Israel Iran War : या घटनेनंतर काही वेळातच इस्रायलने अधिकृतपणे पुष्टी केली की, त्यांच्या वायुसेनेने इराणमधील लष्करी तळांना लक्ष्य करत थेट कारवाई सुरू केली आहे. या हल्ल्यामुळे संपूर्ण जगात चिंतेचे वातावरण पसरले असून, युद्धाची व्याप्ती वाढण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे.
सर्वोच्च नेतृत्वाच्या केंद्रांजवळ प्रहार आणि अमेरिकेचा सहभाग-
आंतरराष्ट्रीय वृत्तसंस्था आणि अमेरिकन गुप्तचर यंत्रणांनी दिलेल्या प्राथमिक माहितीनुसार, या लष्करी मोहिमेत केवळ सीमेवरील तळांनाच नव्हे, तर इराणच्या सत्तेचे केंद्र असलेल्या ठिकाणांनाही लक्ष्य करण्यात आले आहे. विशेषतः इराणचे सर्वोच्च धार्मिक नेते अयातुल्लाह अली खामेनेई यांच्याशी संबंधित असलेल्या काही संवेदनशील स्थळांच्या परिसरात हे भीषण धमाके झाल्याचे वृत्त आहे. या मोहिमेत अमेरिकेची देखील महत्त्वपूर्ण भागीदारी किंवा तांत्रिक सहकार्य असल्याचे संकेत मिळत आहेत. पाश्चिमात्य माध्यमांच्या दाव्यानुसार, इराणच्या वाढत्या आक्रमकतेला लगाम घालण्यासाठी हा संयुक्त रणनीतीचा एक भाग असू शकतो.
इस्रायलची लष्करी भूमिका आणि प्रतिसादाचा इशारा-
इस्रायली संरक्षण दलाने (IDF) स्पष्ट केले आहे की, इराणकडून सातत्याने होणाऱ्या क्षेपणास्त्र हल्ल्यांना आणि प्रादेशिक अस्थिरतेला चोख प्रत्युत्तर देण्यासाठी ही कारवाई अनिवार्य होती. इस्रायलच्या मते, स्वसंरक्षणासाठी इराणच्या लष्करी क्षमतेचे खच्चीकरण करणे ही काळाची गरज आहे. या हवाई हल्ल्यात इराणच्या हवाई संरक्षण यंत्रणेला (Air Defense System) निकामी करण्याचे प्रयत्न करण्यात आले आहेत, जेणेकरून भविष्यातील मोहिमा अधिक सुलभ होतील.
इस्रायलचा इराणवर क्षेपणास्त्रांचा वर्षाव; प्रत्युत्तरात इराणकडून १०५ क्षेपणास्त्रांचा मारा; भारतीय नागरिकांना ‘हाय अलर्ट’
मध्यपूर्वेतील भूराजकीय संघर्षाने आता एका अत्यंत भीषण आणि चिंताजनक वळणावर प्रवेश केला आहे. शनिवारी दुपारच्या सुमारास (भारतीय प्रमाणवेळेनुसार) इस्रायलने इराणच्या लष्करी तळांना लक्ष्य करत एकामागून एक शक्तिशाली क्षेपणास्त्र हल्ले चढवले. या अनपेक्षित आणि तीव्र लष्करी कारवाईमुळे संपूर्ण क्षेत्रात युद्धाचा वणवा पेटला असून, जागतिक शांतता धोक्यात आली आहे. इस्रायलच्या या आक्रमकतेला इराणनेही तत्काळ आणि तितक्याच तीव्रतेने प्रत्युत्तर देण्यास सुरुवात केली आहे.
दोन्ही बाजूंकडून क्षेपणास्त्रांचा घनघोर वर्षाव-
इस्रायली वायुसेनेने इराणच्या मोक्याच्या ठिकाणांवर अचूक मारा केल्यानंतर, इराणच्या इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड कॉर्प्सने (IRGC) प्रतिहल्ल्याची घोषणा केली. प्राप्त माहितीनुसार, इराणने इस्रायलच्या दिशेने सुमारे १०५ क्षेपणास्त्रांचा मारा केला आहे. या क्षेपणास्त्र युद्धामुळे दोन्ही देशांच्या सीमावर्ती भागांसह अंतर्गत शहरांमध्येही धोक्याचे इशारे देणारे सायरेन वाजत आहेत. इराणने आपल्या ‘बॅलिस्टिक’ क्षेपणास्त्रांचा वापर करून इस्रायलच्या संरक्षण फळीला (Air Defense System) भेदण्याचा प्रयत्न केल्याचे वृत्त आहे, ज्यामुळे या संघर्षाची दाहकता अधिकच वाढली आहे.
