Colombia Plane Crash : दक्षिण अमेरिकेतील कोलंबियामध्ये सोमवारी एक अत्यंत भीषण विमान अपघात घडला असून, यामध्ये लष्कराच्या ६६ जवानांना आपले प्राण गमवावे लागले आहेत. हवाई दलाचे ‘हरक्यूलिस C-130’ (Hercules C-130) हे मालवाहू विमान उड्डाण करत असतानाच तांत्रिक बिघाडामुळे जमिनीवर कोसळले. या दुर्घटनेत ५० हून अधिक व्यक्ती गंभीररीत्या जखमी झाल्या असून, ढिगाऱ्याखाली अडकलेल्या ४ सैनिकांचा शोध अद्याप सुरू आहे.
दुर्घटना आणि प्राणहानीचा तपशील-
अधिकच्या माहितीनुसार, या विमानात एकूण १२५ जण प्रवास करत होते. यामध्ये ११४ सैनिक आणि ११ क्रू मेंबर्सचा समावेश होता. कोलंबियाई हवाई दलाचे प्रमुख मेजर जनरल कार्लोस फर्नांडो सिल्वा यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, मृतांमध्ये ५८ लष्करी सैनिक, हवाई दलाचे ६ कर्मचारी आणि २ पोलीस अधिकाऱ्यांचा समावेश आहे. जखमींना तातडीने जवळच्या लष्करी रुग्णालयात दाखल करण्यात आले असून, मृतांचा आकडा वाढण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
पेरू सीमेजवळील ॲमेझॉन प्रदेशात अपघात-
हा अपघात कोलंबियाच्या दक्षिण भागातील ॲमेझॉन प्रदेशात असलेल्या प्यूर्टो लेगुइझामो (Puerto Leguízamo) येथे झाला. हा भाग पेरू देशाच्या सीमेजवळ असून दुर्गम मानला जातो. संरक्षण मंत्री पेड्रो सांचेझ यांनी घटनास्थळाची माहिती देताना सांगितले की, विमान धावपट्टीवरून झेपावल्यानंतर काही वेळातच नियंत्रण सुटले आणि ते धावपट्टीपासून साधारण १.५ किलोमीटर अंतरावर जाऊन कोसळले.
कोलंबिया विमान दुर्घटना: राष्ट्रपती गुस्तावो पेट्रो यांनी व्यक्त केला तीव्र शोक-
कोलंबियामध्ये घडलेल्या भीषण लष्करी विमान अपघाताने संपूर्ण देश शोकाकुल झाला असून, राष्ट्रपती गुस्तावो पेट्रो यांनी या दुर्घटनेबद्दल तीव्र दुःख व्यक्त केले आहे. ६६ जवानांचा बळी घेणारी ही घटना अत्यंत दुर्दैवी आणि गंभीर असल्याचे नमूद करत, त्यांनी याप्रकरणी प्रशासकीय दिरंगाईवर कडक शब्दांत ताशेरे ओढले आहेत. जवानांची सुरक्षा ही सर्वोच्च प्राथमिकता असल्याचे सांगून, भविष्यात अशा घटनांची पुनरावृत्ती टाळण्यासाठी सरकार कटिबद्ध असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.
प्रशासकीय विलंबामुळे आधुनिकीकरण रखडल्याची कबुली-
राष्ट्रपती पेट्रो यांनी या दुर्घटनेनंतर बोलताना एक मोठी कबुली दिली आहे. ते म्हणाले की, “लष्कराची शस्त्रास्त्रे आणि तांत्रिक संसाधने अत्याधुनिक करण्याचा निर्णय सरकारने यापूर्वीच घेतला होता. मात्र, दुर्दैवाने प्रशासकीय विलंबामुळे हा निर्णय प्रभावीपणे लागू करता आला नाही.” या विलंबाचा फटका देशाच्या सैनिकांना बसत असल्याबद्दल त्यांनी तीव्र नाराजी व्यक्त केली.
