Strait of Trump : अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी शुक्रवारी एका जाहीर कार्यक्रमात बोलताना जागतिक राजकारणात अत्यंत महत्त्वाच्या मानल्या जाणाऱ्या ‘होर्मुज’ सामुद्रधुनीचा (Strait of Hormuz) उल्लेख चक्क ‘स्ट्रेट ऑफ ट्रम्प’ (ट्रम्पची सामुद्रधुनी) असा केला. त्यांच्या या विधानामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर आणि राजनैतिक वर्तुळात मोठ्या चर्चांना उधाण आले आहे. मध्य आशियातील तेल वाहतुकीसाठी जीवनवाहिनी मानल्या जाणाऱ्या या सामुद्रधुनीला स्वतःचे नाव देऊन ट्रम्प यांनी पुन्हा एकदा आपल्या वैशिष्ट्यपूर्ण शैलीत सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले.
महत्त्वाची बाब म्हणजे, हे विधान चुकून किंवा ओघाओघात आलेले नव्हते, हे ट्रम्प यांनी नंतर स्पष्ट केले. आपल्या भाषणात या भौगोलिक क्षेत्राचा उल्लेख केल्यानंतर त्यांनी जाणीवपूर्वक पुस्ती जोडली की, हे शब्द उच्चारताना त्यांच्याकडून कोणतीही “चूक” (Accident) झालेली नाही. म्हणजेच, त्यांनी अत्यंत विचारपूर्वक आणि जाणीवपूर्वक या धोरणात्मक जलमार्गाचा संबंध स्वतःच्या नावाशी जोडला आहे. ट्रम्प यांच्या या मिश्किल परंतु अर्थपूर्ण टिप्पणीमुळे उपस्थित जनसमुदायातही विविध प्रतिक्रिया उमटल्या.
इराण आणि ओमान यांच्या दरम्यान असलेली होर्मुजची सामुद्रधुनी ही जागतिक ऊर्जा पुरवठ्याच्या दृष्टीने अत्यंत संवेदनशील मानली जाते. जगातील एकूण तेल व्यापाराचा मोठा वाटा याच मार्गावरून जातो.
“माझ्याकडून चुका होत नाहीत”; ‘होर्मुज’चा ‘स्ट्रेट ऑफ ट्रम्प’ असा उल्लेख करत अमेरिकेच्या अध्यक्षांची मिश्किल टोलेबाजी-
अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी फ्लोरिडा येथे आयोजित ‘फ्यूचर इन्व्हेस्टमेंट इनिशिएटिव्ह प्रायोरिटी समिट’ (Future Investment Initiative Priority Summit) या जागतिक गुंतवणूक परिषदेत बोलताना एका अत्यंत चतुरस्त्र आणि उपरोधिक विधानाने सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले. जागतिक तेल व्यापारासाठी कणा मानल्या जाणाऱ्या ‘होर्मुझ’ सामुद्रधुनीचा उल्लेख करताना त्यांनी जाणीवपूर्वक स्वतःच्या नावाचा वापर केला, ज्यामुळे सभागृहात एकच चर्चा रंगली.
आपल्या भाषणादरम्यान धोरणात्मक जलमार्गांवर भाष्य करताना ट्रम्प म्हणाले, “त्यांना ‘स्ट्रेट ऑफ ट्रम्प’ (Strait of Trump) (ट्रम्पची सामुद्रधुनी) खुला करावाच लागेल.” हे विधान केल्यानंतर त्यांनी तत्काळ स्वतःला सावरून घेत “म्हणजेच, होर्मुजची सामुद्रधुनी… मला माफ करा, माझ्याकडून फार मोठी चूक झाली,” असे उपरोधिकपणे म्हटले. मात्र, ही केवळ जीभ घसरल्यामुळे झालेली चूक नव्हती, तर प्रसारमाध्यमांवर टीका करण्याची एक संधी होती. ट्रम्प यांनी पुढे स्पष्ट केले की, “खोट्या बातम्या देणारी माध्यमे (Fake News) आता असा प्रचार करतील की ‘त्यांनी चुकून असे विधान केले’. परंतु, माझ्या बाबतीत अशा चुका कधीच घडत नाहीत. सहसा मी चुकून काहीही बोलत नाही.”
इराण चर्चेसाठी उत्सुक असून तडजोडीसाठी ‘याचना’ करत आहे; अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांचा खळबळजनक दावा-
अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी फ्लोरिडा येथील ‘फ्यूचर इन्व्हेस्टमेंट इनिशिएटिव्ह’ परिषदेत जागतिक राजकारणाशी संबंधित अत्यंत महत्त्वाचे विधान केले आहे. इराण सध्या प्रचंड दबावाखाली असून ते अमेरिकेसोबत वाटाघाटी करण्यासाठी अत्यंत उत्सुक असल्याचा दावा ट्रम्प यांनी केला आहे. गेल्या काही काळापासून अमेरिका आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या तणावाच्या पार्श्वभूमीवर ट्रम्प यांचे हे विधान अत्यंत सूचक मानले जात आहे.
