Petrol-Diesel Price Cut: जागतिक बाजारपेठेत कच्च्या तेलाच्या किमतीत होणारी अस्थिरता आणि पश्चिम आशियातील युद्धजन्य परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने भारतीय ग्राहकांना मोठा दिलासा दिला आहे. सरकारने पेट्रोल आणि डिझेलवरील अतिरिक्त उत्पादन शुल्कात (Excise Duty) मोठी कपात करण्याची घोषणा केली आहे. या निर्णयामुळे इंधनाचे दर कमी होऊन महागाईपासून सर्वसामान्यांना काहीसा दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे.
शुल्कात नेमकी किती कपात?
सरकारी आदेशानुसार, इंधनावरील उत्पादन शुल्कात खालीलप्रमाणे बदल करण्यात आले आहेत:
- पेट्रोल: पेट्रोलवरील उत्पादन शुल्क 13 रुपयांवरून थेट 3 रुपये प्रति लिटर करण्यात आले आहे. म्हणजेच यामध्ये 10 रुपयांची कपात झाली आहे.
- डिझेल: डिझेलवरील शुल्क 10 रुपयांवरून आता 0 रुपये प्रति लिटर करण्यात आले आहे. डिझेलमध्येही 10 रुपयांची मोठी कपात करण्यात आली आहे.
कच्च्या तेलाच्या किमतीत घसरण
अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणसोबतची चर्चा सकारात्मक सुरू असल्याचे संकेत दिल्यानंतर जागतिक तेल बाजारातील तणाव काहीसा निवळला आहे. सध्या ब्रेंट क्रूड 106.63 डॉलर प्रति बॅरलवर व्यापार करत असून त्यात 1.28 टक्क्यांची घसरण झाली आहे. कच्च्या तेलाच्या किमती कमी झाल्यामुळे भारतासारख्या आयातदार देशांवरील दबाव कमी झाला असून, त्याचा फायदा ग्राहकांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी सरकारने हे पाऊल उचलले आहे.
सरकारची भूमिका
केंद्रीय तेल मंत्री हरदीप सिंग पुरी यांनी या निर्णयाचे समर्थन केले आहे. गेल्या महिन्यात कच्च्या तेलाच्या किमती 70 डॉलरवरून थेट 122 डॉलरपर्यंत पोहोचल्या होत्या. अशा परिस्थितीत आंतरराष्ट्रीय दरवाढीचा संपूर्ण बोजा ग्राहकांवर न टाकता सरकारने शुल्कात कपात करून जनतेला संरक्षण देण्याचा प्रयत्न केला आहे. या निर्णयामुळे तेल कंपन्यांवरील आर्थिक ताणही कमी होण्यास मदत होईल.
शेअर बाजारावर परिणाम
या घोषणेनंतर तेल क्षेत्रातील कंपन्यांचे शेअर्स चर्चेत राहण्याची शक्यता आहे. मागील सत्रात हिंदुस्थान पेट्रोलियम (HPCL) च्या शेअर्समध्ये 2.5 टक्के, भारत पेट्रोलियम (BPCL) मध्ये 0.9 टक्के आणि इंडियन ऑईल (IOC) मध्ये 1.4 टक्क्यांची वाढ पाहायला मिळाली होती.
सर्वसामान्यांवर होणारा परिणाम
इंधन दरातील या 10 रुपयांच्या कपातीचा थेट परिणाम सर्वसामान्यांच्या जीवनावर सकारात्मक पद्धतीने होणार आहे:
- प्रवास खर्च कमी होणार: दुचाकी आणि चारचाकी वाहनधारकांच्या महिन्याच्या इंधन बजेटमध्ये मोठी बचत होईल. दैनंदिन प्रवास करणाऱ्या नोकरदारांना याचा थेट आर्थिक फायदा मिळेल.
- महागाईवर नियंत्रण: डिझेल स्वस्त झाल्यामुळे मालवाहतुकीचा खर्च कमी होईल. याचा परिणाम म्हणून भाजीपाला, दूध आणि इतर जीवनावश्यक वस्तूंच्या किमती कमी होण्यास मदत होईल, ज्यामुळे सर्वसामान्यांचे स्वयंपाकघराचे बजेट सुधारू शकते.
- शेतीसाठी दिलासा: ट्रॅक्टर आणि इतर शेती यंत्रांसाठी डिझेलचा मोठ्या प्रमाणावर वापर होतो. डिझेल स्वस्त झाल्यामुळे शेतकऱ्यांचा उत्पादन खर्च कमी होण्यास मदत होईल.
- सार्वजनिक वाहतूक: एसटी बस किंवा खासगी ट्रॅव्हल्सच्या तिकीट दरात वाढ होण्याची भीती आता कमी होईल, ज्यामुळे प्रवाशांना दिलासा मिळेल.
