Donald Trump : अमेरिका आणि इराण यांच्यातील संबंध कमालीच्या टोकाला पोहोचले असून, आखाती देशांमधील युद्धाची छाया अधिक गडद झाली आहे. अमेरिकेचे नवनिर्वाचित राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणला थेट इशारा देताना ‘युरेनियम’ आणि अण्वस्त्रांच्या संदर्भात अत्यंत कठोर भूमिका मांडली आहे. “अमेरिकेसमोर तात्काळ शरणागती पत्करा किंवा तिथेच नष्ट होण्यास तयार राहा,” अशा जहाल शब्दांत ट्रम्प यांनी इराणला अल्टिमेटम दिला आहे. दरम्यान, कतारची राजधानी दोहा येथे शांतता चर्चेचे प्रयत्न सुरू असतानाच अमेरिकेने दक्षिण इराणवर हवाई हल्ले केल्याने खळबळ उडाली आहे.
‘आत्मसंरक्षणा’साठी अमेरिकेची लष्करी कारवाई
अमेरिकेच्या लष्करी विभागाने (CENTCOM) दिलेल्या माहितीनुसार, दक्षिण इराणमधील इराणच्या क्षेपणास्त्र तळांना आणि सुरुंग पेरण्याचा प्रयत्न करणाऱ्या नौदलाच्या बोटींना लक्ष्य करण्यात आले आहे. अमेरिकेने या कारवाईला ‘आत्मसंरक्षण’ असे संबोधले असून, इराणकडून निर्माण होणाऱ्या संभाव्य धोक्यांपासून आपल्या सैनिकांचे रक्षण करण्यासाठी हे पाऊल उचलल्याचे म्हटले आहे. विशेषतः होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर वसलेल्या ‘बंदर अब्बास’ या इराणच्या प्रमुख नौदल तळाजवळ हे हल्ले करण्यात आले आहेत. सेंट्रल कमांडचे प्रवक्ते टिम हॉकिन्स यांनी स्पष्ट केले की, जरी युद्धविराम चर्चेत अमेरिका संयम बाळगत असली, तरी आपल्या सैन्याच्या सुरक्षेशी कोणतीही तडजोड केली जाणार नाही.
‘अब्राहम करारा’साठी ट्रम्प यांची आक्रमक मोर्चेबांधणी
दोहा येथे कतारच्या पंतप्रधानांच्या उपस्थितीत दोन्ही देशांचे प्रतिनिधी करारावर चर्चा करत असताना, डोनाल्ड ट्रम्प यांनी या प्रकरणाला जागतिक स्वरूप दिले आहे. ट्रम्प यांनी नुकतीच सौदी अरेबिया, संयुक्त अरब अमिराती, कतार, पाकिस्तान, तुर्की, इजिप्त, जॉर्डन आणि बहरीन या देशांच्या प्रमुख नेत्यांशी संवाद साधला. या चर्चेदरम्यान त्यांनी असा प्रस्ताव मांडला की, इराणचा प्रश्न कायमचा सोडवण्यासाठी या सर्व मित्र देशांनी एकत्रितपणे ‘अब्राहम करारा’वर स्वाक्षरी करणे अत्यावश्यक आहे. “इराणसोबतचा हा करार ऐतिहासिक बनवण्यासाठी सर्व मुस्लिम देशांनी एकत्र येऊन पुढाकार घेणे काळाची गरज आहे,” असे ट्रम्प यांनी ठामपणे मांडले.
इराणची सावध भूमिका: कराराबाबत अनिश्चितता कायम
अमेरिकेचे परराष्ट्र सचिव मार्को रुबियो आणि राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी लवकरच करार होण्याची शक्यता वर्तवली असली, तरी इराणने मात्र हे दावे फेटाळून लावले आहेत. इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाचे प्रवक्ते इस्माईल बाकी यांनी सोमवारी स्पष्ट केले की, वाटाघाटींमध्ये काही प्रमाणात प्रगती झाली असली तरी, कोणताही करार तात्काळ होण्याची चिन्हे नाहीत. अमेरिकेचे हल्ले आणि त्याच वेळी सुरू असलेली चर्चेची प्रक्रिया यामुळे इराण सध्या सावध पवित्रा घेत आहे.
जागतिक परिणाम आणि युद्धाचे सावट
गेल्या तीन महिन्यांपासून अमेरिका आणि इस्रायलसोबत सुरू असलेल्या या छुप्या आणि उघड युद्धामुळे आखाती प्रदेशातील अर्थव्यवस्था आणि शांतता धोक्यात आली आहे. ट्रम्प यांची आक्रमक भूमिका आणि इराणचा ताठरपणा यामुळे हा प्रश्न सुटण्याऐवजी अधिक गुंतागुंतीचा होताना दिसत आहे.
