Kim Jong Un : उत्तर कोरियाचे हुकूमशाह किम जोंग उन यांच्या वाढत्या आण्विक महत्त्वाकांक्षांमुळे जागतिक राजकारणात पुन्हा एकदा मोठी खळबळ उडाली आहे. उत्तर कोरियाने गुप्तपणे विकसित केलेल्या एका मोठ्या अणुप्रकल्पाला किम जोंग उन यांनी नुकतीच भेट दिली. दक्षिण कोरियाच्या लष्कराने (जॉइंट चीफ्स ऑफ स्टाफ) या संशयास्पद जागेचे सखोल विश्लेषण केले असून, हा उत्तर कोरियाचा अत्यंत प्रगत असा ‘युरेनियम संवर्धन प्रकल्प’ (Uranium Enrichment Facility) असल्याचा अधिकृत निष्कर्ष काढला आहे. उत्तर कोरियाच्या या नव्या आण्विक हालचालींमुळे आशिया पॅसिफिक क्षेत्रासह संपूर्ण जगाच्या सुरक्षेला मोठा धोका निर्माण झाला असून, दक्षिण कोरियाचे लष्कर या संपूर्ण घडामोडींवर अत्यंत बारीक लक्ष ठेवून आहे. या गंभीर परिस्थितीचा मुकाबला करण्यासाठी दक्षिण कोरिया आणि अमेरिकेच्या गुप्तहेर यंत्रणा एकमेकांशी सातत्याने आणि अत्यंत जवळून समन्वय साधत आहेत.
उत्तर कोरियाच्या अधिकृत ‘कोरियन सेंट्रल न्यूज एजन्सी’ने (KCNA) या भेटीची काही छायाचित्रे अधिकृतपणे प्रसिद्ध केली आहेत. या छायाचित्रांमध्ये किम जोंग उन हे चांदीच्या नळ्या आणि सेंट्रीफ्यूजच्या (Centrifuges) दाट व लांबच लांब रांगांनी वेढलेल्या एका अवाढव्य हॉलमधून फिरताना आणि अधिकाऱ्यांना मार्गदर्शक सूचना देताना स्पष्टपणे दिसत आहेत. आण्विक शस्त्रास्त्रांच्या निर्मितीसाठी आवश्यक असणाऱ्या अति-संवर्धित युरेनियमची (Weapons-grade Uranium) क्षमता वाढवण्यासाठी या विशिष्ट सेंट्रीफ्यूजची अत्यंत आवश्यकता असते. या छायाचित्रांच्या माध्यमातून उत्तर कोरियाने आपली अणू क्षमता जगासमोर उघडपणे प्रदर्शित करण्याचा प्रयत्न केला आहे. या प्रकल्पाच्या पाहणीदरम्यान किम जोंग उन यांनी एक अत्यंत खळबळजनक आणि आव्हानात्मक दावा केला आहे. ते म्हणाले की, गेल्या पाच वर्षांपूर्वीच्या तुलनेत उत्तर कोरियाची शस्त्रास्त्र-दर्जाच्या आण्विक सामग्रीची एकूण उत्पादन क्षमता आता दुप्पट झाली आहे.
अमेरिका आणि दक्षिण कोरियाच्या आव्हानाचा मुकाबला करण्यासाठी उत्तर कोरिया सज्ज; अण्वस्त्रांचे आधुनिकीकरण आणि संख्यात्मक वाढीवर किम जोंग उन यांचा भर-
उत्तर कोरियाचे राष्ट्रप्रमुख किम जोंग उन यांनी देशाच्या आण्विक धोरणाबाबत अत्यंत आक्रमक भूमिका मांडली आहे. त्यांच्या मते, युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका (अमेरिका) आणि दक्षिण कोरिया यांसारख्या अत्यंत क्रूर व आक्रमक शत्रू राष्ट्रांशी उत्तर कोरियाचा सातत्याने संघर्ष सुरू आहे. या वाढत्या प्रादेशिक तणावाच्या आणि सुरक्षेच्या आव्हानांचा सामना करण्यासाठी आपल्या देशाची ‘अणुयुद्ध प्रतिबंधक क्षमता’ (Nuclear Deterrence Capability) अधिक मजबूत करणे ही काळाची गरज बनली आहे. ही क्षमता केवळ गुणात्मकदृष्ट्याच नव्हे, तर शस्त्रास्त्रांच्या संख्यात्मक बाबतीतही अत्यंत सुदृढ आणि अद्ययावत असणे अनिवार्य झाले आहे, असे प्रतिपादन किम जोंग उन यांनी केले आहे. शत्रू राष्ट्रांच्या कोणत्याही संभाव्य हल्ल्याला चोख प्रत्युत्तर देण्यासाठी उत्तर कोरिया आपल्या संरक्षण सज्जतेत कोणतीही कसर सोडणार नसल्याचा इशारा यातून देण्यात आला आहे.
