Weather Update : मान्सूनपूर्व पावसाचा भीषण धुमाकूळ, ताशी १०० किमी वेगाच्या वादळाने होत्याचे नव्हते केले!वीज पडून ७ मृत्यू; तर यूपीत वादळामुळे पूल कोसळून ६ जण चिरडले!

Weather Update : देशातील बहुतांश राज्यांमध्ये सध्या हवामानाचा लहरीपणा पाहायला मिळत असून, काही भागांत तीव्र उष्णतेची लाट तर काही ठिकाणी मान्सूनपूर्व अवकाळी पावसाने हाहाकार माजवला आहे. बिहार, उत्तर प्रदेश आणि मध्य प्रदेश या राज्यांमध्ये वादळी वाऱ्यासह झालेल्या मुसळधार पावसामुळे आणि विविध दुर्घटनांमुळे मोठी जीवित व वित्तहानी झाली आहे.

बिहारमध्ये अवकाळीचा धुमाकूळ; वीज पडून सात जणांचा मृत्यू-
बिहारमध्ये मान्सूनपूर्व अवकाळी पावसाने भीषण परिस्थिती निर्माण केली आहे. राजधानी पाटणासह खगडिया, रोहतास, औरंगाबाद, कैमूर आणि छपरा यांसारख्या जवळपास २० जिल्ह्यांमध्ये सकाळी अचानक काळोख पसरला. दाट काळ्या ढगांमुळे दिवसाच रात्रीसारखा अंधार झाल्याने वाहनचालकांना आपले दिवे (हेडलाईट्स) लावून प्रवास करावा लागला. या अंधारानंतर संपूर्ण राज्यात विजांच्या कडकडाटासह मुसळधार पाऊस सुरू झाला. दुर्दैवाने, या नैसर्गिक आपत्तीत वेगवेगळ्या जिल्ह्यांमध्ये वीज कोसळून (गाज होऊन) सात जणांचा दुर्दैवी मृत्यू झाला आहे. भारतीय हवामान विभागाच्या (IMD) अंदाजानुसार, बिहारमधील हवामानाची हीच स्थिती पुढील तीन दिवस कायम राहण्याची शक्यता आहे.

उत्तर प्रदेशात ताशी १०० किमी वेगाने वादळ; पूल कोसळून ६ मृत
उत्तर प्रदेशात तीव्र उन्हाळ्याच्या दिवसांत हवामानाने अचानक कूस बदलली असून, उष्णतेच्या लाटेऐवजी आता वादळी पाऊस सुरू झाला आहे. राज्याची राजधानी लखनौ, प्रयागराज, झाशी आणि चंदौली येथे ढगांच्या गडगडाटासह जोरदार पर्जन्यवृष्टी झाली. यावेळी वादळी वाऱ्याचा वेग ताशी १०० किलोमीटरपर्यंत पोहोचला होता. या प्रचंड वेगामुळे अनेक ठिकाणी मोठे नुकसान झाले आहे. हमीरपूर जिल्ह्यामध्ये या वादळाचा तीव्र फटका बसून एक बांधकाम सुरू असलेला पूल अचानक कोसळला; या भीषण अपघातात ढिगाऱ्याखाली चिरडून सहा जणांचा जागीच मृत्यू झाला. तसेच लखनौमधील एका रेल्वे स्थानकावर उभारलेले पत्र्याचे शेड कोसळल्याने दोन प्रवासी गंभीर जखमी झाले असून त्यांच्यावर उपचार सुरू आहेत.

मध्य प्रदेश आणि राजस्थानमध्ये दुहेरी हवामान
मध्य प्रदेश: राज्यामध्ये सध्या हवामानाचे दुहेरी रूप पाहायला मिळत आहे. ग्वाल्हेर, मोरेना, श्योपूर, निवारी, टिकमगड आणि छतरपूर या जिल्ह्यांमध्ये दिवसा तीव्र उष्णतेची लाट (हिटवेव्ह) येत असून, नागरिक उकाड्याने त्रस्त आहेत. मात्र, सायंकाळच्या सुमारास हवामानात अचानक बदल होऊन वादळी वाऱ्यासह गारपीट (गारांचा पाऊस) आणि मुसळधार पाऊस पडत आहे.

राजस्थान: राजस्थानातील वाळवंटी भागातही हवामान कोरडे राहिलेले नाही. हवामान खात्याने राज्यातील किमान १२ जिल्ह्यांमध्ये अवकाळी पाऊस आणि हलक्या ते मध्यम स्वरूपाच्या सरी कोसळण्याची शक्यता वर्तवली असून नागरिकांना सतर्कतेचा इशारा दिला आहे.

देशात सध्या ‘नौतपा’ हा कडक उन्हाळ्याचा काळ सुरू असला, तरी दुसरीकडे मात्र १० राज्यांमध्ये मान्सूनपूर्व (प्री-मान्सून) पावसाने हजेरी लावली आहे. हवामानातील या अनपेक्षित बदलांच्या पार्श्वभूमीवर, युरोपियन हवामान संस्था असलेल्या ‘युरोपियन सेंटर फॉर मीडियम-रेंज वेदर फोरकास्ट्स’ने उपग्रह, महासागर आणि वातावरणीय स्थितीच्या सखोल अभ्यासावरून भारतासाठी पुढील १५ दिवसांच्या हवामानाचा एक विशेष अंदाज जाहीर केला आहे. या शास्त्रीय पूर्वानुमानानुसार, आगामी आठ दिवसांच्या कालावधीत देशातील केरळ, तामिळनाडू, दिल्ली, पंजाब, उत्तर प्रदेश, बिहार, राजस्थान आणि मध्य प्रदेश या राज्यांमध्ये विजांच्या कडकडाटासह मुसळधार पाऊस पडण्याची दाट शक्यता वर्तवण्यात आली आहे. एका बाजूला उत्तर आणि मध्य भारतात उष्णतेची लाट असताना, या मान्सूनपूर्व पावसामुळे नागरिकांना उकाड्यापासून काहीसा दिलासा मिळण्याची चिन्हे आहेत.

