Kedarnath Temple Visit : प्रसिद्ध अभिनेते सैफ अली खान आणि अमृता सिंह यांची ज्येष्ठ कन्या, लोकप्रिय अभिनेत्री सारा अली खान ही तिच्या अभिनयासोबतच असलेल्या अढळ आध्यात्मिक श्रद्धेसाठी ओळखली जाते. साराची ईश्वरावर नितांत श्रद्धा असून ती वेळोवेळी देशातील विविध पवित्र तीर्थक्षेत्रांना भेटी देत असते. विशेषतः साराने २०१८ मध्ये ‘केदारनाथ’ या चित्रपटातून चित्रपटसृष्टीत पदार्पण केल्यामुळे या क्षेत्राशी तिचे एक भावनिक नाते जोडले गेले आहे. कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी ती दरवर्षी न चुकता केदारनाथ धामची यात्रा करते. मात्र, इथून पुढे सारासह सर्वच भाविकांसाठी ही तीर्थयात्रा पूर्वीइतकी सहज असणार नाही, कारण उत्तराखंडमधील मंदिर समितीने नियमावलीत महत्त्वपूर्ण बदल केले आहेत.
बद्रीनाथ-केदारनाथ मंदिर समितीने (BKTC) घेतलेल्या एका निर्णयानुसार, राज्यातील तब्बल ४५ मंदिरांमध्ये प्रवेशाबाबत नवीन आणि कडक नियमांची अंमलबजावणी करण्यात येणार आहे. मंदिराचे पावित्र्य, शिस्त आणि पारंपरिक संस्कृती जपण्याच्या उद्देशाने हे पाऊल उचलण्यात आले आहे. या नवीन नियमावलीनुसार, भाविकांच्या पोशाखावर (Dress Code) निर्बंध येण्याची शक्यता असून, मंदिराच्या परिसरात केल्या जाणाऱ्या फोटोग्राफी आणि व्हिडिओग्राफीवरही कडक मर्यादा घालण्यात आल्या आहेत. विशेषतः ‘रील’ संस्कृतीमुळे मंदिराच्या शांततेत पडणारा व्यत्यय रोखण्यासाठी प्रशासनाने हे कठोर धोरण स्वीकारले आहे.
केदारनाथ-बद्रीनाथ दर्शनासाठी आता प्रतिज्ञापत्र अनिवार्य: अ-हिंदू भाविकांसाठी मंदिर समितीचा कठोर निर्णय-
बद्रीनाथ-केदारनाथ मंदिर समितीने (BKTC) मंदिराच्या आध्यात्मिक परंपरेचे रक्षण करण्यासाठी नवीन नियमावली जाहीर केली आहे. या निर्णयानुसार, ज्या भाविकांचा उघडपणे हिंदू धर्माशी संबंध नाही किंवा जे अ-हिंदू आहेत, त्यांना आता या पवित्र धामांमध्ये दर्शन घेण्यापूर्वी आपली सनातन धर्मावर निष्ठा असल्याचे लेखी ‘प्रतिज्ञापत्र’ सादर करणे बंधनकारक असणार आहे. केवळ दर्शनासाठी येणाऱ्या पर्यटकांपेक्षा खऱ्या अर्थाने श्रद्धा असलेल्या भाविकांना प्राधान्य मिळावे, हा यामागचा मुख्य उद्देश असल्याचे दिसून येते.
या निर्णयाबाबत प्रसारमाध्यमांशी संवाद साधताना मंदिर समितीचे अध्यक्ष हेमंत द्विवेदी यांनी सविस्तर भूमिका मांडली. त्यांनी स्पष्ट केले की, “जे नागरिक हिंदू धर्माचे अनुयायी नाहीत, परंतु ज्यांना केदारनाथ, बद्रीनाथ किंवा समितीच्या अखत्यारीतील इतर मंदिरांमध्ये प्रवेश करून ईश्वराचे दर्शन घ्यायचे आहे, त्यांना आता आपली श्रद्धा सिद्ध करावी लागेल. अशा व्यक्तींना अधिकृतरीत्या हे लिहून द्यावे लागेल की, त्यांची हिंदू धर्मावर आणि सनातन परंपरेवर पूर्ण श्रद्धा आहे.” समितीने घेतलेल्या या निर्णयानुसार, “मी सनातनी आहे आणि माझा हिंदुत्वावर गाढ विश्वास आहे,” अशा आशयाचा लेखी पुरावा किंवा शपथपत्र सादर केल्यानंतरच कोणत्याही धर्माच्या किंवा पार्श्वभूमीच्या व्यक्तीला गाभाऱ्यापर्यंत जाण्याची किंवा दर्शन घेण्याची अनुमती दिली जाईल. हा निर्णय केवळ शिस्त लावण्यासाठी नसून, मंदिराच्या अतिसंवेदनशील धार्मिक वातावरणाचे पावित्र्य राखण्यासाठी घेण्यात आला आहे.
