Lpg And Petrol Prices Today : पश्चिम आशियातील वाढत्या संघर्षाचे सावट आता भारताच्या ऊर्जा क्षेत्रावर गडद होऊ लागले आहे. तेल, एलपीजी (LPG) आणि एलएनजी (LNG) हे भारताच्या वेगवान अर्थव्यवस्थेचे मुख्य आधारस्तंभ मानले जातात, परंतु आखाती देशांमधील युद्धजन्य परिस्थितीमुळे यांच्या पुरवठा साखळीत मोठे अडथळे निर्माण झाले आहेत. भारताची ६० टक्के एलपीजीची गरज आणि निम्म्याहून अधिक एलएनजीची मागणी आयातीवर अवलंबून असून, याचा मोठा वाटा आखाती देशांतून येतो. या पार्श्वभूमीवर, आज ११ मार्च २०२६ रोजी महाराष्ट्रासह देशभरात इंधन दरवाढ आणि टंचाईचे गंभीर संकट उभे राहिले आहे.
घरगुती आणि व्यावसायिक सिलिंडरच्या दरात मोठी वाढ-
वाढत्या भू-राजकीय तणावादरम्यान ७ मार्च रोजी केंद्र सरकारने घरगुती एलपीजी सिलिंडरच्या किमतीत ६० रुपयांची वाढ केली होती. या दरवाढीनंतर देशाची राजधानी दिल्लीत १४.२ किलोच्या बिगर सबसिडीवाल्या घरगुती सिलिंडरची किंमत ९१३ रुपयांवर पोहोचली आहे. केवळ घरगुतीच नव्हे, तर व्यावसायिक क्षेत्रालाही या महागाईचा मोठा फटका बसला आहे. १९ किलोच्या व्यावसायिक गॅस सिलिंडरच्या किमतीत ११४ ते ११५ रुपयांची वाढ झाल्याने दिल्लीत त्याचे दर आता १,८८३ रुपये झाले आहेत. या दरवाढीचे थेट पडसाद महाराष्ट्रातील बाजारपेठेतही उमटत आहेत.
| शहर | LPG (14.2 KG) | कमर्शिअल LPG (19 KG) |
| मुंबई | ₹912.50 | ₹1,836.00 |
| नवी दिल्ली | ₹913.00 | ₹1,988.50 |
| चेन्नई | ₹928.50 | ₹2,043.50 |
| कोलकत्ता | ₹939.00 | ₹1,988.50 |
| बंगळुरु | ₹915.50 | ₹1,958.00 |
इंधन टंचाई रोखण्यासाठी केंद्र सरकारची मोठी पावले; रिफायनरींना उत्पादन वाढवण्याचे आदेश आणि ‘एस्मा’ लागू-
पश्चिम आशियातील बिघडत चाललेली सुरक्षा स्थिती आणि त्यामुळे विस्कळीत झालेली जागतिक पुरवठा साखळी लक्षात घेऊन भारत सरकारने देशांतर्गत ऊर्जा सुरक्षा सुनिश्चित करण्यासाठी कठोर पावले उचलली आहेत. आखाती देशांमधील तणावामुळे भविष्यात एलपीजी (LPG) पुरवठ्यावर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता गृहीत धरून, केंद्र सरकारने तातडीने प्रशासकीय आणि कायदेशीर हालचाली सुरू केल्या आहेत.
‘एस्मा’ कायद्याची अंमलबजावणी-
देशात गॅसची कृत्रिम टंचाई निर्माण होऊ नये आणि वितरण व्यवस्था सुरळीत राहावी, यासाठी सरकारने ‘एस्मा’ (ESMA – Essential Services Maintenance Act) अर्थात ‘अत्यावश्यक सेवा सुचालन कायदा’ लागू केला आहे. या कायद्यांतर्गत गॅस वितरणाशी संबंधित कोणत्याही क्षेत्रात संप किंवा काम बंद आंदोलन करण्यास प्रतिबंध करण्यात आला आहे. इंधन पुरवठा साखळीत कोणताही अडथळा येणार नाही, याची खात्री करण्यासाठी हा अत्यंत महत्त्वाचा निर्णय मानला जात आहे.
