल्याने आश्चर्य व्यक्त केले जात आहे.
‘स्टिंग ऑपरेशन’ आणि उघड झालेले वास्तव–
समोर आलेल्या या गुप्त व्हिडिओमध्ये राजेंद्र ढेरंगे हा एका व्यक्तीकडे स्पष्टपणे ५० हजार रुपयांच्या लाचेची मागणी करताना दिसत आहे. धक्कादायक बाब म्हणजे, संबंधित व्यक्तीने हे पैसे ढेरंगे याला सुपूर्द केल्याचेही प्राथमिक माहितीवरून समोर आले आहे. लाचेची ही मागणी एका प्रशासकीय कामाच्या बदल्यात करण्यात आली होती. हे ‘स्टिंग ऑपरेशन’ बाहेर आल्यामुळे मंत्रालयातील मंत्र्यांच्या दालनात कशा प्रकारे अनधिकृत आर्थिक व्यवहार चालतात, याचे जिवंत पुरावे जनतेसमोर आले आहेत.
एसीबीचा सापळा आणि कारवाईची पार्श्वभूमी–
राजेंद्र ढेरंगे याने अशाच प्रकारे दुसऱ्या एका कामासाठी अन्य एका व्यक्तीकडे लाचेची मागणी केली होती. मात्र, संबंधित तक्रारदाराची पैसे देण्याची मुळीच इच्छा नसल्याने त्यांनी अत्यंत धाडसाने लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाकडे (ACB) धाव घेतली. तक्रारदाराच्या माहितीची शहानिशा केल्यानंतर, एसीबीने मंत्रालयात सापळा रचला आणि ढेरंगे याला लाचेची रक्कम स्वीकारताना रंगेहाथ अटक केली. या कारवाईनंतरच पूर्वी केलेले ‘स्टिंग ऑपरेशन’ सार्वजनिक करण्यात आले, ज्यामुळे प्रकरणाचे गांभीर्य अधिकच वाढले.
अनेक प्रकरणांत संशयाची सुई–
एसीबीच्या प्राथमिक तपासानुसार, राजेंद्र ढेरंगे याने केवळ याच दोन प्रकरणांत नव्हे, तर इतरही अनेक व्यक्तींकडून विविध कामांसाठी मोठ्या रकमा उकळल्याचा दाट संशय आहे. मंत्र्यांच्या नावाचा किंवा पदाचा गैरवापर करून सामान्य नागरिकांची लूट करण्याचे सत्र गेल्या अनेक दिवसांपासून सुरू असल्याची चर्चा आता मंत्रालयाच्या कॉरिडॉरमध्ये रंगू लागली आहे. या एका लिपिकाच्या माध्यमातून भ्रष्टाचाराची पाळेमुळे नेमकी कुठेपर्यंत पोहोचली आहेत, याचा शोध आता तपास यंत्रणा घेत आहेत.
‘स्टिंग ऑपरेशन’मधील खळबळजनक संवाद–
प्रसारित झालेल्या या व्हिडिओमध्ये राजेंद्र ढेरंगे अत्यंत निर्ढावलेल्या पद्धतीने पैशांची मागणी करताना कॅमेऱ्यात कैद झाला आहे. तो समोरच्या व्यक्तीला उद्देशून म्हणतो, “५० (हजार) घेऊन ये आणि तुझं काम करून घेऊन जा. कधी येणार ते मला आताच सांग, म्हणजे मला तशी पूर्वतयारी करून ठेवावी लागेल. साहेब येतीलच, तुला पुढच्या आठवड्यात यावं लागेल.” या संवादातून हे स्पष्ट होत आहे की, सरकारी कामे करण्यासाठी मंत्रालयात ठराविक रकमांचे दरपत्रकच जणू तयार झाले आहे. तसेच, ‘साहेब येतील’ असे म्हणून त्याने या व्यवहारात वरिष्ठांचा किंवा मंत्र्यांचा संबंध जोडण्याचा प्रयत्न केल्याने या प्रकरणाची व्याप्ती वाढली आहे.
प्रकरणाची पार्श्वभूमी आणि कारवाई–
हे संपूर्ण प्रकरण एका औषधविक्रेत्याच्या मेडिकल परवान्याशी संबंधित आहे. संबंधित परवाना रद्द होऊ नये किंवा त्याचे निलंबन मागे घेतले जावे, यासाठी ढेरंगे याने लाचेची मागणी केली होती. या तक्रारीची शहानिशा केल्यानंतर लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाने (ACB) १२ फेब्रुवारी रोजी मंत्रालयात सापळा रचला. यावेळी ३५ हजार रुपयांची लाच स्वीकारताना राजेंद्र ढेरंगे याला रंगेहाथ पकडण्यात आले. सरकारी कर्तव्यात कसूर करून खासगी फायद्यासाठी पदाचा गैरवापर केल्याचा ठपका ठेवत त्याच्यावर गुन्हा दाखल करण्यात आला आहे. ढेरंगे सध्या एसीबीच्या कोठडीत आहे.
नैतिकतेचा प्रश्न आणि राजीनाम्याची तयारी–
आपल्या कार्यालयातील लिपिक राजेंद्र ढेरंगे याला लाच घेताना पकडल्यानंतर नरहरी झिरवाळ यांच्यावर सर्व स्तरांतून टीकेची झोड उठली होती. विरोधकांनी त्यांच्या राजीनाम्याची मागणी लावून धरली असता, झिरवाळ यांनी आपली बाजू मांडताना पारदर्शकतेचा निर्वाळा दिला. ते म्हणाले की, “प्रशासकीय कामात पारदर्शकता असावी, यासाठी मी नेहमीच आग्रही राहिलो आहे. माझ्या दालनात घडलेला हा प्रकार दुर्दैवी असून, या प्रकरणाची सखोल चौकशी होणे गरजेचे आहे. या गैरव्यवहाराशी माझा काडीमात्रही संबंध असल्याचे तपास यंत्रणांच्या तपासात निष्पन्न झाले, तर मी तत्काळ मंत्रिपदाचा त्याग करीन.”
कार्यालयातील शिस्तीवर प्रश्नचिन्ह–
जरी मंत्र्यांनी राजीनाम्याची तयारी दर्शवली असली, तरी त्यांच्या कार्यालयात कार्यरत असलेल्या कर्मचाऱ्याने इतक्या धाडसाने लाचेची मागणी कशी केली, हा प्रश्न अनुत्तरितच आहे. राजेंद्र ढेरंगे याने व्हिडिओमध्ये ‘साहेब येतील’ असा जो उल्लेख केला आहे, त्याचा नेमका अर्थ काय, याचा शोध आता लाचलुचपत प्रतिबंधक विभाग (ACB) घेत आहे. मंत्र्यांच्या नावाचा वापर करून सामान्य जनतेची लूट केली जात असेल, तर त्यास केवळ कर्मचाऱ्याला जबाबदार धरून चालेल की प्रशासकीय प्रमुख म्हणून मंत्र्यांचीही काही उत्तरदायित्व आहे, यावर आता कायदेशीर खल सुरू झाला आहे.
हे देखील वाचा – Tom Pritzker : एपस्टिन फाइल्समध्ये टॉम प्रिट्झकर यांचे नाव; हयात हॉटेलचे कार्यकारी अध्यक्ष पदावरून पायउतार