अकार्यक्षम अधिकाऱ्यांना कडक इशारा-
या घटनेनंतर राष्ट्रपतींनी प्रशासनातील अधिकारी आणि लष्करी नेतृत्वाला कडक इशारा दिला आहे. “जर नागरिक किंवा लष्करी अधिकारी बदलत्या काळाची आव्हाने ओळखून आणि दिलेल्या जबाबदारीनुसार कार्यक्षमतेने काम करू शकत नसतील, तर त्यांना त्यांच्या पदावर राहण्याचा अधिकार नाही. अशा अकार्यक्षम व्यक्तींना तात्काळ पदावरून हटवण्यात येईल,” असे त्यांनी ठामपणे सांगितले. जवानांच्या सुरक्षेच्या बाबतीत कोणतीही तडजोड खपवून घेतली जाणार नाही, असा संदेश त्यांनी या माध्यमातून दिला आहे.
कोलंबियातील लष्करी विमान अपघातानंतर मानवतेचे दर्शन घडवणारे चित्र समोर आले आहे. विमान कोसळल्यानंतर अधिकृत मदत पथके पोहोचण्यापूर्वीच परिसरातील स्थानिक ग्रामस्थांनी जीवाची बाजी लावून बचावकार्यास सुरुवात केली. दुर्गम भाग आणि मर्यादित संसाधने असतानाही, या नागरिकांनी दाखवलेल्या तत्परतेमुळे अनेक जखमी जवानांचे प्राण वाचवण्यात यश आले आहे.
मोटारसायकलवरून जखमींची ने-आण आणि ‘एअरलिफ्ट’
अपघात झाला तेव्हा आजूबाजूच्या गावांतील लोक मोठ्या संख्येने घटनास्थळी धावून आले. रुग्णवाहिका पोहोचण्यास विलंब होत असल्याचे पाहून ग्रामस्थांनी स्वत:च्या मोटारसायकलचा वापर करून जखमी सैनिकांना जवळच्या प्राथमिक आरोग्य केंद्रात पोहोचवले. भीषण आग विझवण्यासाठीही स्थानिकांनी शर्थीचे प्रयत्न केले. जखमींची प्रकृती चिंताजनक असल्याने, प्राथमिक उपचारानंतर त्यांना तातडीने बोगोटा सारख्या मोठ्या शहरांतील अत्याधुनिक रुग्णालयांमध्ये ‘एअरलिफ्ट’ (विमानाद्वारे स्थलांतरित) करण्यात आले आहे.
दारूगोळ्याचे स्फोट आणि दहशतवादाचा इन्कार-
अधिकच्या माहितीनुसार, विमान कोसळल्यानंतर लागलेल्या आगीने रौद्र रूप धारण केले होते. विमानात मोठ्या प्रमाणावर लष्करी दारूगोळा असल्याने आगीच्या संपर्कात येताच त्याचे एकामागून एक स्फोट होऊ लागले. या स्फोटांमुळे घटनास्थळी अत्यंत धोकादायक परिस्थिती निर्माण झाली होती, ज्यामुळे मदतकार्यात मोठ्या अडचणी आल्या. दरम्यान, सांचेज यांनी स्पष्ट केले की, प्राथमिक तपासात कोणत्याही दहशतवादी कारवायांचे किंवा घातपाताचे पुरावे मिळालेले नाहीत. त्यामुळे सध्यातरी या घटनेकडे एक तांत्रिक अपघात म्हणून पाहिले जात आहे.
विमानाची देखभाल आणि तज्ञांचे मत-
अपघाताग्रस्त ‘हरक्यूलिस C-130’ विमानाबाबत विमान वाहतूक तज्ञांनी (Aviation Experts) महत्त्वाची माहिती दिली आहे. हे विमान २०२० मध्ये अमेरिकेने कोलंबियाला दिले होते. विशेष म्हणजे, काही वर्षांपूर्वीच या विमानाची संपूर्ण देखभाल (Overhaul) करण्यात आली होती, ज्यामध्ये इंजिन आणि इतर तांत्रिक भागांची सखोल तपासणी झाली होती. आता तपासणीत हे शोधले जाईल की टेकऑफनंतर लगेचच विमानाचे इंजिन का निकामी झाले.