आपल्या भाषणादरम्यान ट्रम्प यांनी स्पष्ट केले की, इराण आता केवळ चर्चेची इच्छाच व्यक्त करत नाही, तर ते एक नवा करार करण्यासाठी अक्षरशः “याचना” (Begging) करत आहेत. ट्रम्प यांच्या मते, इराणवरील आर्थिक निर्बंध आणि आंतरराष्ट्रीय दबावाचा सकारात्मक परिणाम दिसून येत आहे. या प्रक्रियेचा भाग म्हणून इराणने चर्चेच्या अनुषंगाने कच्च्या तेलाची अनेक जहाजे (Shipments) रवाना केल्याचेही त्यांनी नमूद केले. या कृतीतून इरानला चर्चेचे दरवाजे खुले ठेवायचे आहेत, असा संकेत ट्रम्प यांनी दिला.
इराणची तडजोडीसाठी धडपड; ‘होर्मुज’ची कोंडी फोडणे हीच कराराची मुख्य अट – डोनाल्ड ट्रम्प
अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणसोबतच्या संबंधांबाबत आणि जागतिक तेल व्यापारावर होणाऱ्या परिणामांबाबत अत्यंत स्फोटक आणि सविस्तर भाष्य केले आहे. त्यांच्या मते, अमेरिकेच्या कठोर धोरणांमुळे इराण सध्या प्रचंड आर्थिक आणि राजकीय संकटात सापडला असून, या परिस्थितीतून बाहेर पडण्यासाठी ते कोणत्याही स्तरावर जाऊन तडजोड करण्यास तयार आहेत. “इराणची स्थिती अत्यंत बिकट आहे, अशा परिस्थितीत कोणीही वाटाघाटींचाच मार्ग स्वीकारला असता आणि ते नेमके तेच करत आहेत,” असे ट्रम्प यांनी ठामपणे नमूद केले.
ट्रम्प यांनी आपल्या भाषणात एका विशिष्ट घटनेचा दाखला देत सांगितले की, सुरुवातीला इराणने वाटाघाटींचे वृत्त नाकारले होते, मात्र अवघ्या दोन दिवसांतच त्यांनी या चर्चेच्या प्रक्रियेला अधिकृत मान्यता दिली. स्वतःचे विधान सावरण्यासाठी आणि चर्चेची अनुकूलता दर्शवण्यासाठी इराणने सुरुवातीला कच्च्या तेलाची आठ जहाजे पाठवण्याचा निर्णय घेतला होता. त्यानंतर प्रसारमाध्यमांतून ही जहाजे रवाना झाल्याचे वृत्त येताच, इराणने त्यात आणखी दोन जहाजांची भर टाकत एकूण दहा जहाजे पाठवल्याचे ट्रम्प यांनी स्पष्ट केले. यावरून इराण आता केवळ चर्चाच करत नसून, प्रत्यक्ष कृतीतून समझोत्यासाठी “याचना” (Begging) करत असल्याचे ट्रम्प यांनी अधोरेखित केले.
होर्मुज सामुद्रधुनी खुली करण्यासाठी अमेरिकेचा इराणला निर्वाणीचा इशारा; ट्रम्प यांच्याकडून ‘डेडलाईन’मध्ये १० दिवसांची वाढ-
अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला जागतिक तेल वाहतुकीसाठी अत्यंत महत्त्वाचा असलेला ‘होर्मुझ’ जलमार्ग खुला करण्यासाठी कडक शब्दांत तंबी दिली आहे. हा धोरणात्मक जलमार्ग काही दिवसांतच पूर्णपणे मोकळा करावा, अशी आक्रमक मागणी ट्रम्प यांनी केली असून, तसे न केल्यास इराणच्या वीज निर्मिती केंद्रांना (Power Plants) लक्ष्य करून ती पूर्णपणे उद्ध्वस्त (Obliterating) करण्याचा इशारा त्यांनी दिला आहे. ट्रम्प यांच्या या भूमिकेमुळे आखाती देशांमधील लष्करी तणाव शिगेला पोहोचला आहे.
मात्र, या संघर्षाच्या पार्श्वभूमीवर गुरुवारी ट्रम्प यांनी आपल्या भूमिकेत थोडी लवचिकता दाखवत इराणला दिलेली मुदत वाढवण्याचा निर्णय घेतला आहे. इराणसोबत पडद्यामागून सुरू असलेल्या चर्चेचा सकारात्मक कल लक्षात घेऊन त्यांनी ही ‘डेडलाईन’ १० दिवसांनी पुढे ढकलली आहे. आता इराणला हा जलमार्ग खुला करण्यासाठी ६ एप्रिलपर्यंतची नवी मुदत देण्यात आली आहे. वाटाघाटींची प्रक्रिया सुरू असल्याने आणि इराणकडून काही सकारात्मक प्रतिसाद मिळत असल्याने हा वेळ देण्यात आल्याचे ट्रम्प यांनी स्पष्ट केले.