सारा अली खान आणि ‘प्रतिज्ञापत्र’ नियम: बद्रीनाथ-केदारनाथ मंदिर समितीच्या अध्यक्षांनी स्पष्ट केली भूमिका-
उत्तराखंडमधील पवित्र देवस्थानांच्या संदर्भात घेतलेल्या ऐतिहासिक निर्णयानंतर, बद्रीनाथ-केदारनाथ मंदिर समितीचे (BKTC) अध्यक्ष हेमंत द्विवेदी यांनी अभिनेत्री सारा अली खान हिच्या संदर्भात एक महत्त्वपूर्ण विधान केले आहे. सारा अली खान ही केदारनाथ धामची नियमित दर्शनार्थी असल्याने, नवीन नियमावलीचा तिच्यावर काय परिणाम होईल, याबाबत चर्चा सुरू होती. यावर स्पष्टीकरण देताना द्विवेदी म्हणाले की, “जर सारा अली खानने आपली सनातन धर्मावर अढळ श्रद्धा आणि भक्ती असल्याचे सार्वजनिकरीत्या जाहीर केले आणि त्यासंबंधीचे अधिकृत प्रतिज्ञापत्र सादर केले, तर तिलाही मंदिरात प्रार्थना करण्याची आणि दर्शन घेण्याची अनुमती निश्चितपणे दिली जाईल.”
हा नियम केवळ एका व्यक्तीपुरता मर्यादित नसून, तो सर्व अ-हिंदू भाविकांसाठी समान आहे, असेही त्यांनी अधोरेखित केले. मंदिर समितीने या प्रक्रियेत पारदर्शकता आणि सुसूत्रता आणण्यासाठी एका विशिष्ट ‘घोषणापत्राचा आराखडा’ (Form Format) देखील तयार केला आहे. ज्या भाविकांना दर्शनाची ओढ आहे, त्यांना या विहित नमुन्यात आपली माहिती आणि धर्माप्रती असलेली निष्ठा नमूद करावी लागणार आहे. या औपचारिक प्रक्रियेमुळे केवळ कागदोपत्री पूर्तता होणार नाही, तर भाविकांच्या श्रद्धेची अधिकृत नोंदही मंदिर प्रशासनाकडे राहणार आहे.
सारा अली खानचे केदारनाथ धामशी असलेले नाते आणि ट्रोलिंगचा सामना-
अभिनेत्री सारा अली खान हिच्या चित्रपट कारकिर्दीची मुहूर्तमेढ २०१८ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या ‘केदारनाथ’ या चित्रपटातून रोवली गेली. या चित्रपटामुळे तिच्या आयुष्याला केवळ व्यावसायिक वळणच मिळाले नाही, तर केदारनाथ या पवित्र क्षेत्राशी तिचे एक अद्वैत आणि भावनिक नातेही निर्माण झाले. तेव्हापासून साराने आपली ही श्रद्धा जपली असून, ती प्रतिवर्षी न चुकता भगवान शिवशंकराच्या दर्शनासाठी हिमालयीन पर्वत रांगांमधील या दुर्गम मंदिरात जात असते. आतापर्यंत तिने सलग सहा ते सात वेळा केदारधामची यात्रा पूर्ण केली असून, बाबा केदारनाथांच्या चरणी तिची असलेली अनन्य भक्ती वेळोवेळी दिसून आली आहे.
मात्र, साराची ही धार्मिक ओढ नेहमीच कौतुकाचा विषय ठरली नाही. अनेकदा सोशल मीडियावर केदारनाथ भेटीचे छायाचित्रे आणि चित्रफिती (व्हिडिओ) प्रसारित केल्यानंतर तिला अत्यंत टोकाच्या ट्रोलिंगचा सामना करावा लागला आहे. तिच्या कौटुंबिक पार्श्वभूमीवरून आणि धार्मिक मान्यतेवरून नेटिझन्सनी तिच्यावर वारंवार टीका केली आहे. असे असूनही, साराने आपल्या श्रद्धेच्या मार्गात कोणालाही अडथळा आणू दिला नाही. तिने आपल्या अनेक मुलाखतींमध्ये अत्यंत स्पष्टपणे नमूद केले आहे की, केदारनाथ हे केवळ एक तीर्थक्षेत्र नसून, तिच्या आत्मिक शांतीचे केंद्र आहे. तिचे या क्षेत्राशी असलेले नाते हे शब्दांच्या पलीकडचे आणि अत्यंत जिव्हाळ्याचे असल्याचे तिने वेळोवेळी स्पष्ट केले आहे.