आकाशातील महाबली: ‘C-130 हरक्यूलिस’ विमानाची वैशिष्ट्ये-
कोलंबियातील भीषण अपघातानंतर चर्चेत आलेले ‘C-130 हरक्यूलिस’ (Lockheed C-130 Hercules) हे विमान जगातील सर्वात विश्वासार्ह आणि अष्टपैलू लष्करी वाहतूक विमान मानले जाते. अनेक दशकांपासून जागतिक स्तरावर विविध देशांच्या हवाई दलांचा कणा असलेल्या या विमानाने कठीण मोहिमांमध्ये आपली उपयुक्तता सिद्ध केली आहे. केवळ युद्धभूमीवरच नव्हे, तर नैसर्गिक आपत्तींच्या काळातही हे विमान ‘देवदूत’ ठरले आहे.
दुर्गम धावपट्टीवरील नैपुण्य आणि अफाट क्षमता-
हरक्यूलिस विमानाचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे त्याची कोणत्याही परिस्थितीत कार्य करण्याची क्षमता. हे विमान आधुनिक विमानतळांच्या धावपट्टीसह अत्यंत कठीण, कच्च्या आणि ओबडधोबड धावपट्टीवरही सहजपणे उतरू शकते. एका वेळी जड युद्धसामग्री, लहान हेलिकॉप्टर, चिलखती गाड्या (Armored Vehicles) आणि मोठ्या प्रमाणात रसद वाहून नेण्याची याची क्षमता थक्क करणारी आहे. लष्करी जवानांना दुर्गम भागात पोहोचवण्यासाठी हे विमान आजही पहिल्या पसंतीचे ठरते.
विविध मोहिमांसाठी अष्टपैलू वापर-
हरक्यूलिस विमानाचा उपयोग केवळ मालवाहतुकीपुरता मर्यादित नाही. या विमानाची रचना अशा प्रकारे करण्यात आली आहे की, त्याचा वापर विविध आपत्कालीन परिस्थितींत करता येतो-
वैद्यकीय आणीबाणी: जखमी जवानांना किंवा नागरिकांना युद्धभूमीवरून सुरक्षित स्थळी हलवण्यासाठी हे विमान ‘एअर अॅम्ब्युलन्स’ म्हणून वापरले जाते.
नैसर्गिक आपत्ती: भूकंप, पूर किंवा वादळाच्या वेळी मदत सामग्री पोहोचवण्यासाठी आणि अडकलेल्या नागरिकांच्या बचावासाठी याचा मोठा वाटा असतो.
वणवा विझवणे: जंगलात लागलेली मोठी आग विझवण्यासाठी खास उपकरणांसह या विमानाचा उपयोग केला जातो.
हवामान निरीक्षण: हवामानातील बदल आणि चक्रीवादळांची माहिती गोळा करण्यासाठी या विमानाचा वापर संशोधनासाठीही होतो.
प्रचंड पेलोड आणि एअरड्रॉप तंत्रज्ञान-
C-130 हरक्यूलिस विमानाची ताकद त्याच्या वजन वाहून नेण्याच्या क्षमतेत आहे. हे विमान एका वेळी सुमारे ४२,००० पाउंड (सुमारे १९,००० किलोग्राम) पर्यंतचे ओझे हवेतून ‘एअरड्रॉप’ (पॅराशूटच्या साहाय्याने खाली सोडणे) करू शकते. युद्धभूमीवर किंवा दुर्गम डोंगराळ भागात जिथे वाहने पोहोचू शकत नाहीत, तिथे अन्नधान्य, औषधे आणि शस्त्रास्त्रे अचूकपणे पोहोचवण्यासाठी हे तंत्रज्ञान अत्यंत प्रभावी ठरते.