दरम्यान, मुख्य मान्सूनच्या आगमनाबाबत मात्र सर्वसामान्यांची प्रतीक्षा काहीशी लांबली असून, भारतीय हवामान विभागाचा (IMD) केरळमधील मान्सूनच्या आगमनाचा आधीचा अंदाज काही प्रमाणात चुकला असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. नैऋत्य मोसमी वारे म्हणजेच मान्सून गेल्या पाच दिवसांपासून केरळच्या किनारपट्टीपासून अवघ्या ३० ते ३५ किलोमीटर अंतरावर समुद्रात रेंगाळला असून, वातावरणातील प्रतिकूल स्थितीमुळे पुढील दोन ते तीन दिवसांत तो पुढे सरकण्याची शक्यता अत्यंत धूसर आहे. यापूर्वी हवामान विभागाने १५ मे रोजी असा अंदाज वर्तवला होता की, मान्सून त्याच्या नेहमीच्या ठराविक तारखेच्या (१ जून) पाच दिवस आधी, म्हणजेच २६ मे रोजीच केरळमध्ये दाखल होईल, परंतु वाऱ्याचा वेग मंदावल्याने हा अंदाज फसला आहे.

या संदर्भात ‘स्कायमेट’ या खाजगी हवामान संस्थेचे अध्यक्ष जी. पी. शर्मा यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, सध्या अरबी समुद्रातील परिस्थिती पाहता मान्सून आता ३ ते ४ जून दरम्यान केरळच्या भूभागावर धडकण्याची शक्यता आहे. यापूर्वी १६ मे रोजी मान्सूनने अंदमान आणि निकोबार बेटांवर वेळेआधीच प्रगती केली होती, परंतु त्यानंतर त्याचा पुढचा प्रवास संथ झाला आहे.

भारतीय हवामान विभागाने देशातील विविध राज्यांसाठी आगामी दोन दिवसांचा सविस्तर हवामान अंदाज जाहीर केला असून, काही राज्यांना वाढत्या उन्हाळ्यापासून दिलासा मिळण्याची तर काही ठिकाणी उष्णतेचा कडाका कायम राहण्याची शक्यता वर्तवली आहे.
३० मे रोजीचा हवामान अंदाज-
देशातील उत्तर आणि मध्य भागातील नागरिकांना आज उष्णतेच्या तीव्र लाटेपासून मोठा दिलासा मिळण्याची चिन्हे आहेत. पंजाब, हरियाणा, दिल्ली, उत्तर प्रदेश आणि मध्य प्रदेश या राज्यांच्या अनेक भागांमध्ये आज तापमानात लक्षणीय घट होण्याची शक्यता आहे. याउलट, पश्चिम आणि दक्षिण भारतातील गुजरात व तामिळनाडू या राज्यांमध्ये मात्र हवामान अत्यंत उष्ण आणि दमट (उकाड्याचे) राहील, ज्यामुळे येथील नागरिकांना उन्हाचा त्रास सहन करावा लागू शकतो. दुसरीकडे, पर्वतीय क्षेत्रांमध्ये हवामानात मोठा बदल होणार असून उत्तराखंड आणि जम्मू-काश्मीरमध्ये वादळी वाऱ्यासह ढगांचा गडगडाट, विजांचा कडकडाट आणि काही भागांमध्ये मुसळधार गारपीट (गारांचा पाऊस) होण्याची शक्यता वर्तवण्यात आली आहे.

३१ मे रोजीचा हवामान अंदाज-
उद्या, महिन्याच्या शेवटच्या दिवशी उत्तर आणि मध्य भारतातील बहुतांश राज्यांमध्ये पावसाचे वातावरण तयार होणार आहे. राजस्थान, पंजाब, हरियाणा, दिल्ली, पश्चिम उत्तर प्रदेश आणि मध्य प्रदेशच्या अनेक जिल्ह्यांमध्ये विजांच्या कडकडाटासह आणि मेघगर्जनेसह अवकाळी पाऊस पडण्याची शक्यता आहे. या पावसामुळे येथील तापमानात आणखी घट होऊन नागरिकांना उन्हाळ्याच्या काळातील थंड हवेचा अनुभव घेता येईल. जम्मू-काश्मीर, हिमाचल प्रदेश आणि उत्तराखंड या पर्वतीय राज्यांमध्ये पावसाची संततधार कायम राहील, तर काही उंचावरील डोंगराळ भागांमध्ये जोरदार गारपिटीची दाट शक्यता आहे. देशाच्या किनारी भागात म्हणजेच गुजरात, तामिळनाडू, आंध्र प्रदेश आणि ओडिशाच्या किनारपट्टीच्या प्रदेशात उष्ण आणि दमट हवामानाचा प्रभाव कायम राहणार असला, तरी ओडिशाच्या अंतर्गत व उर्वरित भागात मात्र वादळी वाऱ्यासह पावसाच्या सरी कोसळण्याचा अंदाज हवामान खात्याने व्यक्त केला आहे.