या भू-राजकीय संघर्षाला ऐतिहासिक पार्श्वभूमी देखील लाभलेली आहे. सन २०१९ मध्ये व्हिएतनामची राजधानी हनोई येथे उत्तर कोरियाचे हुकूमशाह किम जोंग उन आणि अमेरिकेचे तत्कालीन राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्यात एक अत्यंत महत्त्वाची शिखर परिषद पार पडली होती. मात्र, अण्वस्त्रांचे निर्मूलन आणि उत्तर कोरियावरील आंतरराष्ट्रीय आर्थिक निर्बंध उठवण्याबाबत दोन्ही देशांमध्ये एकमत होऊ शकले नाही. ही उच्चस्तरीय राजनैतिक चर्चा पूर्णपणे अयशस्वी ठरल्यानंतर, उत्तर कोरियाने आपली रणनीती पूर्णपणे बदलली. अमेरिकेसोबतच्या वाटाघाटी निष्फळ ठरल्याच्या काळापासून, म्हणजेच गेल्या काही वर्षांत उत्तर कोरियाने बाह्य जगाशी राजनैतिक संबंध प्रस्थापित करण्याऐवजी आपल्या अण्वस्त्रांचे भांडार प्रचंड प्रमाणात वाढवण्यावर आणि त्याच्या संपूर्ण आधुनिकीकरणावर आपले सर्व लक्ष केंद्रित केले आहे. या धोरणाचाच एक भाग म्हणून उत्तर कोरियाने आता अत्यंत प्रगत क्षेपणास्त्रे, संवर्धित युरेनियम आणि अणू तंत्रज्ञानाचा विकास झपाट्याने सुरू केला आहे.
उत्तर कोरियाच्या शस्त्रागारात १०० हून अधिक अण्वस्त्रांचा साठा असल्याचा जागतिक तज्ज्ञांचा अंदाज; ‘आयएईए’कडूनही (IAEA) संशयास्पद आण्विक हालचालींच्या वृत्ताला दुजोरा-
उत्तर कोरियाच्या वाढत्या लष्करी ताकदीमुळे आणि अण्वस्त्रांच्या साठ्यामुळे आंतरराष्ट्रीय सुरक्षेचा प्रश्न अत्यंत गंभीर बनला आहे. जागतिक संरक्षण क्षेत्रातील तज्ज्ञ आणि आघाडीच्या संशोधन संस्थांनी व्यक्त केलेल्या ताज्या अंदाजानुसार, उत्तर कोरियाच्या शस्त्रागारात सध्या तब्बल १०० हून अधिक अण्वस्त्रे (Nuclear Weapons) असण्याची दाट शक्यता आहे. उत्तर कोरियाने सन २०१७ नंतर अधिकृतपणे कोणतीही थेट भूमिगत अणुचाचणी (Nuclear Test) केलेली नसली, तरीही त्यांनी आपला अणू कार्यक्रम छुप्या पद्धतीने वेगाने सुरू ठेवला आहे. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर विविध निर्बंध लादलेले असतानाही, उत्तर कोरियाने आपल्या शस्त्रास्त्रांचे उत्पादन थांबवलेले नाही, हेच या आकडेवारीवरून स्पष्ट होत आहे.
गेल्या काही वर्षांत उत्तर कोरियाने आपल्या क्षेपणास्त्र तंत्रज्ञानात कमालीची प्रगती केली आहे. त्यांनी अशा अनेक अत्याधुनिक आणि अण्वस्त्र वाहून नेण्यास सक्षम असलेल्या बॅलिस्टिक व क्रूझ क्षेपणास्त्रांचा (Nuclear-capable Missiles) साठा लक्षणीयरीत्या वाढवला आहे, ज्यांचा पल्ला थेट आशिया खंडातील अमेरिकेच्या मित्र राष्ट्रांपर्यंत म्हणजेच दक्षिण कोरिया आणि जपानपर्यंत आहे. इतकेच नव्हे तर, अमेरिकेच्या मुख्य भूमीपर्यंत (US Mainland) अचूक मारा करू शकतील अशा आंतरखंडीय बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रांची (ICBM) निर्मितीही त्यांनी केली आहे. त्यामुळे केवळ आशियाच नव्हे, तर थेट अमेरिकेच्या सुरक्षेलाही उत्तर कोरियाने मोठे आव्हान दिले आहे.
या वाढत्या धोक्याच्या पार्श्वभूमीवर, संयुक्त राष्ट्रांच्या अंतर्गत कार्यरत असलेल्या ‘आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा संस्थेने’ (International Atomic Energy Agency – IAEA) एक अत्यंत चिंताजनक अहवाल प्रसिद्ध केला आहे. ‘आयएईए’च्या गुप्तचर आणि उपग्रहांद्वारे मिळालेल्या माहितीनुसार, उत्तर कोरियातील विविध प्रमुख अणुऊर्जा प्रकल्पांमधील आणि प्रयोगशाळांमधील हालचालींमध्ये अलीकडच्या काळात कमालीची आणि जलद वाढ झाल्याची पुष्टी करण्यात आली आहे.