भारत सरकारचा तत्पर निर्णय: भारतीय नागरिकांसाठी सुरक्षा नियमावली-
पश्चिम आशियातील वेगाने ढासळणारी परिस्थिती लक्षात घेऊन भारत सरकारने अत्यंत सावधगिरीचे पाऊल उचलले आहे. परराष्ट्र मंत्रालयाने इस्रायल आणि इराणमध्ये वास्तव्यास असलेल्या सर्व भारतीय नागरिकांसाठी ‘हाय अलर्ट’ (High Alert) जारी केला आहे. तेथील भारतीयांना अनावश्यक प्रवास टाळण्याचे आणि स्थानिक प्रशासनाकडून दिल्या जाणाऱ्या सुरक्षा सूचनांचे काटेकोर पालन करण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. तसेच, दूतावासाच्या संपर्कात राहून आपत्कालीन परिस्थितीसाठी सज्ज राहण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
मध्यपूर्वेतील अस्थिरता आणि जागतिक चिंता-
या थेट युद्धामुळे जागतिक समुदायामध्ये प्रचंड अस्वस्थता निर्माण झाली आहे. रशिया-युक्रेन संघर्षानंतर आता इस्रायल-इराण यांच्यातील हा पूर्णवेळ संग्राम जागतिक अर्थव्यवस्थेवर, विशेषतः कच्च्या तेलाच्या किमतींवर आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापार मार्गांवर गंभीर परिणाम करू शकतो.
इस्त्रायल-इराण युद्धाचा भडका: भारतीय दूतावासाकडून ‘हाय अलर्ट’ जारी; नागरिकांना सुरक्षित स्थळी राहण्याचे आवाहन-
पश्चिम आशियातील इस्त्रायल आणि इराण या दोन देशांमधील संघर्ष आता टोकाच्या टप्प्यावर पोहोचला आहे. इस्त्रायलने इराणवर केलेल्या थेट लष्करी कारवाईनंतर निर्माण झालेली युद्धजन्य परिस्थिती पाहता, इस्त्रायलमधील तेल अवीव येथील भारतीय दूतावासाने शनिवारी एक तातडीची ‘अॅडव्हायजरी’ (आणीबाणीची सूचना) जारी केली आहे. या सूचनेद्वारे इस्त्रायलमध्ये वास्तव्यास असलेल्या सर्व भारतीय नागरिकांना ‘अत्यधिक सतर्कता’ बाळगण्याचे आणि स्थानिक प्रशासनाकडून येणाऱ्या प्रत्येक निर्देशाचे काटेकोरपणे पालन करण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत.
सुरक्षेच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या सूचना-
भारतीय दूतावासाने स्पष्ट केले आहे की, सद्यस्थितीत नागरिकांनी घराबाहेर पडणे टाळावे. विशेषतः इस्त्रायलमधील ‘होम फ्रंट कमांड’ने दिलेल्या सुरक्षा नियमांचे उल्लंघन करू नये. नागरिकांनी आपापल्या निवासस्थानाजवळ किंवा कामाच्या ठिकाणाजवळ असलेल्या ‘सेफ शेल्टर्स’ची (सुरक्षित आश्रयस्थाने) आधीच माहिती करून घ्यावी, जेणेकरून आपत्कालीन सायरन वाजल्यास त्वरित सुरक्षित स्थळी पोहोचता येईल. तसेच, पुढील आदेश येईपर्यंत इस्त्रायलमध्ये कोणताही अनावश्यक प्रवास करू नये, अशी सक्त ताकीद देण्यात आली आहे.
इराणमधील स्थिती आणि भारतीय दूतावासाची भूमिका-
दुसरीकडे, इराणची राजधानी तेहरानमध्ये झालेल्या भीषण स्फोटांनंतर तेथील भारतीय दूतावासही सक्रिय झाले आहे. इस्त्रायलने इराणमधील लष्करी तळांना लक्ष्य केल्याच्या वृत्ताला दुजोरा मिळाल्यानंतर, तेहरानमधील भारतीयांनाही सतर्क करण्यात आले आहे. इराणमधील भारतीयांनी शक्यतो घरामध्येच राहावे आणि स्थानिक बातम्या व सरकारी घोषणांवर बारकाईने लक्ष ठेवावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे. विशेष म्हणजे, इराणचे सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनेई यांना या हल्ल्यापूर्वीच सुरक्षित स्थळी हलवण्यात आल्याचे समजते.
संपर्क आणि मदत यंत्रणा (हेल्पलाइन क्रमांक)-
परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून दोन्ही देशांतील भारतीय दूतावासांनी २४ तास कार्यरत असणारे हेल्पलाइन क्रमांक जारी केले आहेत. भारतीय नागरिक कोणत्याही अडचणीच्या प्रसंगी खालील क्रमांकांवर संपर्क साधू शकतात:
इस्त्रायल (तेल अवीव): +972-54-7520711 किंवा cons1.telaviv@mea.gov.in या ईमेलवर संपर्क साधावा.
इराण (तेहरान): +989128109115, +989128109109, +989128109102 आणि +989932179359.
भारतीय परराष्ट्र मंत्रालय आणि दोन्ही देशांतील दूतावास स्थानिक प्रशासनाच्या सतत संपर्कात असून, परिस्थितीनुसार पुढील सूचना जारी केल्या जातील. नागरिकांनी संयम राखावा आणि कोणत्याही अफवांवर विश्वास न ठेवता केवळ अधिकृत सरकारी माहितीवर विसंबून राहावे, असे आवाहन करण्यात आले आहे.
