Cockroach Janata Party : गेल्या काही दिवसांपासून सोशल मीडिया आणि राजकीय वर्तुळात प्रचंड कुतूहलाचा आणि चर्चेचा विषय ठरलेल्या ‘कॉक्रोच जनता पार्टी’ (CJP) या डिजिटल मोहिमेभोवती आता कायदेशीर अडचणींचे मोठे कोंदण निर्माण झाले आहे. अभिजीत दिपके यांनी सुरू केलेल्या या आभासी पक्षावर आता थेट ‘शहरी नक्षलवादाशी’ (Urban Naxalism) संधान साधल्याचा अत्यंत गंभीर संशय व्यक्त करण्यात आला आहे. महाराष्ट्र पोलीस, नक्षलविरोधी अभियान आणि केंद्रीय गुप्तचर संघटनांना या मोहिमेच्या पाठीमागे बंदी घातलेल्या नक्षलवादी संघटनांच्या छुप्या आघाडीचा हात असल्याचा संशय आल्याने, त्यादृष्टीने आता सखोल चौकशी सुरू करण्यात आली आहे.
वादाची पार्श्वभूमी आणि पक्षाचा उदय
काही काळापूर्वी भारताचे सरन्यायाधीश सूर्यकांत यांच्या एका विधानावरून सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणावर वादंग निर्माण झाले होते. या वैचारिक ठिणगीतूनच सोशल मीडिया प्लॅटफॉर्म्सवर ‘कॉक्रोच जनता पार्टी’चा जन्म झाला. ‘जेन झी’ (Gen Z) म्हणजेच आजच्या तरुण पिढीने या मोहिमेला अल्पावधीतच डोक्यावर घेतले आणि लाखो नेटिझन्सनी या आभासी चळवळीला आपले समर्थन दिले.
मात्र, या मोहिमेचा वाढता प्रभाव आणि आक्रमक प्रचार लक्षात घेता, काही दिवसांपूर्वीच प्रशासनाने कारवाई करत कॉक्रोच जनता पार्टीचे अधिकृत इन्स्टाग्राम अकाऊंट, एक्स (पूर्वीचे ट्विटर) अकाऊंट आणि त्यांचे संकेतस्थळ बंद केले होते. या डिजिटल कारवाईनंतरही, या चळवळीच्या आयोजकांनी नव्या जोमाने पुन्हा उभे राहण्याचा निर्धार व्यक्त केला होता. परंतु, आता सरकारी यंत्रणांनी व्यक्त केलेल्या नव्या संशयामुळे या संपूर्ण प्रकरणाला अत्यंत गंभीर राजकीय आणि सुरक्षाविषयक वळण मिळाले आहे.
गुप्तचर यंत्रणा आणि पोलिसांचे धक्कादायक निरीक्षण
महाराष्ट्राच्या नक्षलविरोधी अभियानाचे (ANO) प्रमुख आणि विशेष पोलीस महानिरीक्षक (Special IG) संदीप पाटील यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, सोशल मीडियावरील या कथित चळवळीला नक्षलवाद्यांच्या ‘युनायटेड फ्रंट’ या शहरी शाखेतील काही वरिष्ठ कॅडर्सचा सक्रिय पाठिंबा मिळत असल्याचे प्राथमिक पुरावे यंत्रणांच्या हाती लागले आहेत.
सुरक्षा यंत्रणांनी या मोहिमेच्या संदर्भात खालील महत्त्वाची निरीक्षणे नोंदवली आहेत-
१. तरुणांचे मतपरिवर्तन आणि स्थापित व्यवस्थेविरोधात बंड: ‘कॉक्रोच जनता पार्टी’च्या माध्यमातून आजच्या तरुण पिढीला रस्त्यावर उतरवून एक कथित क्रांती घडवण्याचा आणि प्रस्थापित लोकशाही व्यवस्थेविरोधात बंड पुकारण्याचा छुपा अजेंडा राबवला जात असल्याचे पोलिसांचे म्हणणे आहे.
२. नक्षलवादी विचारसरणीशी साधर्म्य: नक्षलवाद्यांची शहरी शाखा मानल्या जाणाऱ्या ‘युनायटेड फ्रंट’चे उद्दिष्ट नेहमीच जनमानसात असंतोष पसरवून तरुणांना हिंसक किंवा कायदेभंग करणाऱ्या आंदोलनांसाठी प्रवृत्त करणे हे राहिले आहे. नेमका हाच आकृतीबंध (Pattern) या डिजिटल मोहिमेतही दिसून येत आहे.
३. प्रोपोगंडा पसरवण्याचा प्रयत्न: शहरी नक्षलवादाशी संबंधित काही भूमिगत आणि सक्रिय नेते ‘कॉक्रोच जनता पार्टी’च्या वाढत्या लोकप्रियतेचा गैरफायदा घेत आहेत. या डिजिटल मोहिमेच्या खांद्यावर बंदूक ठेवून तरुणांची माथी भडकवण्याचा आणि आपला जुना देशविरोधी हेतू साध्य करण्याचा प्रयत्न हे नेते करत असल्याचे स्पष्ट होत आहे.
४. ‘जेन झी’वर विशेष लक्ष: आजच्या तरुणाईच्या मनात व्यवस्थेबद्दल चिड निर्माण करणे आणि त्यांना रस्त्यावरील संघर्षासाठी तयार करणे हेच योग्य आहे, असे त्यांच्या मनावर बिंबवण्याचा पद्धतशीर प्रयत्न या मोहिमेच्या आडून सुरू असल्याचे पोलिसांच्या निदर्शनास आले आहे.
अवघ्या काही दिवसांत लाखो फॉलोअर्स मिळवणाऱ्या या डिजिटल पक्षाच्या प्रत्येक हालचालीवर सध्या महाराष्ट्र पोलीस आणि गुप्तहेर यंत्रणा अत्यंत बारीक लक्ष ठेवून आहेत. या सोशल मीडिया मोहिमेचा मुख्य सूत्रधार आणि नक्षलवादी विचारसरणीच्या नेत्यांमध्ये काही आर्थिक किंवा तांत्रिक देवाणघेवाण झाली आहे का, याचा शोध आता पोलिसांकडून घेतला जात आहे.