रिफायनरींना विशेष निर्देश-
सरकारने देशातील सर्व सार्वजनिक आणि खाजगी तेल शुद्धीकरण (Refinery) कंपन्यांना आपल्या कार्यक्षमतेचा पूर्ण वापर करून एलपीजीच्या उत्पादनात वाढ करण्याचे निर्देश दिले आहेत. आयातीवर अवलंबून राहण्याऐवजी देशांतर्गत उत्पादन वाढवून संभाव्य तुटवडा भरून काढण्याचा सरकारचा प्रयत्न आहे. यासोबतच, उत्पादित गॅसच्या साठवणुकीसाठी आणि वितरणासाठी विशेष ‘कोरिडॉर’ तयार करण्याच्या सूचनाही देण्यात आल्या आहेत.
घरगुती ग्राहकांना सर्वोच्च प्राधान्य-
उपलब्ध गॅस साठ्याचा विनियोग करताना सरकारने स्पष्ट प्राधान्यक्रम निश्चित केला आहे. सर्व गॅस कंपन्यांना ‘घरगुती गॅस सिलिंडर’ (Domestic LPG) पुरवठ्याला सर्वोच्च प्राधान्य देण्यास सांगण्यात आले आहे. सामान्य नागरिकांच्या स्वयंपाकघरातील इंधन संपू नये, यासाठी व्यावसायिक वापरापेक्षा घरगुती वापराला महत्त्व दिले जात आहे. मात्र, त्याच वेळी खते निर्मिती, औषध उद्योग आणि वीज निर्मिती यांसारख्या अत्यंत संवेदनशील आणि महत्त्वाच्या क्षेत्रांना (Essential Sectors) १०० टक्के गॅस पुरवठा सुरू ठेवण्याचे आदेशही देण्यात आले आहेत, जेणेकरून देशाच्या मूलभूत गरजांना बाधा पोहोचणार नाही.
| शहर | पेट्रोल (₹/लीटर) | डीजल (₹/लीटर) |
| मुंबई | ₹104.21 | ₹92.15 |
| नाशिक | ₹95.50 | ₹89.50 |
| पुणे | ₹104.04 | ₹90.57 |
| नवी दिल्ली | ₹94.72 | ₹87.62 |
| अहमदाबाद | ₹94.49 | ₹90.17 |
गॅस सिलिंडर बुकिंगच्या नियमांत मोठे बदल; साठेबाजी रोखण्यासाठी सरकारचा ‘२५ दिवसांचा’ नवा नियम-
आखाती देशांतील तणावामुळे निर्माण झालेल्या संभाव्य इंधन टंचाईच्या पार्श्वभूमीवर, केंद्र सरकारने घरगुती एलपीजी (LPG) सिलिंडरच्या वितरणाबाबत अत्यंत कठोर पावले उचलली आहेत. गॅस सिलिंडरचा काळाबाजार रोखण्यासाठी आणि मर्यादित साठ्याचा समतोल वापर व्हावा यासाठी बुकिंगच्या नियमावलीत महत्त्वपूर्ण बदल करण्यात आले आहेत. आता सामान्य ग्राहकांना एका सिलिंडरच्या वितरणापासून पुढच्या बुकिंगसाठी विशिष्ट कालावधीची प्रतीक्षा करावी लागणार आहे.
२५ दिवसांच्या अंतराचे बंधन-
सरकारने जारी केलेल्या नवीन निर्देशानुसार, आता कोणताही ग्राहक घरगुती एलपीजी सिलिंडर प्राप्त केल्यानंतर, पुढील सिलिंडरसाठीची नोंदणी (Booking) केवळ २५ दिवसांनंतरच करू शकणार आहे. यापूर्वी अनेक ग्राहक साठवणुकीच्या हेतूने किंवा संपण्याच्या भीतीपोटी आगाऊ बुकिंग करत असत, परंतु आता सॉफ्टवेअर प्रणालीमध्येच बदल करून यावर मर्यादा आणली गेली आहे. या नियमामुळे एकाच ग्राहकाला कमी कालावधीत अनेक सिलिंडर मिळवणे तांत्रिकदृष्ट्या अशक्य होणार आहे.
